Czy bakterie obecne w guzie mogą pomóc przewidzieć przebieg raka jelita grubego?
Bakterie bytujące bezpośrednio w guzie mogą pomóc przewidzieć przebieg raka jelita grubego. Tak sugerują wyniki dużego międzynarodowego badania opublikowanego pod koniec 2025 r. To ważne odkrycie dotyczące nowotworu, który każdego roku diagnozuje się u blisko 48 000 osób we Francji.
Dostęp do pracowników służby zdrowia
Znajdź tutaj swoją dedykowaną przestrzeń
O tym artykule
Rak rozpowszechniony wśród osób po 50. roku życia
Rak jelita grubego obejmuje nowotwory rozwijające się w okrężnicy lub odbytnicy. Według WHO 1 jest on drugą najczęstszą przyczyną zgonów z powodu nowotworów na świecie.
47 582 We Francji w 2023 r. rozpoznano 47 582 nowe przypadki, z czego 95% dotyczyło osób po 50. roku życia, a mężczyźni stanowili 55% chorych, natomiast kobiety – 45% ².
Choroba rozwija się, gdy komórki jelita grubego zaczynają nieprawidłowo się zmieniać i namnażać w sposób niekontrolowany.
Do znanych czynników ryzyka należą m.in.:
- wiek,
- choroba
- w wywiadzie rodzinnym oraz niektóre choroby zapalne jelit.
Naukowcy coraz częściej zwracają jednak uwagę na jeszcze jeden możliwy czynnik: bakterie obecne bezpośrednio w tkance guza.
- Guzy z dużą liczbą mutacji,
- silną odpowiedzią układu odpornościowego
- i częściej zlokalizowane w prawej części okrężnicy.
W badaniu częściej wykrywano w nich niektóre podgatunki Fusobacterium oraz bakterie typowe dla jamy ustnej.
Najczęstszy podtyp.
To właśnie w tej grupie obecność wyspy genomowej pks oraz większa liczebność bakterii z rodziny Enterobacteriaceae wiązały się z gorszym rokowaniem.
Guzy charakteryzujące się zaburzeniami procesów metabolicznych.– guzy charakteryzujące się zaburzeniami procesów metabolicznych.
Podtyp związany z największym ryzykiem przerzutów i najmniej korzystnym rokowaniem. W badaniu większa obecność niektórych podgatunków Fusobacterium również wiązała się z gorszym rokowaniem.
Bakterie obecne w guzie
Od dawna wiadomo, że nasze jelita zamieszkują miliardy mikroorganizmów tworzących mikrobiotę jelitową, która odgrywa ważną rolę w działaniu układu odpornościowego i utrzymaniu zdrowia.
Mikrobiota jelitowa: sprzymierzeniec naszego układu odpornościowego
Opublikowane 3 w Nature Communications w grudniu 2025 r. badanie przeprowadzone z udziałem 937 szwedzkich pacjentów wykazało jednak, że bakterie znajdują się również bezpośrednio w tkankach guza, wśród komórek raka jelita grubego.
Wykorzystując zaawansowaną technikę sekwencjonowania, naukowcy wykryli 361 gatunków bakterii obecnych w guzach oraz w otaczających je prawidłowych tkankach. Zidentyfikowane mikroorganizmy obejmowały m.in.:
- bakterie z rodziny Enterobacteriaceae (w tym E. coli),
- przedstawicieli typu Firmicutes
- oraz bakterie z rodzajów Fusobacterium, Akkermansia i Treponema.
Niektóre profile mikrobioty mogą być związane z mniej korzystnym rokowaniem. Przykładem są szczepy E. coli z wyspą genomową pks+, które wykryto w 17,4% badanych guzów. Bakterie te mają zestaw genów pks, umożliwiający produkcję kolibaktyny – toksyny mogącej uszkadzać DNA komórek jelita grubego.
Naukowcy zaobserwowali także, że niektóre bakterie obecne w guzach mogą wpływać na lokalną odpowiedź immunologiczną, pobudzając szlaki związane ze stanem zapalnym – jednym z mechanizmów sprzyjających rozwojowi nowotworu.
Podobne zależności zaobserwowano w kilku niezależnych grupach pacjentów, co dodatkowo potwierdza wiarygodność tych wyników.
Obiecujące wyniki
Na podstawie tych obserwacji naukowcy opracowali wskaźnik ryzyka oparty na składzie bakterii obecnych w guzach.
Może on pomóc przewidzieć przebieg choroby u pacjenta i uzupełnić obecnie stosowane metody oceny rokowania – niezależnie:
- od wieku,
- stopnia zaawansowania nowotworu
- czy cech genetycznych guza.
W przyszłości analiza profilu bakteryjnego guza raka jelita grubego może stać się dodatkowym narzędziem wspierającym ocenę rokowania i monitorowanie pacjentów. Może również przyczynić się do rozwoju nowych metod leczenia ukierunkowanych na układ odpornościowy i mikrobiotę. Na razie wyniki te pokazują jedynie związek między obecnością określonych bakterii a przebiegiem choroby.
Potrzebne są dalsze badania, aby lepiej zrozumieć mechanizmy stojące za tymi zależnościami.
1. PAHO-Bilan mondial du cancer.
2. Ameli-Cancer colorectal.
3. Shi Z. et al. Tissue-resident microbiota impacts colorectal cancer progression and prognosis. Nature Communications, 2026, 17:346. https://doi.org/10.1038/s41467-025-67047-2.
4. Guinney J. et al. The consensus molecular subtypes of colorectal cancer. Nature Medicine, 2015, 21(11), 1350–1356. https://doi.org/10.1038/nm.3967.
Przeczytaj także
