Strefa
profesjonalistów
DOSTĘP OGÓLNY

Mikrobiota jelitowa

W skład mikrobioty jelitowej wchodzi szeroka gama bakterii beztlenowych. Przyjrzyjmy się bliżej jej poszczególnym składowym.

Już od mniej więcej stulecia wiemy, że układ pokarmowy jest skolonizowany przez bakterie niezbędne do prawidłowego trawienia, przebiegu metabolizmu i odporności. Ten ekosystem bakteryjny, który nazywamy mikrobiotą jelitową (albo florą jelitową), jest unikalny dla każdej osoby pod względem jakościowym i ilościowym. Na mikrobiotę jelitową każdej osoby składa się przeciętnie 100 000 miliardów bakterii, czyli więcej niż łączna liczba komórek nerwowych całego organizmu. Bakterie nalezą do kilkuset różnych gatunków, przede wszystkim beztlenowych albo skrajnie wrażliwych na tlen, natomiast tylko 15 do 20 gatunków ma wspólne pochodzenie, które można przypisać siedmiu typom (odnogom klasycznej klasyfikacji organizmów żywych).

Bardzo konkretne organizmy

Mikrobiota jelitowa jest bardzo zróżnicowana, natomiast w przypadku dominujących typów, takich jak Firmicutes oraz Bacteroidetes, należące do jej najważniejszych składowych1 , którym towarzyszą Actinobacteria, Proteobacteria, Verrucomicrobia, Fusobacteria oraz Cyanobacteria phyla. Do typu Firmicutes nalezą przede wszystkim gatunki Clostridia z grupy XIVa oraz IV (Ruminococcus oraz Faecalibacterium prausnitzii), natomiast Bacteriodetes reprezentują Bacteroides fragilis, Bacteroides ovatus oraz Bacteroides caccae. Inne gatunki o mniej dominującym charakterze (enterokoki, pałeczki oraz paciorkowce) czy też gatunki przejściowe (drożdżaki itp.) uzupełniają florę jelitową.2,3 Skład ten zmienia się wraz z wiekiem, w zależności od diety i stanu zdrowia, osiągając u człowieka w pełni uformowany stan w wieku dwóch albo trzech lat. Każdy [nieprawidłowy] skład prowadzi do zaburzeń metabolicznych, odpornościowych albo trawiennych u dotkniętej nim osoby.4


Źródła
1. Qin et al. A human gut microbial gene catalogue established by metagenomic sequencing, Nature,2010;464(7285):59-65. http://www.nature.com/nature/journal/v464/n7285/full/nature08821.html
2. Chen J. et al. Contribution of the intestinal microbiota to
human health: from birth to 100 years of age. Curr Top Microbiol Immunol 2013 ; 358 : 323-346. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22094893
3. Lay C et al. Colonic microbiota signatures across five northern european countries. Appl Environ Microbiol 2005 ; 71 : 4153-5.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16000838
4. Cherbuy et al. Le microbiote intestinal : une composante santé qui évolue avec l'âge. Innovations agronomiques, 2013 ; 33 37-46 https://www6.inra.fr/ciag/content/download/5203/40683/file/Vol33-4-Cherbuy.pdf  

Sources supplémentaires
- Dossier INSERM http://www.inserm.fr/thematiques/physiopathologie-metabolisme-nutrition/dossiers-d-information/microbiote-intestinal-et-sante
- Article CNRS https://lejournal.cnrs.fr/articles/microbiote-des-bacteries-qui-nous-veulent-du-bien

 

Zmiany

Choć badacze wiedzą o istnieniu mikrobioty od długiego czasu, dopiero niedawno przeprowadzono zakończone pomyślnie badania genomiczne mikrobioty.

