Czy dzięki mikrobiocie jelit można lepiej przewidzieć reakcję na leczenie przewlekłych chorób zapalnych jelit (IBD)?

Zrozumieć, przewidzieć reakcję na leczenie i dostosować terapię. Nowe badanie wskazuje, że mikrobiota jelit pacjentów cierpiących na nieswoiste zapalenia jelit (IBD) może służyć do prognozowania skuteczności leczenia immunosupresyjnego. To znaczny postęp w terapii tych wyjątkowo utrudniających życie schorzeń. 

 

Chorob Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego należą do grupy przewlekłych chorób zapalnych jelit (IBD) i mają wspólną cechę: niekontrolowany stan zapalny ściany części przewodu pokarmowego powodujący różne objawy w okresach zaostrzenia. Obecnie są to choroby nieuleczalne, ale istnieją leki redukujące stany zapalne, na przykład infliximab (IFX)1. Jest jednak pewien problem: jedna trzecia pacjentów nie reaguje na ten lek i nie ma biomarkera2 pozwalającego przewidzieć reakcję na leczenie. Niewykluczone, że badacze znaleźli rozwiązanie ukryte w mikrobiocie jelit. 

 Inna mikrobiota jelit przed rozpoczęciem leczenia... 

Kilka badań wykazało związek między składem mikrobioty jelit (bakterii, a ostatnio również grzybów) a przewlekłymi chorobami zapalnymi jelit. W celu identyfikacji markerów dobrej reakcji na leczenie IFX badacze ocenili wpływ leczenia na skład mikrobioty jelit 72 pacjentów3 chorych na przewlekłe choroby zapalne jelit i leczonych IFX. Analizę mikrobioty jelit (zróżnicowania bakterii i grzybów) przeprowadzono na próbkach stolca pobranych przed rozpoczęciem leczenia, a następnie pobieranych przez rok po rozpoczęciu terapii. Pacjentów podzielono na trzy grupy według kryterium reakcji na leczenie. Badanie wykazało, że przed rozpoczęciem leczenia skład bakterii i grzybów u pacjentów dotkniętych przewlekłymi chorobami zapalnymi jelit był znacząco inny u każdej z trzech grup różniących się reakcją na leczenie.  

...pozwala przewidzieć reakcję na leczenie

Po rozpoczęciu leczenia również zaobserwowano znaczne różnice między trzema grupami pacjentów: u pacjentów nie reagujących występowała mała ilość bakterii wykazujących właściwości przeciwzapalne, a więcej grzybów (Candida) i bakterii o właściwościach prozapalnych. Wyniki te sugerują, że mikrobiota jelit uczestniczy w reakcji na leczenie.

Na podstawie tego odkrycia badacze zidentyfikowali pewne bakterie i grzyby obecne w jelitach pacjentów przed rozpoczęciem leczenia, które mogłyby służyć za wskaźniki do oceny reakcji na terapię przy użyciu IFX. Wczesna identyfikacja pacjentów nie reagujących pozwoliłaby na szybką modyfikację leczenia, a przez to na ograniczenie efektów ubocznych i obniżenie kosztów. Same zalety! 

 

1Infliximab: bioterapia zwalczająca TNF-α (białko odpowiedzialne za stany zapalne tkanek).

2 Biomarker: obiektywnie mierzalny wskaźnik biologiczny umożliwiający ocenę reakcji na leczenie. Odpowiedź ta może być pełna, częściowa lub całkowita.

3 25 pacjentów chorowało na chorobę Leśniowskiego-Crohna, a 47 na wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

 

Źródła:

Ventin-Holmberg R, Eberl A, Saqib S, et al. Bacterial and fungal profiles as markers of infliximab drug response in inflammatory bowel disease. J Crohns Colitis. 2020 Dec 10:jjaa252.doi: 10.1093/ecco-jcc/jjaa252.