Poprawa skuteczności szczepienia dzięki mikrobiocie jelitowej?

Teoretycznie rzecz ujmując, zasada szczepienia jest (prawie) prosta: wyćwiczenie układu odpornościowego (złożonego z armii przeciwciał) tak, aby szybko reagował w przypadku ataku czynnika chorobotwórczego (agresora). (sidenote: W tym celu do organizmu wstrzykuje się nieszkodliwą część wroga, aby mógł rozwinąć określone mechanizmy obronne. W przypadku późniejszego narażenia na prawdziwy patogen system obronny jest gotowy do neutralizacji agresora.  https://www.who.int/fr/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/covid-19-vaccines/how-do-vaccines-work ) Tyle tylko, że w praktyce nie działa to u wszystkich – chociaż co roku szczepienie przyczynia się do uratowania milionów istnień ludzkich, zwłaszcza małych dzieci, które są bardziej podatne na choroby zakaźne, okazuje się ono skuteczniejsze w przypadku dzieci z krajów europejskich w porównaniu do krajów o niskim lub średnim poziomie dochodów. Pomimo szczepienia u wielu z tych z dzieci nie zostanie wytworzona odporność ochronna (sidenote: Prawie 100% fińskich dzieci wytwarza odporność ochronną w reakcji na szczepienie przeciw rotawirusom, jednak dotyczy to tylko 58% dzieci w Nikaragui i 46% w Bangladeszu. Tak samo wskaźniki ochrony w reakcji na szczepionkę przeciwgruźliczą BCG wahają się od 0 do 51% w Afryce i od 88 do 100% u dzieci europejskich. ) . Innymi słowy ich armia przeciwciał (układ odpornościowy (sidenote: Odporność wrodzona i nabyta Rganizm ludzki jest wyposażony w dwa mechanizmy obronne – odporność wrodzoną oraz odporność nabytą. Odporność wrodzona to pierwsza linia obrony skierowana przeciwko czynnikom zakaźnym, działająca na zasadzie natychmiastowej reakcji. Odporność nabyta pojawia się nieco później, za to zapewniana przez nią ochrona ma charakter trwały Janeway CA Jr, Travers P, Walport M, et al. Immunobiology: The Immune System in Health and Disease. 5th edition. New York: Garland Science; 2001. Principles of innate and adaptive immunity. ) ) nie zareaguje. Ze względu na brak wyszkolenia w zakresie rozpoznawania i eliminowania wroga armia raczej nie zdoła się obronić w obliczu prawdziwej walki… Ale jak wytłumaczyć taką „niesprawiedliwość immunologiczną”?

Mikrobiota jelitowa, sprzymierzeniec reakcji immunologicznej

W reakcji mógłby uczestniczyć batalion sił specjalnych, sprzymierzeniec armii immunologicznej: mikrobiota jelitowa. W rzeczywistości nie tylko rozwój i funkcjonowanie mikrobioty jelitowej i układu odpornościowego są ze sobą ściśle powiązane, ale także mikrobiota jelitowa dzieci europejskich bardzo różni się od mikrobioty dzieci z krajów o niskim lub średnim poziomie dochodów. Zdaniem naukowców różnice w składzie mikrobioty mogą zatem wyjaśniać zróżnicowanie reakcji na szczepienia. W takiej sytuacji badania powinny mieć na celu modyfikację mikrobioty jelitowej w celu poprawy reakcji immunologicznej. W przypadku połowy badań na ludziach podawanie probiotyków (żywych bakterii, które wpływają wzmacniająco na mikrobiotę) zwiększa odsetek pacjentów, u których wytwarza się odporność ochronna. Wydaje się, że dwaj strażnicy mikrobioty jelitowej, czyli gatunki bakterii Bifidobacterium (sidenote: Bifidobakterie Bakterie w kształcie pałeczki i litery Y. Większość gatunków jest pożyteczna dla człowieka. Znajdują się w ludzkich jelitach, a także w niektórych jogurtach.  Bakterie te:
- chronią barierę jelitową, 
- uczestniczą w rozwoju układu odpornościowego i pomagają w walce ze stanami zapalnymi, 
- wspomagają trawienie i łagodzą objawy zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Sung V, D'Amico F, Cabana MD, et al. Lactobacillus reuteri to Treat Infant Colic: A Meta-analysis. Pediatrics. 2018 Jan;141(1):e20171811.  O'Callaghan A, van Sinderen D. Bifidobacteria and Their Role as Members of the Human Gut Microbiota. Front Microbiol. 2016 Jun 15;7:925. Ruiz L, Delgado S, Ruas-Madiedo P, et al. Bifidobacteria and Their Molecular Communication with the Immune System. Front Microbiol. 2017 Dec 4;8:2345. ) i Bacteroides, mają szczególne zdolności stymulowania oddziałów armii immunologicznej.

Poprawa reakcji na szczepienia

Chociaż wymagane są dalsze badania, naukowcy już rozważają przyjęcie nowych strategii szczepień, które obejmowałyby modulację składu mikrobioty w celu stymulowania reakcji na szczepionki. To nowe podejście miałoby zwiększyć poziom skutecznych szczepień w krajach o niskim i średnim poziomie dochodów. Umożliwiłoby również rezygnację z niektórych dodatków, mających na celu wzmocnienia reakcji immunologicznej, które ze względu na podejrzewane działania niepożądane budzą wśród ludzi nieufność wobec szczepień.