Mikrobiota skóry

Mikrobiota skóry: dlaczego jest tak ważna?

Opublikowano 22 Wrzesień 2021
Zaktualizowano 01 Październik 2021

O tym artykule

Opublikowano 22 Wrzesień 2021
Zaktualizowano 01 Październik 2021

Spis treści

Spis treści

Czym dokładnie jest mikrobiota skóry?

Zacznijmy od skoncentrowania się na skórze, największym narządzie ludzkiego organizmu i jego pierwszej linii obrony. Skóra pełni funkcję potrójnej bariery ochronnej:1,2

  • bariera fizyczna, która chroni narządy wewnętrzne przed środowiskiem zewnętrznym3
  • bariera chemiczna: sucha i bogata w sole oraz związki kwasów skóra jest środowiskiem wrogim dla wielu drobnoustrojów4
  • bariera immunologiczna: za pośrednictwem komórek obronnych skóry, które zapobiegają kolonizacji i zakażeniu przez drobnoustroje patogenne2

Mimo to skóra jest domem dla własnej, charakterystycznej mikrobioty, do której należą bakterie (Cutibacterium acnes, Staphylococcus epidermidis itp.), grzyby (np. Malassezia), wirusy (np. wirus brodawczaka) i pasożyty (w tym roztocza, takie jak nużeniec [Demodex]). Te drobnoustroje żyją w doskonałej harmonii i razem tworzą mikrobiotę skóry..1,5

Jak można zauważyć, skóra jest różna w różnych częściach ciała:

  • bardziej sucha na przedramionach i na dłoniach1,5
  • bardziej tłusta na twarzy, na klatce piersiowej i na plecach1,5
  • oraz bardziej wilgotna pod pachami, w fałdzie łokciowym, w nozdrzach, z tyłu kolan i w pachwinach1,5

Każdy z tych obszarów na skórze jest domem dla odrębnej mikrobioty dostosowanej do ich specyficznego środowiska.1 Niektórzy badacze wyróżniają także czwarty obszar na stopie (paznokcie, pięta i przestrzeń pomiędzy palcami).1

Oprócz tych różnic obserwowanych na powierzchni skóry, istnieją również różnice uzależnione od głębokości lub warstwy skóry: im głębiej w skórze właściwej, tym mniej mikroorganizmów i w większym stopniu są one podobne u różnych osób.6

Jak zmienia się mikrobiota skóry przez całe życie?

Mikrobiota skóry jest stosunkowo stabilna w czasie1,5 i zmienia się tylko w głównych etapach życia. 

W momencie narodzin u dzieci urodzonych siłami natury przenoszone są bakterie pochwowe (Lactobacillus, C. albicans), natomiast dzieci urodzone w wyniku cięcia cesarskiego otrzymują drobnoustroje skórne (Staphylococcus, Streptococcus). W okresie dojrzewania gwałtownie wzrasta tempo wydzielania hormonów wzrostu. Skóra staje się bardziej tłusta i przeżywają lepiej przystosowane drobnoustroje, które przetrwają okres dorosłości. Wraz z wiekiem skóra ulega stopniowym zmianom, układ odpornościowy ulega osłabieniu, następuje redukcja odnowy komórek, wydziela się mniejsza ilość potu oraz zmienia się produkcja sebum.7,8

Te zmiany fizjologiczne modyfikują środowisko skóry i zmieniają równowagę w zakresie drobnoustrojów7, które stają się bardziej zróżnicowane i obserwuje się zmianę dominacji w grupach bakterii.8

Dlaczego mikrobiota skóry ma kluczowe znaczenie dla zdrowia skóry?

Mikrobiota skóry wie, jak podziękować swojemu gospodarzowi za zapewnienie jej substancji odżywczych i schronienia. Mikrobiota chroni żywiciela przed patogenami poprzez fizyczną obecność na skórze oraz wydzielanie antybakteryjnych cząsteczek i kwasów.2 Jednak to nie wszystko. Mikrobiota skóry odgrywa również kluczową rolę w odporności: stymuluje mechanizmy obronne naskórka i całego organizmu oraz łagodzi stany zapalne, jeśli jest to konieczne.4

Jakie choroby wiążą się z zaburzeniami mikrobioty skóry?

Na skład mikrobioty skóry wpływają głównie cechy gospodarza (wiek, płeć, geny, stan układu odpornościowego, dieta, poziom stresu) oraz środowisko (styl życia, higiena domowa i osobista, warunki życia, położenie geograficzne, ekspozycja na słońce itp.).2 Czasami czynniki takie jak stres, zmiana stylu życia lub stosowanie leków (np. antybiotyków) lub środków higieny osobistej zakłócają równowagę mikrobioty: bakterie, które wcześniej były korzystne dla gospodarza, zyskują przewagę i stają się drobnoustrojami patogennymi.1 Wiele powszechnie występujących chorób skóry jest związanych ze zmianami w zakresie mikrobioty. Taka sytuacja określana jest mianem dysbiozy.1

