General
Public Area
DOSTĘP PRO

Glossaire

AAD

Biegunka poantybiotykowa (antibiotic-associated diarrhea).

Akseniczny

Pozbawiony mikrobioty

Anatomiczny

Dotyczący anatomii. Anatomia to nauka zajmująca się częściami ciała organizmów żywych oraz sposobami, w jakie dochodzi w nich do interakcji: formami, strukturami, połączeniami między narządami itp.

Atopowe zapalenie skóry

Inaczej egzema alergiczna. Niezakaźna choroba skóry powodująca suchość i swędzenie skóry, której wystąpieniu sprzyja skłonność do alergii.

Bacteroides

Rodzaj bakterii beztlenowych Gram-ujemnych należących do typu Bacteroidetes. Bacteroides można znaleźć w przewodzie pokarmowym i błonie śluzowej. Stanowią one ważną część bioty układu pokarmowego.

Bacteroidetes

Typ składający się z trzech dużych klas bakterii, występujących głównie w okrężnicy, w szczególności gatunków Bacteroides i Porphyromonas.

Bakterie beztlenowe

Pojęcie określające organizm, który rozwija się bez tlenu.

Bakteriofag

Wirus atakujący szczególnie bakterie

Bakterioterapia

Leczenie choroby zakaźnej poprzez wprowadzanie specyficznych bakterii do organizmu

Bakteryjne zapalenie pochwy

Zapalenie pochwy spowodowane brakiem równowagi flory bakteryjnej pochwy.

Bifidobacteria

Nieruchome bakterie Gram-dodatnie należące do rodzaju Bifidobacterium, obecne we biocie jelitowej.

Bifidodacterium

Rodzaj bakterii beztlenowych Gram-dodatnich należących do typu Actinobacteria.

Całoroczny

Może wystąpić w dowolnym momencie w ciągu roku (na przykład niezależnie od pór roku).

Celiakia

Choroba autoimmunologiczna przewodu pokarmowego wynikająca z nietolerancji glutenu.

Chlamydia

Bakterie odpowiedzialne za wiele ostrych i przewlekłych zakażeń dróg rodnych, oczu i dróg oddechowych u ludzi.

Cukrzyca

Przewlekła choroba związana z zaburzeniem wytwarzania albo wykorzystania insuliny, hormonu regulującego glikemię.

Dermatoza

Choroba skóry.

Dopamina

Cząsteczka przekazująca informacje między neuronami. Dopamina uczestniczy w kontroli motoryki.

Drożdżak

Mikroskopijny grzyb składający się z pojedynczej komórki (jednokomórkowy). Niektóre drożdżaki uczestniczą w fermentacji pożywienia i są używane w kuchni (drożdże piwowarskie itp.). Niektóre są wykorzystywane w celach leczniczych (Saccharomyces boulardii). Inne mogą nawet wywoływać choroby (np. kandydozę wywoływaną przez Candida albicans)

Dwunastnica

Pierwsza część jelita cienkiego zlokalizowana w końcowej części żołądka.

Dysbioza

Brak równowagi w mikrobiocie, wywołujący szkodliwe skutki dla gospodarza. Dysbioza może wynikać z nadmiaru wywołujących niekorzystne działanie mikroorganizmów albo względnego niedoboru mikroorganizmów korzystnych dla gospodarza.

Ekosystem

Połączenie organizmów żywych i ich środowiska biologicznego.

Enterotyp

Typ składu bakteryjnego charakterystyczny dla danej mikrobioty. Obecnie u ludzi zostały zidentyfikowane trzy enterotypy.

Enzymatyczny

Dotyczący działania enzymu, białka uczestniczącego w reakcjach chemicznych wewnątrz organizmu.

Escherichia coli

Bakteria jelitowa Gram-ujemna, bardzo powszechna u ludzi (komensalna). Jednak niektóre szczepy (patogeny) mogą powodować zaburzenia (zapalenie żołądka i jelit, zakażenia układu moczowego itp.)

