Diyare ve antiboyitik kullanımı: vaka çalışması

Diyare (ishal) antibiyotiklerin yaygın bir yan etkisidir ve özellikle tedavinin erken kesilmesi halinde etkilliğini azaltabilir. Antibiyotiğin neden olduğu ishal/diyare genelde zararsızdır; ancak daha ciddi bir bağırsak enfeksiyonunu maskeleyebilir.

Antibiyotikler sadece enfeksiyondan sorumlu patojenik mikroorganizmaları yok etmekle kalmaz ayrıca bağırsak mikrobiyotasına faydalı bazı bakterileri de ortadan kaldırabilir. Antibiyotikler bu ekosistemde mutlaka az veya çok bir denge bozukluğuna yol açar. Ekosistem daha az zengin ve daha az çeşitli hale gelir ve koruyucu fonksiyonlarını düzgün şekilde yerine getiremez2.

Antibiyotikler artık otomatik değil15  !

Antibiyotikler ile tedavi edilen hastaların %10 ile %30'u arası tedavi başladıktan sonraki 3-5 gün içinde bağırsak geçişlerinde bir değişiklik yaşar. Çoğu zaman antibiyotiğin neden olduğu disbiyozisin yol açtığı bu diyare tamamen fonksiyoneldir. Genelde ateş görülmez , kısa sürelidir ancak şiddetli değildir ve birçok durumda antibiyotikler kesildiğinde veya takip eden haftalarda geriler. . Ancak disbiyozis antibiyotik tedavisinin ilk 24 saati içinde başlar ve son ermesinden altı hafta sonrasına kadar devam eder. İlk suşlara yakın olan ancak mutlaka aynısı olmayan yeni mikroorganizmalar bağırsakları yavaş şekilde tekrar kolonize eder ve çoğu zaman eksik kalsa da yeni bir denge yaratır.

Patojenler için yeni bir yol

Ancak bazen bağırsaklarımızın gerçek savunma hattı olan mukus katmanı o kadar zayıflar ki vücut patojenlere karşı daha kırılgan hale gelir. Vakaların %10 - %20'sinde diyareye Clostridium difficile tarafından mikrobiyotanın kolonizasyonu neden olur. Bu bakteri hastanelerde ve bakım evlerinde çok yaygındır ve yaşlı insanlar bunlara karşı özellikle korunmasızdır: bu kurumlarda kalan kişilerin %20'sine kadar varan bir oranı (uzun süreli kalışlarda %50'sine kadar) herhangi bir semptom göstermeden bağırsaklarında bu bakteriyi barındırabilir (asemptomatik taşıyıcılar). Çoğu C.difficile vakasında antibiyotikler kesildikten sonra diyare geçmesine rağmen, en şiddetli halde de kendini gösterebilir(psödomembranöz kolit ve fulminan kolit, özellikle 65 yaş üzeri insanlarda 17). Örneğin ABD'de bu enfeksiyon her yıl yaklaşık 30.000 kişinin ölümüne neden olmaktadır 18. Genelde suçlu bulunan antibiyotik aileleri penisilinler, bazı sefalosporinler, florokinolonlar ve klindamisinlerdir. Bu kısırdöngüyü durdurmak için dışkı nakli (sağlıklı mikrobiyotanın bir hastanın GI sistemine nakledilmesi), mikrobiyotanın yeniden popülasyonu ve bağırsak bariyerinin yerine konması için antibiyotiklere yönelik bir tedavi alternatifi olabilir.

BiocodexMICI_TUR0303-article3-1

15 Piche T. Diarrhée associée aux antibiotiques. Hépato-Gastro & Oncologie Digestive. 2002;9(5):339-44
16 Bartlett JG. CLinical practice. Antibiotic-associated diarrhea. N Engl J Med 2002;346:334-9. Cited in Beaugerie L, Sokol H. Acute infectious diarrhea in adults: epidemiology and management. Presse Med. 2013 Jan
17 Castrillon B et al. Infections à Clostridium difficile : spécificités chez le sujet âgé. Rev Med Suisse. 2013; 9 : 2044-8
18 Lessa FC et al. Burden of Clostridium difficile infection in the United States. N Engl J Med. 2015 Jun 11
19 Steffen R et al. Traveler’s diarrhea: a clinical review. JAMA. 2015 Jan 6
20 Yeni F et al. Most Common Foodborne Pathogens and Mycotoxins on Fresh Produce: A Review of Recent Outbreaks. Crit Rev Food Sci Nutr. 2016 Jul 3