Mikrobiota pochwy

Jak dbać o mikrobiotę pochwy

Pochwę zasiedlają setki bakterii.1 Zobaczmy, jak działają i dlaczego należy dbać o naszą mikrobiotę! 

Opublikowano 22 Wrzesień 2021
Zaktualizowano 30 Wrzesień 2021

O tym artykule

Opublikowano 22 Wrzesień 2021
Zaktualizowano 30 Wrzesień 2021

Spis treści

Spis treści

Czym dokładnie jest mikrobiota pochwy?

Mikrobiota, czyli flora pochwy, składa się z setek bakterii i mniejszej liczby grzybów (Candida), które zasiedlają pochwę.1

W przypadku większości kobiet (w przeciwieństwie do mikrobioty jelitowej) mikrobiota pochwy jest zrównoważona, gdy jej różnorodność jest niewielka (ok. 200 gatunków bakterii) i gdy dominują Lactobacilli – bakterie w kształcie pałeczek.1

Wszystkie kobiety posiadają mikrobiotę pochwy, ale mikrobiota pochwy u każdej kobiety jest inna. Do tej pory opisano pięć głównych typów zbiorowisk bakteryjnych pochwy:1,2

  • cztery zdominowane przez pałeczki kwasu mlekowego [Lactobacilli] (Lactobacillus crispatus, L. gasseri, L. iners i L. jensenii)

  • jeden charakteryzujący się niską zawartością lub brakiem pałeczek kwasu mlekowego

Mikrobiota pochwy stanowi dynamiczną populacją podatną na wpływ czynników takich jak pochodzenie etniczne, hormony płciowe, antykoncepcja hormonalna, zachowania seksualne, irygacja pochwy, dieta, nałóg palenia, środowisko społeczne (np. przestrzeń życiowa) i geny.1,3

Jednocześnie flora pochwy nie żyje sama. Odbyt i wejście do pochwy znajdują się tuż obok siebie, a bakterie z jednego mogą kolonizować drugi.4 Zatem jelito stanowi naturalny rezerwuar pałeczek kwasu mlekowego dla pochwy, co jest ważne z punktu widzenia równowagi flory pochwy.5,6,7

Jak zmienia się mikrobiota pochwy przez całe życie?

Organizm ewoluuje przez całe życie, podobnie jak mikrobiota pochwy. Skład mikrobioty pochwy zmienia się znacznie począwszy od dzieciństwa poprzez dorosłość aż do menopauzy.1 Zmiany hormonalne modyfikują rytm naszego życia, a także wpływają na mikrobiotę pochwy.8 Na przykład menstruacja tymczasowo zmienia różnorodność drobnoustrojów pochwy. Mikrobiota odgrywa również rolę podczas porodu.1,10 W czasie ciąży zachodzą zmiany fizjologiczne mające na celu przystosowanie organizmu matki do organizmu płodu i odwrotnie.9 U kobiet w ciąży mikrobiota pochwy jest bardziej stabilna, mniej bogata i mniej zróżnicowana9, a wysoki poziom estrogenu zapewnia całkowitą dominację pałeczek kwasu mlekowego.1,8 Wreszcie, w okresie menopauzy mikroflora pochwy powraca do nowej równowagi.10

Dlaczego mikrobiota pochwy ma kluczowy wpływ na zdrowie?

Bakterie zawarte w mikrobiocie pochwy pomagają w utrzymaniu zdrowego środowiska pochwy.1 Niektóre spośród tych bakterii, zwłaszcza pałeczki kwasu mlekowego, zapobiegają zasiedlaniu się w pochwie drobnoustrojów chorobotwórczych. Zaproponowano kilka mechanizmów:

  • dzięki produkcji kwasu mlekowego, mikrobiota wspiera środowisko kwaśne (pH ≤ 4.5), które jest nieodpowiednie dla wielu patogenów11,12
  • związki obronne produkowane przez mikrobiotę, takie jak nadtlenek wodoru (H2O2) czy substancje przeciwbakteryjne (bakteriocyny), atakują obce bakterie, wirusy i grzyby11,12
  • mikrobiota pełni rolę bariery utrudniając patogenom osiedlenie się na ścianach pochwy. Obecność pałeczek kwasu mlekowego przyspiesza odnowę nabłonka, do którego patogeny mogą próbować się przyczepić11,12
  • mikrobiota ułatwia produkcję ochronnego śluzu przez nabłonek pochwy, który odstrasza patogeny11,12
  • dzięki stymulacji układu odpornościowego kobiety, mikrobiota poprawia jej zdolność do zwalczania ataków patogenów11,12

Zaburzenia równowagi mikrobioty pochwy: jakie są związane z nią schorzenia?

