Promowanie podejścia One Health w szpitalach i klinikach weterynaryjnych

Oporność na antybiotyki

Szpitale i kliniki weterynaryjne są siedliskiem odrębnych społeczności drobnoustrojów, dlatego też ich skoordynowany nadzór wydaje się niezbędny do lepszego scharakteryzowania rezerwuarów oporności na antybiotyki, a także potencjalnych dróg rozprzestrzeniania się bakterii patogennych między ludźmi, zwierzętami oraz ich wspólnym środowiskiem.

Privilégier l’approche One Health en hôpital et clinique vétérinaire

O tym artykule

Opublikowano 15 Październik 2026

Zaktualizowano 15 Październik 2026

Oporność na antybiotyki antybiotykooporność), będąca poważnym wyzwaniem dla globalnego zdrowia publicznego i medycyny, jest zwalczana za pomocą podejścia One Health, które obejmuje zdrowie ludzi, zwierząt oraz środowiska. Aby lepiej zrozumieć zachodzące zjawiska, naukowcy¹ porównali gatunki mikroorganizmów, geny oporności na antybiotyki oraz plazmidy wykryte w próbkach środowiskowych – z powierzchni i ścieków – pochodzących ze szpitala weterynaryjnego dla zwierząt domowych (48 próbek) oraz z oddziału szpitalnego dla ludzi (36 próbek) w Londynie.

One Health („Jedno zdrowie”) :

Zintegrowane i ujednolicające podejście, którego celem jest utrzymanie oraz optymalizacja zdrowia ludzi, zwierząt i ekosystemóww perspektywie długoterminowej. Zgodnie z tym podejściem zdrowie ludzi, zwierząt domowych i dzikich, roślin oraz środowiska w szerokim znaczeniu (w tym ekosystemów) jest ściśle powiązane i wzajemnie zależne.

Podejście to ma zastosowanie do opracowywania i wdrażania programów, polityk, przepisów prawnych oraz badań naukowych, w ramach których różne sektory medycyny i weterynarii współdziałają i współpracują w celu poprawy wyników w zakresie zdrowia publicznego. Ma ona szczególne znaczenie w walce z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe (pojawianie się mikroorganizmów i bakterii odpornych na antybiotyki), ale także w zapewnianiu bezpieczeństwa żywności i wody, poprawie odżywiania, zwalczaniu chorób odzwierzęcych (chorób przenoszonych między zwierzętami a ludźmi) oraz w zarządzaniu zanieczyszczeniami^2,3.

Większa różnorodność i mniejsza równowaga w szpitalu

Co się okazało? Obie społeczności drobnoustrojów okazały się bardzo różne. W próbkach pobranych ze szpitala zidentyfikowano większą liczbę gatunków, w szczególności bakterii (większa różnorodność). Niektóre gatunki bakterii dominowały w społecznościach szpitalnych, podczas gdy próbki pochodzące z kliniki weterynaryjnej wykazywały bardziej jednolity rozkład (wyższy wskaźnik równomierności). Mikrobiom weterynaryjny charakteryzował się większą różnorodnością pod względem królestw biologicznych (89,1% bakterii, 5,7% eukariotów, 5,15% wirusów, 0,1% archeonów), podczas gdy sekwencje sklasyfikowane w próbkach szpitalnych pochodziły niemal wyłącznie od bakterii.
Według autorów różnice te nie są aż tak zaskakujące: szpitale przyjmują większą liczbę osób i stosują szerszą gamę środków przeciwdrobnoustrojowych, w szczególności różne klasy antybiotyków, co sprzyja dynamice i ciągłej ewolucji puli bakteryjnej oraz bakterii opornych, podczas gdy placówki weterynaryjne przyjmują różne gatunki (zwierzęta, ludzie), co zapewnia większą równowagę i różnorodność.

Ludzka mikrobiota źródłem peptydów przeciwdrobnoustrojowych

Dowiedz się więcej

Geny oporności…

Inne różnice: w szpitalu odnotowano większą łączną liczbę genów oporności na antybiotyki; w placówkach weterynaryjnych geny oporności na powszechnie stosowane środki dezynfekujące do powierzchni były wszechobecne. Resistomy próbek pochodzących z obu rodzajów placówek często zawierały geny nadające oporność na antybiotyki z klas β-laktamów, aminoglikozydów i sulfonamidów. Stąd wynika znaczenie wzmocnienia profilaktyki zakażeń zarówno w medycynie ludzkiej, jak i weterynaryjnej (w celu ograniczenia stosowania antybiotyków) oraz ich kontroli w przypadku wykrycia niebezpiecznego szczepu opornego (dezynfekcja, gospodarka ściekowa).

8,7 % Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), obejmującego 55 szpitali w 14 krajach, u 8,7% hospitalizowanych pacjentów stwierdzono zakażenie związane z opieką medyczną⁴.

2,9 % - 40 % Częstość występowania tych zakażeń szacowano na 2,9–5% w Europie i 5% w Ameryce Północnej, natomiast w niektórych krajach Azji, Ameryki Łacińskiej i Afryki sięgała około 40%⁵.

…oraz plazmidy odpowiedzialne za ich rozprzestrzenianie

Ponadto próbki pobrane ze szpitali zawierały więcej plazmidów związanych z Enterobacterales, często powiązanych z zakażeniami szpitalnymi i bakteriami opornymi. Te plazmidy związane z Enterobacteriales budzą szczególne obawy, ponieważ charakteryzują się wysoką mobilnością (łatwiej przenoszą się z jednej bakterii do drugiej) i częściej zawierają geny oporności na antybiotyki (ARG) o wysokim ryzyku, w szczególności β-laktamazy o szerokim spektrum działania oraz karbapenemazy.
Próbki weterynaryjne zawierały natomiast więcej plazmidów związanych z bakteriami Gram-dodatnimi występującymi w tym środowisku zwierzęcym. Te dwa rodzaje plazmidów sprzyjają jednak rozprzestrzenianiu się oporności na antybiotyki u ludzi, zwierząt lub w środowisku.

Wyniki podkreślają znaczenie monitorowania za pomocą sekwencjonowania metagenomowego w różnych rodzajach placówek medycznych i klinik weterynaryjnych. Takie zintegrowane podejście określane jako One Health umożliwiłoby identyfikację źródeł oporności na antybiotyki i związanych z nimi genów, śledzić ich ewolucję oraz lepiej scharakteryzować potencjalne drogi rozprzestrzeniania się między placówkami opieki zdrowotnej dla ludzi i zwierząt a ich otoczeniem.