Dysbioza jest często związana z patologicznymi stanami skóry, takimi jak trądzik,9 atopowe zapalenie skóry,10 łuszczyca,11 łojotokowe zapalenie skóry,12 trądzik różowaty13 czy rak skóry14. Zmiany w mikrobiocie skóry można również zaobserwować w niepatologicznych stanach skóry, takich jak skóra wrażliwa, uczucie dyskomfortu lub podrażnienia, czy pieluszkowe zapalenie skóry. Skóra jest stale narażona na działanie różnych czynników zewnętrznych związanych ze stylem życia (zimno, ciepło, słońce, promieniowanie UV, środki higieniczne itp.) lub jednostką (geny, wrażliwość, alergie itp.), które mogą wpływać na właściwości fizyczne, mechaniczne lub mikrobiologiczne bariery skórnej.15 Mikrobiota ma również udział w gojeniu się ran16 i powstawaniu zapachu ciała.17

Oś jelito-skóra

Jelita i skóra są ze sobą ściśle powiązane. Kanał komunikacyjny pomiędzy nimi jest znany jako oś jelito-skóra. Z dysbiozą jelit wiąże się kilka powszechnie występujących chorób skóry, takich jak trądzik, atopowe zapalenie skóry, łuszczyca i trądzik różowaty.18

Jak zadbać o swoją mikrobiotę?

Teraz wiadomo już, jak ważna jest mikrobiota skóry dla zdrowia skóry oraz, że mikrobiota jelitowa również odgrywa rolę w zdrowiu skóry. Jak więc zadbać o różnorodną mikrobiotę, aby skóra pozostała zdrowa? Wielu badaczy zajęło się tym pytaniem. Niestety odpowiedź nie jest tak prosta i nie polega na zastosowaniu pożytecznych bakterii lub drożdży do uzupełnienia lub wzbogacenia istniejącej mikrobioty lub zastąpienia mikrobioty, która nie wykonuje swojej pracy. Zamiast tego koncepcja polega na zmodyfikowaniu mikrobioty w taki sposób, aby działała prawidłowo, poprawiając w ten sposób zdrowie gospodarza. Jak? Istnieje kilka metod poprawiania równowagi i różnorodności mikrobioty jelitowej, z których każda ma swoją własną charakterystykę:

Preparat doustny:

Istnienie osi jelito-skóra budzi nadzieję, że możemy poprawić zdrowie skóry poprzez modulowanie mikrobioty jelitowej poprzez przyjmowanie suplementów probiotycznych, prebiotycznych i symbiotycznych lub poprzez lepszą dietę:

  • Probiotyki ao żywe mikroorganizmy, które przynoszą gospodarzowi korzyści zdrowotne, gdy są stosowane w odpowiednich ilościach19,20. W przypadku niektórych zapalnych chorób skóry skuteczne wydaje się stosowanie określonych probiotyków.14
  • Prebiotyki to specyficzne, niestrawne włókna dietetyczne, które przynoszą korzyści zdrowotne. Są selektywnie wykorzystywane przez pożyteczne mikroorganizmy wchodzące w skład mikrobioty gospodarza.21,22 Mieszanka symbiotyków23 zawierająca zarówno prebiotyk, jak i probiotyk wykazała obiecujące wyniki w leczeniu atopowego zapalenia skóry.24
  • Dieta, różnorodność i jakość tego, co jemy, przyczynia się do równowagi naszej mikrobioty jelitowej.25,26 Źle zbilansowana dieta może wpływać na skład jelit i powodować określone schorzenia.27 Aby utrzymać jelita w dobrej kondycji, należy wiedzieć, jakie produkty spożywcze mają na nie korzystny lub niekorzystny wpływ.28

Preparaty miejscowe :

Chociaż istniało niewiele badań, produkty stosowane na skórę, które zawierają pewne probiotyki, prebiotyki lub oba, wykazały pozytywny wpływ na poprawę zdrowia skóry u pacjenta z patologicznym stanem skóry.14,24

Jednak nadal konieczne są badania kliniczne, aby zoptymalizować ich skład. Stąd tak ważne jest śledzenie naszych najnowszych wiadomości dotyczących mikrobioty skóry.

Wszystkie informacje zawarte w tym artykule pochodzą z zatwierdzonych źródeł naukowych. Należy pamiętać, że artykuł nie jest wyczerpujący. Oto wszystkie badania, z których zaczerpnęliśmy wszystkie powyższe informacje.

Źródła
  1. Greenbaum S, Greenbaum G, Moran-Gilad J, Weintraub AY. Ecological dynamics of the vaginal microbiome in relation to health and disease. Am J Obstet Gynecol. 2019 Apr;220(4):324-335.

  2. Petrova MI, Lievens E, Malik S, Imholz N and Lebeer S (2015) Lactobacillus species as biomarkers and agents that can promote various aspects of vaginal health. Front. Physiol. 6:81.

  3. Lewis FM, Bernstein KT, Aral SO. Vaginal Microbiome and Its Relationship to Behavior, Sexual Health, and Sexually Transmitted Diseases. Obstet Gynecol. 2017;129(4):643-654.