Stres, choroba, nadmierna higiena (irygacja), leki (antybiotykoterapia itp.), alkohol, tytoń… wszystkie te czynniki mogą wpływać na skład mikrobioty pochwy.8, Gdy w składzie mikrobioty występują zaburzenia równowagi, mamy do czynienia ze stanem, który określa się mianem „dysbioza”.8,11

Dysbioza pochwy ma miejsce, gdy pałeczki kwasu mlekowego, czyli kluczowe bakterie we florze pochwy, tracą przewagę, co toruje drogę mikroorganizmom oportunistycznym do kolonizacji pochwy.8,11 Ich obecność jest często związana z upławami, swędzeniem i pieczeniem lub rybim zapachem , ale przebieg może być również bezobjawowy.8

Dysbioza pochwy jest związana z:

  • bakteryjnym zapaleniem pochwy, spowodowanym kolonizacją przez bakterie chorobotwórcze1 

  • kandydozą, spowodowaną proliferacją grzyba8 

  • obniżeniem płodności11

  • podwyższeniem ryzyka przedwczesnego porodu1

BeNależy pamiętać...

...że kobiety z bakteryjnym zapaleniem pochwy są bardziej narażone na infekcje przenoszone drogą płciową (STI), takie jak opryszczka, wirus brodawczaka, HIV/AIDS lub zakażenia bakteryjne (rzeżączka, chlamydia, rzęsistek).3,14

Wiedząc, co ma bezpośredni wpływ na mikrobiotę pochwy, jak możemy o nią zadbać?

Niezbędna jest dbałość o mikrobiotę pochwy. Codzienna higiena intymna ma kluczowe znaczenie w profilaktyce dysbiozy. Istnieje wiele fałszywych informacji, dlatego ważne jest, aby zrozumieć, CO NALEŻY robić, a CZEGO NIE.

Codziennie:

Chociaż irygacja pochwy nie jest zalecana, ponieważ zmienia florę pochwy, zewnętrzne mycie sromu odpowiednim żelem intymnym pomaga zmniejszyć niepożądane gromadzenie się wydzieliny z pochwy, potu, moczu i zanieczyszczeń kałowych.16


Aby przyczynić się do dobrego zdrowia mikrobioty pochwy...

higiena jest wciąż konieczna15, ale to nie wystarczy. Kilka opcji dotyczących mikrobioty pochwy już istnieje lub jest obecnie testowanych:

  • Probiotyki: Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które podawane w odpowiednich ilościach przynoszą gospodarzowi korzyści zdrowotne.17,18 Mogą redukować lub bezpiecznie korygować zaburzenia równowagi mikrobioty. Probiotyki dla kobiet podawane dopochwowo lub doustnie mogą pomóc przywrócić równowagę flory pochwy, złagodzić objawy i obniżyć ryzyko nawrotu różnych zakażeń pochwy13,19,20,21. Dotyczy to zarówno kobiet w wieku rozrodczym, jak i kobiet po menopauzie.13,20,21
  • Prebiotyki: Prebiotyki to specyficzne, niestrawne włókna dietetyczne, które przynoszą korzyści zdrowotne. Są selektywnie wykorzystywane przez pożyteczne mikroorganizmy wchodzące w skład mikrobioty gospodarza.22,23 Po dodaniu do probiotyków w określonych produktach są one znane jako symbiotyki.24 Uważa się, że prebiotyki przeznaczone dla kobiet wspierają wzrost pałeczek kwasu mlekowego i pomagają przywrócić zdrową kwasowość pochwy.19,25,26

To nie wszystko!

Ostatnie badania ujawniły inne możliwości terapeutyczne w zakresie modyfikacji mikrobioty pochwy, takie jak przeszczep mikrobioty pochwy [vaginal microbiota transplantation] (VMT). Zainspirowany przeszczepami mikrobioty kałowej, VMT polega na przeszczepianiu mikrobioty pochwy zdrowej kobiety kobietom z dysbiozą pochwy. VMT jest obiecującą opcją w opornym na leczenie lub nawracającym bakteryjnym zapaleniu pochwy, chociaż do tej pory metoda ta została przetestowana tylko na bardzo małej liczbie pacjentek (5 w 2019 r.).27

Wszystkie informacje zawarte w tym artykule pochodzą z zatwierdzonych źródeł naukowych. Należy pamiętać, że artykuł nie jest wyczerpujący. Oto wszystkie badania, z których zaczerpnęliśmy wszystkie powyższe informacje.

References :
  1. Greenbaum S, Greenbaum G, Moran-Gilad J, Weintraub AY. Ecological dynamics of the vaginal microbiome in relation to health and disease. Am J Obstet Gynecol. 2019 Apr;220(4):324-335.

  2. Petrova MI, Lievens E, Malik S, Imholz N and Lebeer S (2015) Lactobacillus species as biomarkers and agents that can promote various aspects of vaginal health. Front. Physiol. 6:81.

  3. Lewis FM, Bernstein KT, Aral SO. Vaginal Microbiome and Its Relationship to Behavior, Sexual Health, and Sexually Transmitted Diseases. Obstet Gynecol. 2017;129(4):643-654.

  4. Petricevic L, Domig KJ, Nierscher FJ, et al. Characterisation of the oral, vaginal and rectal Lactobacillus flora in healthy pregnant and postmenopausal women. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2012;160:93–9.

