Diagnoza IBS – broszura

ZJD

Ilu pacjentów z zaburzeniami jelitowymi przyjmuje Pan/Pani w ciągu tygodnia? U ilu z nich rozpoznaje się zespół jelita drażliwego (IBS)? Czy wie Pan/Pani, że niektórzy pacjenci czekali ponad 4 lata na formalne rozpoznanie IBS przez lekarza?

Nawet 75% osób z zespołem jelita drażliwego (IBS) może pozostawać bez rozpoznania. Diagnostyka IBS bywa trudna, ponieważ jest to złożone zaburzenie uwarunkowane wieloma czynnikami, którego objawy mogą pokrywać się z objawami innych chorób i zaburzeń przewodu pokarmowego.

Aby pomóc w diagnostyce, prof. Jean-Marc Sabaté, prof. Jan Tack i dr Pedro Costa Moreira we współpracy z Biocodex Microbiota Institute opracowali listę kontrolną do diagnostyki IBS. Narzędzie to pomaga trafniej rozpoznawać IBS i ułatwia bardziej zrozumiałą komunikację z pacjentem, poprawiając postępowanie i opiekę. Uzyskało ono poparcie Światowej Organizacji Gastroenterologii.

Opublikowano 25 Styczeń 2023
Zaktualizowano 12 Listopad 2026
Actu GP : La dysbiose vaginale à l’origine de certains cas d’infertilité ?

O tym artykule

Autorzy

Opublikowano 25 Styczeń 2023
Zaktualizowano 12 Listopad 2026

Töltse le a broszura itt:

Obraz
IBS Diagnostic Tool Pr. J Tack PL

52% 1 na 2 osoby które cierpiały na schorzenie układu pokarmowego związane z mikrobiotą, łączy te dwie kwestie

68% Ponad 2 na 3 osoby wiedzą, że IBS może być związany z mikrobiomem

Co znajdziesz w diagnoza IBS – broszura?

Drodzy pracownicy służby zdrowia, po raz pierwszy znajdziecie wszystkie potrzebne informacje w jednym użytecznym narzędziu diagnostycznym IBS: 

  • Proste ilustracje wyjaśniające chorobę, objawy i patofizjologię

  • Kryteria diagnostyczne i podtypy IBS według kryteriów rzymskich V

  • Lista kontrolna objawów alarmowych wymagających zbadania, pomagająca potwierdzić rozpoznanie

  • Lista badań niezbędnych, zalecanych w szczególnych przypadkach oraz nieprzydatnych rutynowo

  • Cztery ogólne zasady postępowania

  • Proponowana częstotliwość wizyt kontrolnych
     

Jak zdefiniować IBS?

Zespół jelita drażliwego jest zaburzeniem interakcji jelitowo-mózgowej (DGBI), definiowanym na podstawie objawów i przebiegającym bez uszkodzenia tkanek.

Obraz
Illustration of bidirectional communication between the gut and the brain in irritable bowel syndrome (IBS).

Charakteryzują go:

 

  1. Wzdęcia i/lub rozdęcie brzucha
  2. Nawracający (ale nie ciągły) ból lub dyskomfort w jamie brzusznej
  3. Zmieniony rytm wypróżnień (częstotliwość i/lub kształt stolca).


Ponadto pacjenci często doświadczają większego nasilenia lęku i/lub depresji, a występowanie IBS może być związane z zaburzeniem równowagi mikrobioty jelitowej, czyli dysbiozą.


IBS dotyczy od 4 do 10% populacji, zależnie od regionu geograficznego i zastosowanych kryteriów oceny. Na przykład w Europie Zachodniej częstość występowania jest zwykle wyższa niż w Azji.
 