Faecalibacterium prausnitzii

Główny gatunek firmicutes występujący w ludzkiej okrężnicy, który wytwarza między innymi maślan. Jego liczebność jest zmniejszona w przypadku choroby Leśniowskiego-Crohna.

Filogeneza

Badanie istniejących połączeń pomiędzy powiązanymi gatunkami. Dzięki niemu istnieje możliwość prześledzenia głównych etapów ewolucji organizmów od wspólnych przodków i tym samym bardziej precyzyjnego sklasyfikowania relacji między organizmami żywymi.

Firmicutes

Typ obejmujący bakterie Gram-dodatnie, w tym Clostridies oraz Lactobacilli, występujące głównie w ludzkiej okrężnicy.

Fruktan

Węglowodan złożony, składający się z polimerów fruktozy. Są one wytwarzane przez mikroorganizmy albo rośliny. Istnieją różne kategorie fruktanów, w tym inulina.

Fruktooligosacharyd (fructooligosaccharide, FOS)

Węglowodan złożony, składający się z polimerów fruktozy i sacharozy. Są to najczęściej występujące prebiotyki, naturalnie obecne w pożywieniu.

Fruktozan

Węglowodan złożony (polisacharyd) składający się z polimerów fruktozy.

Funkcje poznawcze

Dotyczące procesu poznawczego.

FZUP

Funkcjonalne zaburzenia ze strony układu pokarmowego.

Galaktooligosacharyd (galactooligosaccharide, GOS)

Węglowodan złożony składający się z oligosacharydów i galaktozy. GOS są obecne w szczególności w mleku matki.

Gonococci

Bakterie Gram-ujemne wywołujące zakażenie dróg rodnych przenoszone drogą płciową (rzeżączka)

Gospodarz

Organizm (człowiek, zwierzę itp.) będący domem dla wirusa, pasożyta, bakterii itp. Dotyczy również biorcy przeszczepu.

Gram+/-

Dotyczy klasyfikacji bakterii ustalanej na podstawie techniki barwienia zwanej barwieniem metodą Grama. Podczas gdy bakterie Gram-dodatnie wybarwiają się pod mikroskopem na fioletowo, bakterie Gram-ujemne wybarwiają się na różowo. Technika barwienia jest oparta na charakterystyce błon i ścian bakterii.

Gromada

Druga kategoria systematyczna gromadząca kilka rodzajów i gatunków.

Główne bakterie jelitowe

Część mikrobioty występująca u wszystkich albo u większość osób.

Helicobacter pylori

Bakterie występujące w żołądku, które są w stanie przetrwać w wysoce kwasowym środowisku. H. Pylori uczestniczy w większość przypadków owrzodzenia żołądka i dwunastnicy.

Immunomodulator

Związek chemiczny aktywujący albo spowalniający reakcje ze strony układu odpornościowego (modulacja).

Inhibitor TNFα

Określany również mianem inhibitora czynnika martwicy nowotworu. Lek posiadający właściwości przeciwzapalne, przepisywany do leczenia niektórych przewlekłych chorób zapalnych (NZJ, zapalenia stawów itp.).

Insulinooporność

Oporność organizmu wobec hipoglikemii (zmniejszenie stężenia glukozy we krwi) wywoływanej przez insulinę

Inulina

Fruktan pozyskiwany z korzeni cykorii albo karczochów. Jest prebiotykiem.

Jelito

Część przewodu pokarmowego składająca się z dwunastnicy, jelita czczego, jelita krętego, jelita ślepego, okrężnicy i odbytnicy.

Jelitowy

Odnośnie jelit.

Kandydoza

Zakażenie powodowane przez grzyb należący do rodzaju Candida, atakujący skórę albo błonę śluzową ust lub narządów płciowych (pochwa itp.).

Karmin

Czerwony barwnik.

Kątnica

Pierwsza część jelita grubego.

Kolonocyt

Komórka nabłonka okrężnicy

Kolonoskopia

Badanie mające na celu zbadanie błony śluzowej okrężnicy.