  5. Reid G, Bruce AW, Fraser N, Heinemann C, Owen J, Henning B. Oral probiotics can resolve urogenital infections. FEMS Immunol Med Microbiol 2001;30: 49–52.

  6. Antonio MA, Rabe LK, Hillier SL. Colonization of the rectum by Lactobacillus species and decreased risk of bacterial vaginosis. J Infect Dis 2005;192:394–8.

  7. Hilton E, Isenberg HD, Alperstein P, France K, Borenstein MT. Ingestion of yogurt containing Lactobacillus acidophilus as prophylaxis for candidal vaginitis. Ann Intern Med 1992;116:353–7

  8. Amabebe E, Anumba DOC. The Vaginal Microenvironment: The Physiologic Role of Lactobacilli. Front Med (Lausanne). 2018 Jun 13;5:181.8 -

  9. Gupta P, Singh MP, Goyal K. Diversity of Vaginal Microbiome in Pregnancy: Deciphering the Obscurity. Front Public Health. 2020 Jul 24;8:326.

  10. Petrova MI, van den Broek M, Balzarini J, Vanderleyden J, Lebeer S. Vaginal microbiota and its role in HIV transmission and infection. FEMS Microbiol Rev. 2013;37(5):762-792.

  11. Younes JA, Lievens E, Hummelen R, van der Westen R, Reid G, Petrova MI. Women and Their Microbes: The Unexpected Friendship. Trends Microbiol. 2018 Jan;26(1):16-32.

  12. Kovachev S. Defence factors of vaginal lactobacilli. Crit Rev Microbiol. 2018 Feb;44(1):31-39.

  13. Riepl M. Compounding to Prevent and Treat Dysbiosis of the Human Vaginal Microbiome. Int J Pharm Compd. 2018 Nov-Dec;22(6):456-465.

  14. Torcia MG. Interplay among Vaginal Microbiome, Immune Response and Sexually Transmitted Viral Infections. Int J Mol Sci. 2019;20(2):266.

  15. Bohbot JM, Rica E. Microbiote vaginal, la révolution rose. Editions Marabout. 288 p.

  16. Chen Y, Bruning E, Rubino J, Eder SE. Role of female intimate hygiene in vulvovaginal health: Global hygiene practices and product usage. Womens Health (Lond). 2017;13(3):58-67.

  17. Food and Agricultural Organization of the United Nations and World Health Organization. Health and nutritional properties of probiotics in food including powder milk with live lactic acid bacteria. World Health Organization [online], http://www.who.int/foodsafety/publications/ fs_management/en/probiotics.pdf (2001).

  18. Hill, C., Guarner, F., Reid, G. et al. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 11, 506–514 (2014). https://doi.org/10.1038/nrgastro.2014.66

  19. Gupta S, Kakkar V, Bhushan I. Crosstalk between Vaginal Microbiome and Female Health: A review. Microb Pathog. 2019;136:103696.

  20. de Vrese M, Laue C, Papazova E, Petricevic L, Schrezenmeir J. Impact of oral administration of four Lactobacillus strains on Nugent score - systematic review and meta-analysis. Benef Microbes. 2019;10(5):483-496.

  21. Bohbot JM, Daraï E, Bretelle F, Brami G, Daniel C, Cardot JM. Efficacy and safety of vaginally administered lyophilized Lactobacillus crispatus IP 174178 in the prevention of bacterial vaginosis recurrence [published correction appears in J Gynecol Obstet Hum Reprod. 2018 Apr;47(4):177]. J Gynecol Obstet Hum Reprod. 2018;47(2):81-86.

  22. Gibson GR, Roberfroid MB. Dietary modulation of the human colonic microbiota: introducing the concept of prebiotics .J Nutr, 1995; 125:1401-12.

  23. Gibson, G., Hutkins, R., Sanders, M. et al. Expert consensus document: The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of prebiotics. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 14, 491–502 (2017).

  24. Markowiak P, Śliżewska K. Effects of Probiotics, Prebiotics, and Synbiotics on Human Health. Nutrients. 2017;9(9):1021. Published 2017 Sep 15. doi:10.3390/nu9091021

  25. Collins SL, McMillan A, Seney S, et al. Promising Prebiotic Candidate Established by Evaluation of Lactitol, Lactulose, Raffinose, and Oligofructose for Maintenance of a Lactobacillus-Dominated Vaginal Microbiota. Appl Environ Microbiol. 2018;84(5):e02200-17.

  26. Shmagel A, Demmer R, Knights D, et al. The Effects of Glucosamine and Chondroitin Sulfate on Gut Microbial Composition: A Systematic Review of Evidence from Animal and Human Studies. Nutrients. 2019 Jan 30;11(2):294.

  27. Lev-Sagie A et al. Vaginal microbiome transplantation in women with intractable bacterial vaginosis. Nat Med. 2019 Oct 7.

BMI-21.12

en_view en_sources

    Przeczytaj także