Lista synonimicznych nazw zaburzenia:

  • Zespół jelita drażliwego
  • Okrężnica spastyczna
  • Śluzowe zapalenie jelita grubego
  • Kolopatia czynnościowa
Co można powiedzieć o IBS?
  • Nawracający ból/dyskomfort wjamie brzusznej oraz zmieniony rytm wypróżnień charakteryzują to zaburzenie interakcji jelitowo-mózgowej określane jako zespół jelita drażliwego (IBS).
  • IBS jest zaburzeniem interakcji jelit z mózgiem, te dwa narządy nie rozumieją przesyłanych między sobą sygnałów i nie komunikują się ze sobą prawidłowo.
  • IBS jest zaburzeniem objawowym, przebiegającym bez uszkodzenia tkanek.
  • Objawy żołądkowo-jelitowe nie występują same, IBS-owi towarzyszy często wyższy poziom zaburzeń psychicznych, takich jak lęk, stres i depresja.
  • Mózg odbiera sygnały z jelit, które są nadinterpretowane (odbierane jako sygnały o szkodzie).

Co wiadomo o fizjopatologii?

Obraz
Patofizjologia IBS: Schemat czynników związanych z IBS: stres, lęk, odczuwanie bólu, motoryka jelit, mikrobiota, dieta, nadwrażliwość trzewna, stan zapalny i wzdęcia.

Chociaż dokładne mechanizmy biologiczne leżące u podłoża IBS nie są jeszcze w pełni poznane, a precyzyjna etiologia zaburzenia pozostaje niejasna, najnowsze dane wskazują na następujące mechanizmy patofizjologiczne:

 

  • Czynniki psychologiczne, w tym stres, lęk i depresja, mogą wpływać na funkcjonowanie jelit i nasilać objawy
  • Gazy/wzdęcia
  • Mikrobiota: zmiany mikrobioty jelitowej mogą przyczyniać się do aktywacji układu odpornościowego, nadwrażliwości trzewnej i zaburzeń motoryki
  • Nadwrażliwość jelit: zwiększona wrażliwość neuronów czuciowych jelit powoduje nadmierny ból i dyskomfort w odpowiedzi na prawidłowe bodźce
  • Stan zapalny: stan zapalny o niewielkim nasileniu przyczynia się do występowania objawów
  • Dieta
  • Nieprawidłowa motoryka jelit
  • Nieprawidłowa kontrola bólu w ośrodkowym układzie nerwowym

Jak postawić trafną diagnozę?

IBS rozpoznaje się na podstawie kryteriów rzymskich V.

 

  • Obecność przewlekłego/nawracającego, ale nie ciągłego bólu lub dyskomfortu w jamie brzusznej przez co najmniej 3 dni w miesiącu w ciągu ostatnich trzech miesięcy, przy początku występowania kryteriów co najmniej sześć miesięcy przed rozpoznaniem.
  • Związek z co najmniej dwoma z następujących kryteriów: związek z wypróżnieniem, zmiana częstotliwości stolca, zmiana formy stolca (wyglądu, konsystencji).


Uwaga: ból i dyskomfort w jamie brzusznej nie powinny być związane wyłącznie z miesiączką.
 

IBS dzieli się na podtypy charakteryzowane na podstawie konsystencji stolca według Bristolskiej skali uformowania stolca:

  • IBS-C: przewaga zaparć, ze stolcami typu 1-2 występującymi częściej niż stolce typu 6-7.
  • IBS-D: przewaga biegunki, ze stolcami typu 6-7 występującymi częściej niż stolce typu 1-2.
  • IBS-M: objawy mieszane z naprzemiennym występowaniem zaparć (Bristol 1-2) i biegunki (Bristol 6-7).
  • BS-U: nieokreślony rytm wypróżnień; stolce rzadko są nieprawidłowe.
Obraz
Bristolska skala uformowania stolca: Bristolska skala uformowania stolca przedstawiająca 7 typów stolca, od twardych, oddzielnych grudek (typ 1) do całkowicie płynnego stolca (typ 7).
Co można powiedzieć o IBS?
  • Jelito przetwarza sygnały z nadmierną wrażliwością, co wpływa na funkcjonowanie.
  • Na funkcję jelit wpływa układ nerwowy.
  • Jelito wysyła sygnały w taki sposób, że są one nadinterpretowane przez mózg.
  • Mózg odbiera lub przetwarza sygnały w sposób zbyt czuły.
  • Mózg błędnie interpretuje prawidłowe sygnały z organizmu jako objawy choroby.
  • IBS może być związany z niezbilansowaną mikroflorą jelitową.