W jelitach skrywa się około 100 000 miliardów bakterii różnych gatunków, jak również grzyby, drożdżaki i wirusy. Niektórzy badacze są zgodni, że organizmy te wspólnie tworzą oddzielny narząd o masie około 2 kg, czyli więcej niż mózg, a nieustępujący mu pod względem poziomu złożoności. Choć wiemy o ich istnieniu od ponad stulecia, badania nad nimi rozpoczęto dopiero względnie niedawno. Od długiego czasu jedynym sposobem na ich opisanie było hodowanie ich metodami in vitro i badanie ich właściwości biologicznych, natomiast zaledwie niewielką ich część można łatwo wyhodować w laboratorium. Natomiast obecnie badacze mogą wykorzystać ich genom do wyśledzenia najdrobniejszych szczegółów, dzięki zastosowaniu metod wykorzystywanych w sekwencjonowaniu wysokoprzepustowym i metagenomice, które pozwalają badać je in situ.

 

Ostateczne poznanie na podstawie DNA

W ten sposób czynione są postępy w zakresie identyfikacji tych bakterii i uczymy się coraz więcej o nich na podstawie ich genomu. W ramach projektu międzynarodowego konsorcjum MetaHIT1, któremu przewodzi INRA, udało się do tej pory zidentyfikować prawie 800 gatunków bakterii. Wśród nich 85% to „nowe okazy” dotąd nieznanych bakterii. W ramach tego samego programu przeprowadzono również sekwencjonowanie 238 szczepów bakterii, które zostały w całości zidentyfikowane genetycznie. Krok po kroku MetaHIT sporządza genetyczną mapę mikrobioty jelitowej, która może ostatecznie doprowadzić do tego, że mikrobiota będzie wykorzystywana jako narzędzie diagnostyczne do wykrywania chorób we wczesnym stadium3. Badania mikrobioty będą mogły posuwać się jeszcze dalej dzięki metatranskryptomice3 oraz metaproteomice4, które stanowią obecnie przedmiot badań. Przedmiotem obu tych rodzajów badań jest wynik transkrypcji i translacji genomu bakteryjnego, co daje ogólny profil bakterii, wraz z analizą czynnościową.

Vignette


Źródła
1. http://www.metahit.eu : le consortium rassemble 13 centres de recherches de 8 pays.
2. Li J et al. An integrated catalog of reference genes in the human gut microbiome. Nat  Biotechnol. 2014 ; 32 : 834-41. http://www.nature.com/nbt/journal/v32/n8/full/nbt.2942.html
3. Turnbaugh PJ, et  al. Organismal, genetic, and transcriptional variation in the deeply sequenced gut microbiomes of identical twins. PNAS 2010 ; 107 : 7503-8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20363958
4. Wilmes P, Heintz-Buschart A, Bond PL. A decade of meta-proteomics: Where we stand and what the future holds. Proteomics 2015 ; 15 (20) : 3409-17. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26315987

Mikrobiota jelitowa powstaje wraz z pierwszymi ruchami wykonywanymi za życia, jest kształtowana przez szereg różnych czynników i rozwija się przez pierwszych kilka lat życia, zanim się ustabilizuje.

Mikrobiota danej osoby powstaje w momencie narodzin: po przebywaniu w łonie matki noworodek jest gwałtownie wystawiany na działanie mnogości bakterii, które będą decydować o składzie jego mikrobioty jelitowej. Uzyskane w ostatnim czasie dane wskazują, że kolonizacja przez mikroorganizmy zaczyna się przed narodzinami, co podważa dogmat jałowości in utero.1 Podczas porodu pochwowego mikrobiota noworodkowa powstaje poprzez kontakt z florą pochwy matki i florą kałową, natomiast w trakcie porodu metodą cesarskiego cięcia forma jelitowa dziecka powstaje pod wpływem zewnętrznego ekosystemu i znajdujących się w nim mikroorganizmów.2 Wiek ciążowy w momencie narodzin, środowisko zewnętrzne oraz metoda karmienia (karmienie piersią albo z butelki) również wpływają na jej rozwój. Kolonizacja przebiega stopniowo, w ustalonym porządku i niezależnie od tego, że stojące za nią mechanizmy nie zostały jeszcze w pełni poznane. Pierwsze bakterie dokonujące kolonizacji do dodatkowe bakterie beztlenowe – enterokoki i gronkowce, które wymagają tlenu do podziału. Tworzą one nowe środowisko, które promuje późniejsze zagnieżdżanie się niezbędnych bakterii beztlenowych, takich jak Bacteroides, Clostridium oraz Bifidobacterium.3

 

