Dysbioza pochwy a HPV: czy przywracanie równowagi może zapobiegać rakowi szyjki macicy?
Wydaje się, że mikrobiota pochwy, w której dominują bakterie z rodzaju Lactobacillus, odgrywa kluczową rolę ochronną przed wirusem HPV i rakiem szyjki macicy. Czy probiotyki otworzą drogę do nowych metod terapeutycznych w profilaktyce raka szyjki macicy i poprawie zdrowia ginekologicznego?
Sekcja dla ogółu społeczeństwa
Znajdź tutaj swoją dedykowaną przestrzeń
en_sources_title
en_sources_text_start en_sources_text_end
O tym artykule
Mikrobiota pochwy zyskuje coraz większe zainteresowanie ze względu na jej wpływ na zdrowie kobiet.
Aby podsumować dotychczasowe badania, w styczniu 2026 r. meksykański zespół 1 opublikował przegląd poświęcony mikrobiocie pochwy oraz jej roli w różnych schorzeniach, w szczególności w raku szyjki macicy i ryzyku zmian szyjki macicy związanych z HPV (lub VPH).
10¹⁰ W pochwie znajduje się około 10¹⁰ do 10¹¹ mikroorganizmów. ¹
9 % W skali całej mikrobioty człowieka obszar układu moczowo-płciowego (obejmujący pochwę) stanowi około 9% jej ogólnego składu. ¹
Ochrona przez bakterie z rodzaju Lactobacillus
Mikrobiota pochwy charakteryzuje się niewielką różnorodnością: zazwyczaj dominują w niej Lactobacillus, w szczególności L. crispatus, L. jensenii, L. gasseri oraz L. iners. Te bakterie z rodzaju Lactobacillus przyczyniają się do utrzymania zdrowia pochwy, ochrony przed patogenami oraz regulacji stanu zapalnego poprzez różne mechanizmy: konkurowanie o składniki odżywcze, obniżanie pH pochwy, wytwarzanie bakteriocyn, modulowanie układu odpornościowego itp.
4
W zdrowej mikrobiocie pochwy przeważa zazwyczaj jeden z 4 gatunków Lactobacillus :
- L. crispatus
- L. jensenii
- L. gasseri
- oraz L. iners.
Z drugiej strony duża różnorodność mikrobiologiczna wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób przenoszonych drogą płciową, zapalnych chorób miednicy mniejszej, powikłań związanych z ciążą (niepłodność, wcześniactwo, niska masa urodzeniowa) oraz zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV),zwiększającego ryzyko rozwoju zmian szyjki macicy (związanych z HPV).
4
Rak szyjki macicy jest czwartym najczęściej występującym nowotworem u kobiet na świecie; szacuje się, że w 2022 roku odnotowano około 660 000 nowych przypadków i 350 000 zgonów związanych z tą chorobą.
Ten nowotwór macicy stanowi poważne wyzwanie dla kobiet . 2
Mikrobiota pochwy a HPV
W konkretnym przypadku wirusa HPV dysbioza pochwy sprzyja rozwojowi wirusa poprzez tworzenie środowiska sprzyjającego stanom zapalnym.
Zmniejszenie liczby bakterii z rodzaju Lactobacillus oraz namnażanie się bakterii beztlenowych (Gardnerella, Sneathia, Atopobium) hamują apoptozę, zwiększają poziom cytokin zapalnych, podnoszą pH. Wszystkie te zmiany sprzyjają osadzaniu się wirusa HPV w szyjce macicy i przylegającej tkance macicy.
Z kolei mikrobiota bogata w bakterie z rodzaju Lactobacillus wiąże się z mikrośrodowiskiem o mniejszym stopniu zapalenia. Według niektórych badań może on regulować ekspresję wirusowych onkoprotein E6/E7 w zakażonych komórkach. Sytuacja ta wiąże się również z lepszym eliminowaniem wirusa HPV i może przyczyniać się do ograniczenia rozwoju zmian szyjki macicy.
Ponadto usunięcie zmian przedrakowych szyjki macicy powoduje zmianę składu mikrobioty pochwy wyłącznie u kobiet, u których dochodzi do eliminacji wirusa HPV, przy czym obserwuje się przejście od bakterii chorobotwórczych (Prevotella, Sneathia) na rzecz ochronnych pałeczek kwasu mlekowego (L. iners, a następnie L. crispatus). W przypadku utrzymującego się zakażenia HPV nie obserwuje się natomiast żadnych zmian.
90-70-90
Kraje na całym świecie intensyfikują działania na rzecz wyeliminowania raka szyjki macicy, kierując się globalnymi celami 90–70–90:
- 90% dziewcząt w wieku 15 lat zostało w pełni zaszczepionych przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego,
- 70% kobiet poddaje się badaniom przesiewowym w wieku 35 lat, a następnie ponownie w wieku 45 lat,
- a 90% kobiet ze zmianami przedrakowymi lub rakiem inwazyjnym otrzymuje odpowiednie leczenie.
Co podkreśla znaczenie badań przesiewowych, szczepień i leczenia w profilaktyce dla zdrowia kobiet. 2
Ponadto wydaje się, że probiotyki, a mianowicie bakterie z rodzaju Lactobacillus (L. crispatus, L. reuteri, L. casei i/lub L. rhamnosus) podawane doustnie lub dopochwowo sprzyjają eliminacji wirusa HPV i zmniejszają liczbę zmian chorobowych szyjki macicy.
Wyniki są nadal niejednoznaczne, a efekty różnią się w zależności od szczepów, czasu trwania stosowania i populacji; niektóre probiotyki mogłyby jednak stanowić uzupełnienie leczenia i strategii profilaktycznych.
8
Stan na 2025 r.: istnieje 8 zatwierdzonych szczepionek przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego, z których pięć uzyskało wstępną kwalifikację WHO i jest dostępnych na całym świecie.
Wszystkie zapewniają ochronę przed typami 16 i 18 wirusa HPV o wysokim ryzyku, które są przyczyną około 76% przypadków raka szyjki macicy.
Podkreśla to znaczenie szczepień w profilaktyce raka szyjki macicy i zmniejszaniu ryzyka zachorowania.2
Różnice między poszczególnymi populacjami
Skład mikrobioty pochwy różni się w zależności od populacji, pochodzenia geograficznego, ciąży, cyklu menstruacyjnego i wieku.
Dominujące gatunki bakterii z rodzaju Lactobacillus różnią się zatem u kobiet z Kanady, Chin, Indii i Meksyku.
W przypadku zakażenia wirusem HPV postęp choroby w kierunku zmian szyjki macicy, a następnie raka, wiąże się ze zmianami w mikrobiocie: u Meksykanek w zmianach chorobowych pojawia się Sneathia spp., a w raku szyjki macicy – Fusobacterium, podczas gdy u kobiet bez zakażenia dominują L. crispatus i L. iners.
Zdaniem autorów obecne badania skłaniają do podjęcia dalszych prac, takich jak analiza reakcji hodowli komórek raka szyjki macicy na różne gatunki bakterii z rodzaju Lactobacillus. Cel: udoskonalenie metod terapeutycznych oraz odwrócenie dysbiozy, aby sprzyjać wyleczeniu nowotworów szyjki macicy, a nawet im zapobiegać.