Kortykosteroid

Hormony wytwarzane przez nadnercza, a także syntetycznie produkowane leki, wywołujące takie same działanie przeciwzapalne i immunomodulujące jak te hormony.

Kosmki

Wszystkie małe wypustki w kształcie „włosków” wyściełające powierzchnię błony śluzowej (np. jelita) i nadające jej włosowaty wygląd.

Krezka

Krezka to błona utworzona przez fałdę otrzewnej (błony pokrywającej jamę brzuszną i znajdujące się w niej narządy), łączącą jelito czcze i jelito kręte (części jelita cienkiego) z tylną ścianą jamy brzusznej. Zawiera nerwy i naczynia krwionośne.

Krezkowy

Dotyczący krezki.

Krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (short-chain fatty acids, SCFA) to produkty fermentacji błonnika pokarmowego, które nie są wchłaniane ani trawione przez organizm. Fermentacja zachodzi dzięki bakteriom beztlenowym w mikrobiocie występującej w okrężnicy. SFCA składają się z maksymalnie sześciu atomów węgla i uczestniczą w metabolizmie energetycznym.

Lactobacilli

Rodzaj bakterii Gram-dodatnich uczestniczących w procesie fermentacji węglowodanów oraz ich przekształcaniu w kwas mlekowy. Lactobacilli to ważne organizmy bioty jelitowej.

Leczenie steroidami

Leczenie oparte na kortykosteroidach.

Lipopolisacharyd

Związek chemiczny składający się z lipidów i węglowodanów.

Maślan

Krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy zapewniający prawidłowe funkcjonowanie komórek śluzówki okrężnicy.

Metaboliczny

Dotyczący metabolizmu.

Metabolit

Produkt procesu przekształcania materii organicznej (metabolizmu) wewnątrz komórki, tkanki albo krwi.
Określa również produkt przechodzący proces metaboliczny.

Metabolizm

Zespół reakcji chemicznych, które przekształcają materię i energię na poziomie komórkowym wewnątrz organizmu.

Metabolom

Wszystkie pośrednie albo końcowe metabolity w mikrobiocie.

Metagenomika

Procedura mająca na celu badanie treści genetycznej z próbki pobranej ze złożonego środowiska (takiego jak jelita).

Metaproteomika

Procedura mająca na celu badanie treści białkowej z próbki pobranej ze złożonego środowiska (takiego jak jelita).

Metatranskryptomika

Procedura mająca na celu badanie treści DNA z próbki pobranej ze złożonego środowiska (takiego jak jelita).

Miażdżyca

Choroba tętnic charakteryzująca się utratą elastyczności ścian tętnic spowodowaną złogami lipidowymi (blaszkami miażdżycowymi).

Mikrobiota

Wszystkie mikroorganizmy (bakterie, drobnoustroje, grzyby, wirusy) żyjące w konkretnym środowisku.

Nabłonek

Cienka tkanka składająca się z jednej albo większej liczby nakładających się na siebie warstw komórek. Istnieją dwa rodzaje nabłonka: nabłonek powierzchniowy (skóra albo błona śluzowa) i nabłonek gruczołowy (funkcja wydzielnicza).

Nabłonkowy

Dotyczący nabłonka.

Niesterydowy lek przeciwzapalny (NLPZ)

Lek przeciwzapalny wykorzystywany do przeciwdziałania stanom zapalnym, gorączce i bólom.

Norowirus

Wirus często odpowiedzialny za zapalenie żołądka i jelit oraz biegunkę w krajach rozwiniętych.

NZJ

Nieswoiste zapalenie jelit.

Odporność

Zdolność ekosystemu albo gatunku do przywrócenia normalnego rozwoju albo funkcjonowania po urazie. Gdy mikrobiota jest naruszona przez antybiotyki, ma tendencję (najczęściej) do odzyskiwania równowagi po pewnym czasie.