Czynniki zewnętrzne

Kolejnym etapem jest jakościowi i ilościowy rozwój mikrobioty, na który wpływa pożywienie, warunki higieniczne, ewentualne leczenie farmakologiczne i środowisko. Do dobrze poznanych czynników należy karmienie piersią, które odgrywa ważną rolę dla wykształcenia korzystnej mikrobioty u danej osoby, w ramach które dominującą pozycję zajmują zagnieżdżające się bakterie Bifidobacterium3 i opóźniona względem karmienia z butelki kolonizacja Clostridium i Bacteroides. Co więcej wykazano, że wczesne podawanie antybiotyków4,5 negatywnie wpływa na rozwój flory jelitowej (późniejsze pojawianie się alergii, astmy, cukrzycy, nadwagi itp.). Po ustabilizowaniu się mikrobioty następuje jej stopniowy rozwój, zróżnicowanie w odpowiedzi na czynniki środowiskowe i spożywane pokarmy, aż do stabilizacji osiąganej około 3. roku życia.6 Niemniej jednak pozostaje ona wrażliwa przez całe życie na wiele wrodzonych czynników kształtujących organizm ludzki (genetyka, rytm okołodobowy) albo czynników środowiskowych (rola pożywienia), a nawet na okresy stresu wynikające z leczenia antybiotykami, co może prowadzić do dysbiozy.


Źródła
1. JM Rodriguez et al. The composition of the gut microbiota throughout life, with an emphasis on early life. Microbial Ecology in Health and Disease 2015; [S.l.]26 : 26050
2. Jakobsson HE et al. Decreased gut microbiota diversity, delayed Bacteroidetes colonisation and reduced Th1 responses in infants delivered by caesarean section. Gut,
2014 ; 63 : 559-66.
3. Guaraldi Fet al. Effect of breast and formula feeding on gut microbiota shaping in newborns. Front Cell Infect Microbiol 2012 ; 2 : 94.
4. Tanaka S et al. Influence of antibiotic exposure in the early postnatal period on the development of intestinal microbiota. FEMS Immunol Med Microbiol 2009 ; 56 : 80-7.
5. Fouhy F et al. High-throughput sequencing reveals the incomplete, short-term recovery of infant gut microbiota following parenteral antibiotic treatment with ampicillin and gentamicin. Antimicrob Agents Chemother 2012 ; 56 : 5811-20.
6. Yatsunenko T et al. Human gut microbiome viewed across age and geography. Nature 2012 ; 486 : 222-7.

Dziecko

Od narodzin do 3. roku życia zachodzi zróżnicowanie mikrobioty u dzieci.

Dorosły

Do czasu osiągnięcia dorosłości mikrobiota jelitowa różnicuje się, a następnie dochodzi do jej stabilizacji.

Senior

W miarę upływu lat mikrobiota ulega nieznacznemu zubożeniu.

Funkcje mikrobioty

Mikrobiota jelitowa jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju naszego organizmu oraz jego działania, zwłaszcza ze względu na zapewniane przez nią liczne metabolity.

Występowanie mikrobioty jelitowej po narodzinach jest niezbędne dla prawidłowego rozwoju organizmu, a zwłaszcza przewodu pokarmowego, który nie jest całkowicie rozwinięty u noworodków. Wykazały to liczne badania, przeprowadzane głównie na gryzoniach pozbawionych bakterii jelitowych.

Dojrzewanie przewodu pokarmowego

W przewodach pokarmowych tych zwierząt, określanych mianem „aksenicznych”, występują rozliczne zmiany w porównaniu ze zwierzętami hodowanymi w normalnych warunkach: powiększone jelito ślepe , zmniejszona grubość i unaczynienie kosmków2,3, zmniejszona głębokość krypt kosmków jelitowych4, upośledzone wytwarzanie śluzu5 itp.

Wzmocnienie połączeń zamykających

Mikrobiota jelitowa wpływa również na przepuszczalność nabłonka jelitowego. Na przykład niektóre szczepy pałeczek oraz probiotyków wzmacniają połączenia zamykające, które powstają między komórkami nabłonka6.