Wszystko, co musisz wiedzieć o osi mikrobiota-jelita-mózg

Zagłęb się w temat

Jakie są objawy alarmowe wymagające dalszej diagnostyki ?

Lista kontrolna cech wymagających dodatkowych badań lub skierowania do specjalisty

Jeśli występuje co najmniej jeden z poniższych objawów, należy rozważyć dalszą ocenę i/lub skierowanie do specjalisty:
  • Wywiad rodzinny (nieswoista choroba zapalna jelit, celiakia lub rak jelita grubego)
  • Utrata masy ciała
  • Gorączka
  • Nowe objawy (trwające krócej niż 6 miesięcy)
  • Objawy nocne
  • Objawy pozajelitowe (zapalenie stawów, wysypka, zapalenie oka)
  • Niedawne stosowanie antybiotyków
  • Nieprawidłowości w badaniu fizykalnym
Należy skierować pacjenta na konsultację gastroenterologiczną, jeśli występuje co najmniej jeden z poniższych objawów:
  • Niedokrwistość lub utrata krwi
  • Podwyższone stężenie markerów stanu zapalnego
  • Nietrzymanie stolca
  • Guz w jamie brzusznej

Jakie badania są potrzebne?

Nie należy nadmiernie rozszerzać diagnostyki!

Zalecane badania rutynowe:

  • Morfologia krwi
  • Białko C-reaktywne (CRP) (w celu wykluczenia nieswoistej choroby zapalnej jelit lub innego stanu zapalnego)
  • Ocena wzorca wypróżnień: częstotliwość i konsystencja stolca (skala Bristol)

Do rozważenia w szczególnych przypadkach:

 

  • Kalprotektyna w kale, jeśli jednym z objawów jest biegunka i badanie jest refundowane w danym kraju.
  • Badania serologiczne w kierunku celiakii, jeśli choroba ta często występuje w danym kraju.
  • Badania czynności tarczycy wyłącznie w przypadku znacznej zmiany rytmu wypróżnień z towarzyszącymi innymi objawami klinicznymi, dla uzyskania pewności diagnostycznej.
  • Kolonoskopia wyłącznie w wybranych przypadkach, zależnie od podtypu zaburzeń wypróżnień (biegunka), wyniku oznaczenia kalprotektyny, progu wieku dla badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego (zwykle > 50 lat) oraz wywiadu osobistego i/lub rodzinnego.
  • Badanie per rectum zalecane u każdej osoby z krwią w stolcu; u mężczyzn i kobiet powyżej 40. roku życia z objawami ze strony dolnego odcinka przewodu pokarmowego.
     

Badania nieprzydatne rutynowo

  • Badania gospodarki żelazowej
  • Albumina
  • Badania parazytologiczne (w kierunku pasożytów w przypadku podróży zagranicznych, badanie mikroskopowe i posiew kału z antybiogramem, toksyna C. difficile)
  • Badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego poza zaleceniami krajowymi
  • TK / USG / MRI
  • Ocena ginekologiczna
     

Jakie są wytyczne dotyczące postępowania?

Leczenie objawów IBS opiera się na wielokierunkowym podejściu obejmującym:

1. Interwencję dietetyczną
  • Zdrową dietę z ograniczeniem spożycia potencjalnych czynników pokarmowych wyzwalających objawy, takich jak FODMAP, laktoza, gluten itp.
  • Spożywanie prebiotyków, probiotyków i/lub błonnika
2. Modyfikację stylu życia
  • Regularną aktywność fizyczną
  • Regularny rytm snu
3. Oddziaływanie na komunikację jelitowo-mózgową

Interwencje psychoterapeutyczne, takie jak terapia poznawczo-behawioralna (CBT), hipnoza, terapia psychodynamiczna, relaksacja itp., zapewniające długoterminowe wsparcie psychologiczne, mogą pomagać w zmniejszeniu objawów poprzez oddziaływanie na interakcję jelit z mózgiem.

4. Farmakoterapię objawową

Leki ukierunkowane na czynność jelit, ból lub wzdęcia mogą pomagać w łagodzeniu objawów: leki przeciwskurczowe, przeciwbiegunkowe, przeczyszczające itp.