Odpowiedź immunologiczna

Reakcja obronna organizmu, w której uczestniczą komórki odpornościowe.

Oligosacharyd

Węglowodan składający się z jednego do kilkunastu prostych cząsteczek węglowodanów (monosacharydów).

Patobionty

Wszystkie bakterie powodujące choroby.

Patogen

Może powodować chorobę.

Polip

Uszypułowany guz (długa struktura), najczęściej łagodny, rozwijający się w jamach ciała wyściełanych błoną śluzową (jelita, przełyk, pęcherz, nos itp.).

Polisacharyd

Węglowodan o wysokiej masie cząsteczkowej, składający się z wielu cząsteczek węglowodanów prostych (monosacharydów albo cukrów prostych).

Pozajelitowy

Dotyczący podawania leku drogą dożylną, domięśniową albo podskórną.

Prebiotyk

Nietrawiony błonnik w diecie, który selektywnie stymuluje wzrost korzystnych bakterii w okrężnicy, wchodzących w skład mikrobioty gospodarza.

Prevotella

Rodzaj bakterii Gram-ujemnych należących do typu Bacteroidetes.

Probiotyk

Żywe mikroorganizmy, które podawane w odpowiedniej ilości mają pozytywny wpływ na zdrowie gospodarza

Profilaktyczny

Chroni zdrowie przed powstaniem, zaostrzeniem albo ekspansją chorób.

Promieniowce

Typ albo grupa eubakterii beztlenowych Gram-dodatnich; stanowią część dominującej mikrobioty w ludzkiej okrężnicy.

Przeciwgrzybiczy

Lek przepisywany do leczenia chorób zakaźnych wywoływanych przez grzyby (grzybice)

Przewód

Określa zarówno zbiór narządów tworzących układ (np. przewód pokarmowy), jak również zbiór włókien (łączących albo nerwowych) zlokalizowanych na powierzchni albo wewnątrz narządu.

Przewód pokarmowy

Wszystkie narządy wchodzące w skład jelit.

Rodzaj

Kategoria systematyczna obejmująca zbiór gatunków.

Rotawirus

Wirus mogący powodować zapalenie żołądka i jelit.

Ruminococcus

Rodzaj bakterii beztlenowych Gram-dodatnich należących do typu Firmicutes

Salmonella

Bakterie wywołujące zatrucie pokarmowe, prowadzące do zapalenia żołądka i jelit

Śluz

Lepka wydzielina wytwarzana przez komórki błony śluzowej. Pełni funkcję ochronną.

Śluzówka okrężnicy

Warstwa komórek wyściełających okrężnicę.

Sole kwasów żółciowych

Pochodne cholesterolu odgrywające rolę w trawieniu tłuszczy.

Steroid podawany miejscowo

Kortykosteroid stosowany do leczenia chorób skóry.

Stolec

(kał albo ekskrementy) Pozostałości trawienia wydalane poprzez defekację po pasażu jelitowym.

Streptomycyna

Antybiotyk z klasy aminoglikozydów.

Stłuszczenie

Przeciążenie komórek tłuszczem.

Symbiotyk

Dotyczący symbiozy (niezależnej relacji pomiędzy dwoma organizmami, które nie mogą żyć bez siebie i które przynoszą sobie nawzajem korzyści).

Szczep

Kategoria systematyczna poniżej gatunków.

Taksonomia

Nauka klasyfikująca żywe organizmy, mająca na celu opisanie i pogrupowanie ich do jednostek zwanych taksonami (rodziny, rodzaje, gatunki itp.) w celu umożliwienia ich nazwania i klasyfikacji.

Troficzny

Dotyczący wzrostu narządów, żywych tkanek, danej osoby.

Wiek dziecięcy

Dotyczący dzieci.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Choroba zapalna odbytnicy i okrężnicy.

Zapalenie pęcherza moczowego

Zapalenie pęcherza spowodowane, wynikające najczęściej z zapalenia dróg moczowych.

Żurawina

Czerwona borówka.