Wytwarzanie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych

Działanie to wynika z tego, że mikrobiota jelitowa wytwarza liczne cząsteczki, które korzystnie wpływają na prawidłową czynność jelit, zwłaszcza krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, takie jak maślan, które są substratami energetycznymi kolonocytów i dlatego też są niezbędne dla wzrostu i różnicowania się nabłonka w okrężnicy7. Oprócz tego wyniki jednego z badań sugerują, że przyjmowanie probiotycznych drożdżaków Saccharomyces boulardii łagodzi objawy podmiotowe biegunki8 poprzez zwiększenie wytwarzania krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych w jelitach pacjentów żywionych pozajelitowo.

Dojrzewanie układu odpornościowego

Niemniej jednak mikrobiota jelitowa jest konieczna nie tylko dla prawidłowego rozwoju jelit. Jej brak wpływa niekorzystanie również na układ odpornościowy: dochodzi wtedy na przykład do atrofii zwojów krezkowych, rzadko występują pęcherzyki limfoidalne, a kępki Peyera (grudki chłonne skupione) pozostają w niedojrzałej postaci.


Źródła

1- Smith Karen et al. Use of axenic animals in studying the adaptation of mammals to their commensal intestinal microbiota. Semin Immunol. 2007;19:59–69. doi: 10.1016/j.smim.2006.10.002.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=Use+of+axenic+animals+in+studying+the+adaptation+of+mammals+to+their+commensal+intestinal+microbiota
2- Reinhardt C et al. Tissue factor and PAR1 promote microbiota-induced intestinal vascular remodelling. Nature 483, 627–631 (2012). An investigation which demonstrates that bacteria promote vessel formation in the intestinal epithelium by modulating tissue factor signalling.
http://www.nature.com/nature/journal/v483/n7391/full/nature10893.html
3- Stappenbeck TS et al. Developmental regulation of intestinal angiogenesis by indigenous microbes via Paneth cells. Proc. Natl Acad. Sci. USA 99, 15451–15455 (2002).

http://www.pnas.org/content/99/24/15451.full.pdf
4- Sommer Felix et al. The gut microbiota--masters of host development and physiology. Nat Rev Microbiol. 2013;11:227–238.  2013
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=The+gut+microbiota--masters+of+host+development+and+physiology
5- Johansson Malin et al. Normalization of host intestinal mucus layers requires long-term microbial colonization. Cell Host Microbe. 2015;18(5):582–592.
http://www.cell.com/cell-host-microbe/pdf/S1931-3128(15)00417-5.pdf
6- Lutgendorff F et al. The role of microbiota and probiotics in stress-induced gastro-intestinal damage. Curr. Mol. Med. 8, 282–298 (2008)
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=The+role+of+microbiota+and+probiotics+in+stress-induced+gastro-intestinal+damage
7- Linares Daniel M. et al. Beneficial microbes: the pharmacy in the gut. Bioengineered. 2016;7:11–20.
http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/21655979.2015.1126015

8- Schneider  Stéphane et al. Effects of Saccharomyces boulardii on fecal short-chain fatty acids and microflora in patients on long-term total enteral nutrition. World J Gastroenterol 2005;11(39):6165-6169
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=Effects+of+Saccharomyces+boulardii+on+fecal+short-chain+fatty+acids+and+microflora+in+patients+on+long-term+total+enteral+nutrition
9- Gensollen T et al. How colonization by microbiota in early life shapes the immune system. Science. 2016;352(6285):539–544. doi: 10.1126/science.aad9378
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27126036

Bezpośredni albo pośredni efekt bariery, dojrzewanie układu odpornościowego – mikrobiota jelitowa chroni swojego gospodarza przed patogenami na wiele różnych sposobów.

Jelita to preferowana droga przedostawania się patogenów i toksycznych cząsteczek do organizmu, przez co mikrobiota jelitowa staje się naszą pierwszą linią obrony przed takimi atakami. Flora jelitowa działa na wiele sposobów.

Bezpośrednie wypieranie 

Poprzez mechanizm bezpośredniego wypierania bakterie komensalne pasywnie chronią organizm przed zakażeniem innymi szczepami, konkurując z nimi o miejsca wiązania i substancje odżywcze niezbędne dla ich przeżycia. Wywierają również bardziej bezpośrednie działanie poprzez wytwarzanie metabolitów, które są szkodliwe dla ich konkurentów, takich jak peptydy antybakteryjne.

