Czy przywrócenie równowagi mikrobioty może pomóc wyjść z depresji?

Depresja

Czy mikrobiota jelitowa może wpływać na nasze zdrowie psychiczne poprzez oddziaływanie na metabolizm energetyczny? Badanie przeprowadzone u ludzi i myszy analizuje związek między bakteriami jelitowymi, metabolizmem a objawami depresji.

Rééquilibrer son microbiote pour sortir de la dépression ?

O tym artykule

Opublikowano 30 Wrzesień 2026

Zaktualizowano 01 Październik 2026

Czy przywrócenie prawidłowego składu mikrobioty jelitowej może ułatwić wyjście z depresji, zapewniając organizmowi dodatkowe wsparcie energetyczne?

Depresja wpływa nie tylko na nastrój i funkcje poznawcze. Często towarzyszą jej również zaburzenia metabolizmu energetycznego i zmiany w mikrobiocie jelitowej, co potwierdziło badanie^¹ przeprowadzone wśród 100 pacjentów z dużym zaburzeniem depresyjnym i 68 zdrowych osób z grupy kontrolnej.

1,5 Depresja jest około 1,5 razy częstsza u kobiet niż u mężczyzn².

10% Depresja dotyka ponad 10% kobiet ciężarnych i kobiet w połogu (depresja okołoporodowa)².

Związek między mikrobiotą, metabolizmem i depresją

Wyniki są jednoznaczne: w przypadku depresji zaburzeniu ulega kilka szlaków związanych z wytwarzaniem energii. Niektórych metabolitów jest za dużo (m.in. mleczanu, glutaminianu i argininy), a innych za mało (m.in. glukozy i ornityny). Zaburzenia te są związane z nasileniem objawów – większym lękiem, silniejszymi objawami depresji i większymi problemami z funkcjami poznawczymi.

To jednak nie wszystko! Autorzy wykazali również, że mikrobiota jelitowa pacjentów z depresją różni się od mikrobioty osób zdrowych: występuje u nich dysbioza, w której około stu gatunków bakterii jest mniej lub bardziej licznych niż w próbkach kału osób zdrowych z grupy kontrolnej.

Czy zjawiska te są ze sobą powiązane? Rzeczywiście, wśród mikroorganizmów, których w jelitach jest zbyt dużo lub zbyt mało, znajduje się kilka gatunków, które mogą wpływać na metabolizm energetyczny i pogarszać nastrój. Albo wręcz przeciwnie – mogą korzystnie wpływać na zdrowie psychiczne, jeśli zapewni się odpowiednie warunki sprzyjające korzystnym bakteriom jelitowym. Zanim jednak można było rozważać taki mechanizm, trzeba było wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego. I właśnie to udało się zrobić.

4% Szacuje się, że na depresję cierpi 4% populacji, w tym 5,7% dorosłych (4,6% mężczyzn i 6,9% kobiet) oraz 5,9% osób dorosłych w wieku 70 lat i starszych².

332 mln Około 332 mln osób na świecie cierpi na depresję³.

3 Samobójstwo to trzecia pod względem częstotliwości przyczyna zgonów osób w wieku 15–29 lat².

Doświadczenie na myszach pozwalające zbadać związek przyczynowo-skutkowy

Badacze poddali myszy przewlekłemu stresowi, wywołując u nich zachowania przypominające objawy depresji. Podobnie jak u pacjentów z depresją, u zwierząt doszło do zaburzeń mikrobioty jelitowej i metabolizmu energetycznego.

Badanie było skoncentrowane na mikrobiocie – bytującej w jelitach społeczności bakterii – i jej związkach z metabolizmem i zdrowiem psychicznym.
Wcześniejsze badania wykazały już zmiany w składzie mikrobioty u pacjentów z dużym zaburzeniem depresyjnym, ale ich związki z metabolizmem miały w dużej mierze charakter korelacyjny

Badacze przeszczepili więc myszom, u których rozwinęły się zachowania depresyjne, ich własną mikrobiotę fekalną pobraną przed wystąpieniem stresu i złego nastroju. W wyniku tego autologicznego przeszczepu fekalnego (każda mysz otrzymała własny stolec) skorygowano kilka zaburzeń metabolicznych, a stan zdrowia psychicznego zwierząt uległ poprawie. Przywrócono również funkcjonowanie mitochondriów – struktur dostarczających energii – w niektórych obszarach mózgu zaangażowanych w regulację nastroju i pamięci.

„Przeszczep ponownie wprowadza do jelit bakterie pobrane przed wystąpieniem stresu.”

„Jeśli chodzi o zdrowie psychiczne, wyniki te przede wszystkim potwierdzają znaczenie komunikacji między jelitami a mózgiem, nie dowodzą jednak, że oddziaływanie na tę oś ma działanie terapeutyczne u ludzi.”

Co zatem z ludźmi?

Związek przyczynowo-skutkowy wykazano dotąd wyłącznie u zwierząt. Potrzebne są kolejne badania, aby ustalić, czy ten sam mechanizm występuje u ludzi z dużym zaburzeniem depresyjnym, a przede wszystkim, czy oddziaływanie na ich mikrobiotę może w przyszłości mieć znaczenie terapeutyczne. Do tego czasu można zadbać o dobry nastrój, dbając o mikrobiotę jelitową. Jak? Poprzez właściwą dietę, na przykład bogatą w cytrusy i niezawierającą napojów gazowanych.

Trzy przykłady ułatwiające zrozumienie zagadnienia

Ograniczenie nadmiaru (toksycznego) mleczanu

U osób z depresją przewlekły stres zaburza funkcjonowanie mitochondriów (energetycznych ośrodków komórek) i zmusza komórki mózgu do przejścia na alternatywny sposób pozyskiwania energii – glikolizę beztlenową. Prowadzi to do nieprawidłowego i szkodliwego gromadzenia się mleczanu we krwi i mózgu. Nadmiar mleczanu nasila zachowania depresyjne i zaburzenia pamięci. Bakteria jelitowa Anaerostipes hadrus może łagodzić lęk i depresję, odwracając niekorzystne zmiany w metabolizmie związane z nasileniem glikolizy beztlenowej, zmniejszając stężenie mleczanu w mózgu i umożliwiając mitochondriom ponowne podjęcie prawidłowej pracy.

Ograniczenie nadmiaru (toksycznego) glutaminianu

U osób z depresją glutaminian może gromadzić się w nadmiernych ilościach we krwi i mózgu. Nienaturalnie wysokie stężenie glutaminianu może zaburzać metabolizm energetyczny mózgu i nasilać objawy. Bakteria jelitowa Anaerostipes hadrus może potencjalnie korzystnie wpływać na przebieg depresji i lęku. Jej działanie ochronne może polegać na zmniejszaniu stężenia niektórych kluczowych metabolitów, w tym glutaminianu, a także mleczanu i kwasu izocytrynowego.

Uzupełnienie niedoboru (korzystnie działającej) ornityny

U osób z depresją stężenie ornityny we krwi i mózgu może być bardzo niskie. Jej niedobór może prowadzić do gromadzenia się toksycznych metabolitów (w wyniku mniejszej detoksykacji amoniaku i zwiększonej produkcji glutaminianu), a także ograniczać dostępność neuroprotekcyjnych związków, do których syntezy ornityna jest niezbędnym prekursorem. Może to zwiększać podatność na depresję, zmęczenie i pogorszenie funkcji poznawczych. Wydaje się, że kilka bakterii jelitowych, takich jak Dorea formicigenerans czy Eubacterium ramulus, może być ważnym źródłem ornityny dla gospodarza.