  4. Petricevic L, Domig KJ, Nierscher FJ, et al. Characterisation of the oral, vaginal and rectal Lactobacillus flora in healthy pregnant and postmenopausal women. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2012;160:93–9.

  5. Reid G, Bruce AW, Fraser N, Heinemann C, Owen J, Henning B. Oral probiotics can resolve urogenital infections. FEMS Immunol Med Microbiol 2001;30: 49–52.

  6. Antonio MA, Rabe LK, Hillier SL. Colonization of the rectum by Lactobacillus species and decreased risk of bacterial vaginosis. J Infect Dis 2005;192:394–8.

  7. Hilton E, Isenberg HD, Alperstein P, France K, Borenstein MT. Ingestion of yogurt containing Lactobacillus acidophilus as prophylaxis for candidal vaginitis. Ann Intern Med 1992;116:353–7

  8. Amabebe E, Anumba DOC. The Vaginal Microenvironment: The Physiologic Role of Lactobacilli. Front Med (Lausanne). 2018 Jun 13;5:181.

  9. Gupta P, Singh MP, Goyal K. Diversity of Vaginal Microbiome in Pregnancy: Deciphering the Obscurity. Front Public Health. 2020 Jul 24;8:326.

  10. Petrova MI, van den Broek M, Balzarini J, Vanderleyden J, Lebeer S. Vaginal microbiota and its role in HIV transmission and infection. FEMS Microbiol Rev. 2013;37(5):762-792.

  11. Younes JA, Lievens E, Hummelen R, van der Westen R, Reid G, Petrova MI. Women and Their Microbes: The Unexpected Friendship. Trends Microbiol. 2018 Jan;26(1):16-32.

  12. Kovachev S. Defence factors of vaginal lactobacilli. Crit Rev Microbiol. 2018 Feb;44(1):31-39.

  13. Riepl M. Compounding to Prevent and Treat Dysbiosis of the Human Vaginal Microbiome. Int J Pharm Compd. 2018 Nov-Dec;22(6):456-465.

  14. Torcia MG. Interplay among Vaginal Microbiome, Immune Response and Sexually Transmitted Viral Infections. Int J Mol Sci. 2019;20(2):266.

  15. Bohbot JM, Rica E. Microbiote vaginal, la révolution rose. Editions Marabout. 288 p.

  16. Chen Y, Bruning E, Rubino J, Eder SE. Role of female intimate hygiene in vulvovaginal health: Global hygiene practices and product usage. Womens Health (Lond). 2017;13(3):58-67.

  17. Food and Agricultural Organization of the United Nations and World Health Organization. Health and nutritional properties of probiotics in food including powder milk with live lactic acid bacteria. World Health Organization [online], http://www.who.int/foodsafety/publications/ fs_management/en/probiotics.pdf (2001).

  18. Hill, C., Guarner, F., Reid, G. et al. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 11, 506–514 (2014). https://doi.org/10.1038/nrgastro.2014.66

  19. Gupta S, Kakkar V, Bhushan I. Crosstalk between Vaginal Microbiome and Female Health: A review. Microb Pathog. 2019;136:103696.

  20. de Vrese M, Laue C, Papazova E, Petricevic L, Schrezenmeir J. Impact of oral administration of four Lactobacillus strains on Nugent score - systematic review and meta-analysis. Benef Microbes. 2019;10(5):483-496.

  21. Bohbot JM, Daraï E, Bretelle F, Brami G, Daniel C, Cardot JM. Efficacy and safety of vaginally administered lyophilized Lactobacillus crispatus IP 174178 in the prevention of bacterial vaginosis recurrence [published correction appears in J Gynecol Obstet Hum Reprod. 2018 Apr;47(4):177]. J Gynecol Obstet Hum Reprod. 2018;47(2):81-86.

  22. Gibson GR, Roberfroid MB. Dietary modulation of the human colonic microbiota: introducing the concept of prebiotics .J Nutr, 1995; 125:1401-12.

  23. Gibson, G., Hutkins, R., Sanders, M. et al. Expert consensus document: The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of prebiotics. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 14, 491–502 (2017).

  24. Markowiak P, Śliżewska K. Effects of Probiotics, Prebiotics, and Synbiotics on Human Health. Nutrients. 2017;9(9):1021. Published 2017 Sep 15. doi:10.3390/nu9091021

  25. Collins SL, McMillan A, Seney S, et al. Promising Prebiotic Candidate Established by Evaluation of Lactitol, Lactulose, Raffinose, and Oligofructose for Maintenance of a Lactobacillus-Dominated Vaginal Microbiota. Appl Environ Microbiol. 2018;84(5):e02200-17.

  26. Shmagel A, Demmer R, Knights D, et al. The Effects of Glucosamine and Chondroitin Sulfate on Gut Microbial Composition: A Systematic Review of Evidence from Animal and Human Studies. Nutrients. 2019 Jan 30;11(2):294.

  27. Lev-Sagie A et al. Vaginal microbiome transplantation in women with intractable bacterial vaginosis. Nat Med. 2019 Oct 7.

BMI-21.13
 

en_view en_sources

    Przeczytaj także