Wzmocnienie naturalnych mechanizmów obronnych

Bakterie komensalne chronią nas również wzmacniając barierę jelitową. Stymulują one wytwarzanie śluzu oraz cząsteczek obronnych, takich jak przeciwciała IgA, oraz aktywują wymianę komórek nabłonka jelitowego i powstawanie połączeń zamykających między nimi, utrzymując w ten sposób nieprzepuszczalną barierę fizyczną.1,2,3

Wpływ na jelitowy układ odpornościowy

W ciągu pierwszych lat naszego życia mikrobiota jelitowa tak naprawdę bierze udział w dojrzewaniu układu odpornościowego. Flora jelitowa stymuluje na przykład powstawanie limfocytów T pomocniczych 17 (Th17)4 poprzez proces oparty o wydzielanie cząsteczek, które mogą przenikać przez nabłonek jelitowy i wchodzić w interakcje z konkretnymi receptorami na powierzchni komórki. Działanie to ni ogranicza się do reakcji odpornościowej w okolicy jelit – mikrobiota zdaje się być w stanie wpływać na reakcje na różnego rodzaju zagrożenia (na przykład zakażenia dróg oddechowych).5

Vignette

Źródła
1. Jakobsson HE, Rodriguez-Pineiro AM, Schutte A, et al. The composition of the gut microbiota shapes the colon mucus barrier. EMBO Rep 2015 ; 16 : 164-77.
2. Seth A, Yan F, Polk DB, Rao RK. Probiotics ameliorate the hydrogen peroxide-induced epithelial barrier disruption by a PKC- and MAP kinase-dependent mechanism. Am J Physiol Gastrointest Liver Physiol 2008 ; 294 : G1060-1069.
3. Reikvam DH, Erofeev A, Sandvik A, et al. Depletion of murine intestinal microbiota: effects on gut mucosa and epithelial gene expression. PLoS One 2011 ; 6 : e17996.
4. Caballero S, Pamer EG.: Microbiota-mediated inflammation and antimicrobial defense in the intestine. Annu Rev Immunol. 2015;33:227–56. 10.
5. Denny JE, Powell WL and Schmidt NW (2016) Local and Long-Distance Calling: Conversations between the Gut Microbiota and Intra and Extra-Gastrointestinal Tract Infections. Front. Cell. Infect. Microbiol. 6:41.

Począwszy od pokarmów, które spożywamy, mikrobiota jelitowa pełni kluczową funkcję poprzez wytwarzanie niezbędnych składników odżywczych.

 

Główną funkcją jelit jest pozyskiwanie składników odżywczych z pożywienia, aby zasilać funkcje metaboliczne wytwarzające energię konieczną dla procesów życiowych. Mikrobiota jelitowa jest bardzo aktywnie zaangażowana w metabolizm. W tym celu fora jelitowa wykorzystuje składniki z pożywienia, które docierają do okrężnicy (głównie węglowodany oraz białka, które nie są trawione w jelicie cienkim). Rozkłada je na mniejsze cząsteczki, a niektóre z nich organizm jest w stanie wchłonąć (katabolizm) albo wykorzystać je jako materiał budulcowy do syntezy nowych cząsteczek, które również mogą być pożyteczne (anabolizm).

 

Witaminy, kwasy tłuszczowe, aminokwasy...

 

Bakteria wchodzące w skład mikrobioty jelitowej dostarczają witamin, takich jak menachinon (witamina K2), kobalamina (witamina B12) oraz biotyna (witamina B7); krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (octan, propionian, maślan), które pełnią wiele różnych funkcji (na przykład octan jest prekursorem cholesterolu) oraz niezbędne aminokwasy, czyli aminokwasy o łańcuchach rozgałęzionych (leucyna, izoleucyna oraz walina).1
Wszystkie z tych metabolitów są częściowo wchłaniane przez ścianę jelita, a następnie transportowane w krwiobiegu do narządów, które ich potrzebują.
Nie wszystkie te bakterie są w stanie tak samo wywoływać anabolizm i katabolizm. Skład mikrobioty jelitowej, który różni się u poszczególnych osób, przyczynia się do różnorodności metabolizmu u ludzi i zmiennych skutków różnych programów dietetycznych.2