Co można powiedzieć o IBS?
  • Społeczności mikroorganizmów które żyją w określonym środowisku organizmu, nazywane są mikrobiotą.
  • Brak równowagi mikrobioty jelitowej, dysbioza, to zmiana w składzie i funkcjach drobnoustrojów żyjących w jelitach.
  • Żywność, bakterie lub substancje występujące w jelitach mogą czasami powodować nieprawidłowe działanie jelit i wywoływać objawy.
  • IBS to przewlekłe zaburzenie, w którym objawy można kontrolować poprzez zmiany w stylu życia, terapię dietetyczną i terapie psychologiczne.
  • Będziemy się spotykać co 6-8 tygodni w celu sprawdzenia skuteczności leczenia/strategii.

Jak często prowadzona jest dalsza obserwacja?

Ponowna ocena leczenia po 6-8 tygodniach.

Stworzone przez

 Prof. Jean-Marc Sabaté

Prof. Jean-Marc Sabaté pracuje jako konsultant na Wydziale Gastroenterologii Szpitala Uniwersyteckiego Avicenne w Bobigny we Francji i jest profesorem gastroenterologii na Uniwersytecie Paryskim. Od 2002 r. prowadzi badania z zakresu zespołu jelita drażliwego (IBS) w ramach INSERM U-987 „Fizjopatologia i kliniczna farmakologia bólu” (szpital Ambroise Paré, Francja). Jest współzałożycielem i przewodniczącym rady naukowej stowarzyszenia APSSII (francuskie stowarzyszenie pacjentów cierpiących na zespół jelita drażliwego).

Prof. Jan Tack

Prof. Jan Tack jest obecnie kierownikiem kliniki na Wydziale Gastroenterologii, profesorem chorób wewnętrznych i przewodniczącym Katedry Medycyny Klinicznej i Doświadczalnej na Uniwersytecie w Leuven w Belgii. Prof. Jan Tack jest również głównym badaczem w Centrum Badań Translacyjnych Zaburzeń Żołądkowo-Jelitowych (TARGID) na Uniwersytecie w Leuven. Obecnie jest jednym z czołowych klinicznych i podstawowych badaczy w dziedzinie motoryki przewodu pokarmowego.Jest prezesem Rzymskiej Fundacji ds. Funkcjonalnych Zaburzeń Żołądkowo-Jelitowych.

Dr. Pedro Costa Moreira

Dr Pedro Costa Moreira pracuje jako gastroenterolog w Centro Hospitalar do Tâmega e Sousa – Penafiel, Porto, Portugalia.Szczególnym przedmiotem jego zainteresowania są choroby dróg żółciowo-trzustkowych oraz zaawansowana endoskopia (USG endoskopowe, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna / ERCP). Jednocześnie jest koordynator i konsultant naukowy w szkoleniach na platformie MGFamiliar.net.. Rozpoczął szkolenie medyczne w Centro Hospitalar de São João, Porto, Portugalia.

Zatwierdzony przez

Światowa Organizacja Gastroenterologii (WGO) 

Światowa Organizacja Gastroenterologii (WGO) jest federacją 119 Towarzystw Członkowskich i czterech Regionalnych Stowarzyszeń Gastroenterologicznych reprezentujących ponad 60 000 indywidualnych członków na całym świecie. WGO skupia się na poprawie standardów szkolenia, edukacji i praktyki w zakresie Gastroenterologii, Hepatologii i innych pokrewnych dyscyplin na całym świecie. https://www.worldgastroenterology.org/

Zdobądź oficjalne drukowane narzędzie!

Poproś lokalnego przedstawiciela o broszurę dotyczącą zestawu wentylatorów dotyczącą narzędzia diagnostycznego IBS.

