Chlorowana woda a rezystom jelitowy niemowląt

Oporność na antybiotyki – ważny element oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe – jest obecnie jednym z priorytetów, a zarazem problemów w obszarze zdrowia publicznego na świecie: od roku 2018 do 2023 ponad 40 % par patogen–antybiotyk obserwowanych przez WHO wykazało wzrost oporności². Dotychczas walka z tym zjawiskiem koncentrowała się na ograniczaniu stosowania antybiotyków i szczepieniach. Australijskie badanie zwraca natomiast uwagę na słabo poznany czynnik środowiskowy, który może oddziaływać na środowisko jelitowe: spożywanie chlorowanej wody pitnej.
Chociaż chlorowanie zapewnia dezynfekcję wody, a ilość chloru jest określona przez przepisy (w badaniu było to od 0,3 do 1,1 mg/l przy limicie wynoszącym 5 mg/l), chlor resztkowy i inne produkty chloropochodne związane z uzdatnianiem wody mogą wywierać na mikrobiotę jelitową niemowląt presję selekcyjną sprzyjającą bakteriom potencjalnie opornym. Zdaniem autorów jest to pierwsze randomizowane i kontrolowane badanie z podwójnie ślepą próbą oceniające tę hipotezę w kraju o wysokich dochodach, w którym woda pitna jest objęta normami uzdatniania i dezynfekcji.

197 niemowląt obserwowanych przez 12 miesięcy

Spośród uczestników kohorty ORIGINS Project zrekrutowano 197 niemowląt w wieku sześciu miesięcy, a następnie losowo przydzielono do grup otrzymujących przez dwanaście miesięcy wodę z kranu odchlorowaną metodą filtracji znacznie zmniejszającej ilość chloru i niektórych produktów ubocznych dezynfekcji lub zwykłą, chlorowaną wodę z kranu. Sekwencjonowanie metagenomowe próbek kału przeprowadzone w momencie włączenia dzieci do badania i po zakończeniu interwencji pozwoliło zanalizować skład i funkcjonowanie mikrobioty jelitowej w środowisku eksponowanym na różne ilości chloru.

Tabela z podsumowaniem kluczowych wyników

Różnorodność bez zmian, ale więcej mechanizmów oporności na antybiotyki

Nie stwierdzono istotnych różnic pod względem bogactwa gatunkowego ani różnorodności bakterii między tymi grupami. Na bardziej szczegółowym poziomie stwierdzono różnice między grupami dotyczące niewielkiej podgrupy taksonów, niezbyt często wykrywanych i wykazujących znaczną zmienność między poszczególnymi niemowlętami. Główny wynik badania dotyczy potencjału funkcjonalnego mikrobioty – u niemowląt spożywających chlorowaną wodę pitną stwierdzono statystycznie istotnie większą obfitość funkcji związanych z opornością na antybiotyki (pomp efluksowych, enzymów rozkładających antybiotyki). Autorzy podkreślają jednak pewne ograniczenie: nie zidentyfikowano poszczególnych genów oporności.
Analiza uzupełniająca, przeprowadzona z podziałem na grupy według ekspozycji na antybiotyki, sugeruje wyraźniejszy wzrost obfitości funkcji związanych z opornością u dzieci leczonych antybiotykami (n = 40), ale tendencja ta po korekcie nie osiąga progu istotności i wymaga jeszcze potwierdzenia. Dane dotyczące drugorzędowych punktów końcowych związanych ze stanem zdrowia (alergie, świszczący oddech, egzema), dostępne dla około połowy dzieci, nie wykazują różnic między grupami, ale nie pozwalają wykluczyć występowania skutków klinicznych. 

Dane te nie skłaniają do zakwestionowania zasadności chlorowania wody przeznaczonej do spożycia, którego korzyści zdrowotne są bezdyskusyjne. Zachęcają natomiast do zbadania – w kontekście ekspozomu niemowląt – czy można odpowiednio dostosować moment lub sposób wprowadzania wody do ich diety, tak aby ograniczyć zagrożenia związane z ekspozycją na chlorowe środki dezynfekujące, uzupełniając tym samym działania na rzecz zdrowia niemowląt związane z prawidłowym stosowaniem antybiotyków. Wyniki te mają jednak charakter eksploracyjny. Pandemia COVID-19 zmniejszyła liczbę dzieci obserwowanych do końca badania, a jego moc statystyczna była zbyt mała, by przeanalizować rolę antybiotyków. Nie pozwala zatem jeszcze potwierdzić selekcji opornych populacji bakteryjnych i jej skutków dla zdrowia.

Jakiej wody używać do przyrządzania mleka i posiłków i dla niemowląt? Zalecenia francuskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Żywności, Środowiska i Higieny Pracy (ANSES)³