Źródła
1. Turroni F, Ribbera A, Foroni E, van Sinderen D, Ventura M. Human gut microbiota and bifidobacteria: from composition to functionality. Antonie Van Leeuwenhoek. 2008;94(1):35–50
2. Sonnenburg J.L., Backhed F. Diet-microbiota interactions as moderators of human metabolism. Nature.2016;535(7610):56–6

Choroby

Dysbioza może powodować wiele chorób mających wpływ na różne narządy

SPOSOBY MODYFIKOWANIA MIKROBIOTY

Une modulation du microbiote en vue d'un rééquilibrage est possible. 5 procédés existent à l'heure actuelle.

  • Probiotyki

    WHO definiuje probiotyki jako „żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiednich ilościach przynoszą korzyść zdrowotną gospodarzowi”.
    Voir
  • Prebiotyki

    Prebiotyki to substraty, które wspomagają rozwój bakterii. Tym samym są one niezbędne dla osiągnięcia zrównoważonej mikrobioty.
    Voir
  • Symbiotyki

    Synbiotyki to produkty łączące w sobie prebiotyki i probiotyki w celu zwiększenia korzystnego wpływu na mikrobiotę.
    Voir
  • Transplantacja mikrobioty kałowej

    Przeszczep mikrobioty kałowej polega na przeszczepieniu zdrowej mikrobioty pacjentowi w celu przywrócenia ekosystemu mikrobiologicznego.
    Voir
  • Dieta

    Skład mikrobioty jelitowej zależy od spożywanego pożywienia i wpływa na ogólny metabolizm.
    Voir

ZRÓŻNICOWANA MIKROBIOTA

Mikrobiota jelitowa

Mikrobiota jelitowa stanowi wręcz oddzielny narząd.
Dzięki metagenomice, która pozwoliła ją lepiej poznać, powoli odsłania przed nami swoje tajemnice. Wysoce zróżnicowana, pozostaje w ścisłym związku ze swoim gospodarzem. Powstaje od dnia narodzin, jest charakterystyczna dla każdej osoby i pełni różne funkcje w organizmie: zapewnia efekt bariery, pełni funkcje troficzne, metaboliczne i odpornościowe itp., jak również inne, które pozostają dotychczas nieznane.

Voir

Mikrobiota pochwy

Mikrobiota pochwy to ekosystem, na który składają się mikroorganizmy, wśród których dominuje rodzaj Lactobacillus. Jej równowaga jest chwiejna, a zmiany jej składu powodują infekcje.

Voir

Mikrobiota okolic uszu nosa i gardła

Mikrobiota okolic uszu, nosa i gardła stanowi wyjątkowo zróżnicowaną mikrobiotę – szacuje się, że obejmuje ona przynajmniej 700 różnych gatunków.

Voir

Mikrobiota skóry

Mikrobiota skóry jest wyjątkowo zróżnicowana. Jej skład zmienia się w zależności od miejsca na skórze i jest różny u poszczególnych osób, natomiast zaburzenia jej równowagi wiążą się z chorobami skóry.

Voir

Mikrobiota płuc

Przez długi czas nie wiedziano nic na temat mikrobioty płuc, ponieważ powszechnie zakładano, że zdrowe płuca są jałowe. To założenie zostało poddane w wątpliwość po odkryciu poszczególnych rodzajów mikrobioty ludzkiej.

Voir

Mikrobiota układu moczowego

Mikrobiota układu moczowego została odkryta niedawno i dopiero pojawiają się jej pierwsze opisy. Zaburzenia równowagi tej flory mogą wiązać się z problemami w obrębie dróg moczowych.

Voir
Newsletter

Wpisz swój adres e-mail, żeby zapisać się do Newslettera

BMI overview

Biocodex Microbiota Institute : międzynarodowy lider w dziedzinie mikrobioty

Voir

Wybierz język w którym mamy Ci dostarczać Newsletter