Wiedzieć więcej

Wszystko, co musisz wiedzieć o zespole jelita drażliwego (IBS)

Ekskluzywne materiały poświęcone zespołowi jelita drażliwego (IBS)

Polecane przez naszą społeczność

"Jako gastroenterolog nigdy nie miałem trudności ze zdiagnozowaniem IBS, który jest zdecydowanie najczęstszym zaburzeniem jelitowym w każdym wieku.
Ale każde narzędzie, które może pomóc lekarzom (zwłaszcza lekarzom rodzinnym) w postawieniu prawidłowej diagnozy, jest oczywiście bardzo mile widziane."
 -  Mario Guslandi (Z Biocodex Microbiota Institute na LinkedIn)

"Doskonale, dzięki!" - Carlos Mora (Z Biocodex Microbiota Institute na LinkedIn)

Źródła

Barbara G, Grover M, Bercik P, et al. Rome Foundation Working Team Report on Post-Infection Irritable Bowel Syndrome. Gastroenterology. 2019;156(1):46-58.e7.

Black CJ, Ford AC. Global burden of irritable bowel syndrome: trends, predictions and risk factors. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2020; 17: 473-86.

Blake MR, Raker JM, Whelan K. Validity and reliability of the Bristol Stool Form Scale in healthy adults and patients with diarrhoea-predominant irritable bowel syndrome. Aliment Pharmacol Ther. 2016;44(7):693-703.

Carbone F, Van den Houte K, Besard L, et al. Diet or medication in primary care patients with IBS: the DOMINO study - a randomised trial supported by the Belgian Health Care Knowledge Centre (KCE Trials Programme) and the Rome Foundation Research Institute [published online ahead of print, 2022 Apr 28]. Gut. 2022;gutjnl-2021-325821.

Collins, S. A role for the gut microbiota in IBS. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 11, 497–505 (2014).

Corsetti M, Shin A, Lacy BE, et al. Bowel Disorders. Gastroenterology. 2026;170(6):1261-1282

Drossman DA, Tack J. Rome Foundation Clinical Diagnostic Criteria for Disorders of Gut-Brain Interaction. Gastroenterology. 2022 Mar;162(3):675-679

Ford AC, Sperber AD, Corsetti M, et al. Irritable bowel syndrome. Lancet. 2020 Nov 21;396(10263):1675-1688.

Fukudo S, Okumura T, Inamori M, et al. Evidence-based clinical practice guidelines for irritable bowel syndrome 2020. J Gastroenterol. 2021;56(3):193-217.

Hillestad EMR, van der Meeren A, Nagaraja BH, et al. Gut bless you: The microbiota-gut-brain axis in irritable bowel syndrome. World J Gastroenterol. 2022 Jan 28;28(4):412-431.

https://www.snfge.org/content/constipation-chronique

Kindt S, Louis H, De Schepper H, et al. Belgian consensus on irritable bowel syndrome. Acta Gastroenterol Belg. 2022;85(2):360-382.

Lacy BE, Pimentel M, Brenner DM, et al. ACG Clinical Guideline: Management of Irritable Bowel Syndrome. Am J Gastroenterol. 2021;116(1):17-44.

Longstreth GF, Thompson WG, Chey WD, et al. Functional bowel disorders [published correction appears in Gastroenterology. 2006 Aug;131(2):688]. Gastroenterology. 2006;130(5):1480-1491.

Moayyedi P, Mearin F, Azpiroz F, et al. Irritable bowel syndrome diagnosis and management: A simplified algorithm for clinical practice. United European Gastroenterol J. 2017;5(6):773-788.

Savarino E, Zingone F, Barberio B, et al. Functional bowel disorders with diarrhoea: Clinical guidelines of the United European Gastroenterology and European Society for Neurogastroenterology and Motility. United European Gastroenterol J. 2022;10(6):556-584.

Simrén, M., Tack, J. New treatments and therapeutic targets for IBS and other functional bowel disorders. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 15, 589–605 (2018).

Sperber AD, Bangdiwala SI, Drossman DA, et al. Worldwide Prevalence and Burden of Functional Gastrointestinal Disorders, Results of Rome Foundation Global Study. Gastroenterology. 2021;160(1):99-114.e3.

Sperber AD. Epidemiology and Burden of Irritable Bowel Syndrome: An International Perspective. Gastroenterol Clin North Am. 2021 Sep;50(3):489-503.

Vasant DH, Paine PA, Black CJ, et al. British Society of Gastroenterology guidelines on the management of irritable bowel syndrome. Gut. 2021;70(7):1214-1240.