Strefa
entuzjastów
DOSTĘP PRO

Mikrobiota Jelitowa

Mikrobiota jelitowa człowieka składa się ze wszystkich mikroorganizmów, które zasiedlają jelita.
Równowaga między bakteriami, drożdżami, grzybami i innymi mikroorganizmami ma podstawowe znaczenie dla zdrowia człowieka.

Zrównoważony skład mikrobioty przewodu pokarmowego

Infographie composition

 

Wiedza na temat mikrobioty jelitowej, lub flory bakteryjnej jelit, uległa poprawie dzięki zastosowaniu nowych technik identyfikacji opartych na badaniu genów (DNA) drobnoustrojów zasiedlających jelita. Obecnie szacuje się, że setki gatunków bakterii tworzą mikrobiotę jelitową. Dzielimy je na gatunki dominujące, rzadsze i przejściowe, które obecne są czasowo w przewodzie pokarmowym. Okrężnicę, zwaną także jelitem grubym, kolonizuje do dziesięciu tysięcy miliardów bakterii, czyli tyle samo, ile wynosi liczba komórek w ciele człowieka. Oznacza to, że okrężnica tworzy jeden z najgęściej zasiedlonych ekosystemów na świecie! Niektóre potencjalnie patogenne bakterie mogą w niewielkich ilościach zasiedlać przewód pokarmowy bez wywoływania objawów choroby. W jelicie żyją również bakteriofagi - wirusy, które infekują wyłącznie bakterie. Jest ich od dziesięć do stu razy więcej niż najczęściej występujących bakterii. Na tym gęsto zasiedlonym obszarze egzystują też drożdżaki, grzyby, a nawet pasożyty.

Skład regulowany dietą

Dominująca mikrobiota jest unikalna dla każdego człowieka. Tylko niewielka część gatunków mikrobioty występuje w całej populacji ludzkiej: około 60 gatunków bakterii zasiedla jelita 50% osobników zamieszkujących na tym samym obszarze geograficznym. Chociaż jest to nadal przedmiotem dyskusji, sugeruje się, że istnieją trzy różne typy składu bakteryjnego (enterotypy). Definiują one „ekologię jelit" i wykazują przynajmniej częściowy związek z nawykami żywieniowymi: jeden z enterotypów jest powiązany z zachodnią dietą bogatą w cukier i tłuszcze zwierzęce, inny przeważa u osobników spożywających znaczne ilości owoców i warzyw. Skład mikrobioty można celowo regulować, ale ważne jest przy tym zachowanie symbiozy, czyli harmonijnego związku między bakteriami a jelitem. Zdrowie człowieka zależy od różnorodności mikrobioty!

EWOLUCJA MIKROBIOTA JELITOWA ZGODNIE Z WIEKIEM

Dziecko

Od 0 do 3 roku życia mikrobiota dzieci różnicuje się.

Dorosły

Aż do wieku dorosłego mikrobiota jelitowa różnicuje się, a następnie stabilizuje się.

Senior

W miarę starzenia się, mikrobiota ulega nieznacznemu zubożeniu.

Mikroorganizmy w jelitach, a przede wszystkim bakterie, tworzą rodzaj partnerstwa, które zaczyna się zaraz po urodzeniu. Kształtowanie się mikrobioty przewodu pokarmowego trwa około trzech lat, po czym następuje okres względnej stabilizacji, aż do starości, kiedy to mikrobiota ponownie przechodzi głębokie zmiany.

Układ pokarmowy noworodka jest bardzo szybko kolonizowany przez prostą mikrobiotę pochodzącą z pochwy i kału matki. Karmienie piersią faworyzuje pojawianie się korzystnych bakterii, takie jak bifidobakterie, ale mikrobiota jelitowa kształtuje się przez około trzy pierwsze lata życia. Stabilizacja mikrobioty zależy od wielu czynników. Na przykład bakterie beztlenowe, które nie potrzebują tlenu do przeżycia, stanowią mniejszość u niemowląt, ale dominują u dorosłych. Rozwój tych beztlenowych bakterii jest wolniejszy u dzieci urodzonych za pomocą cesarskiego cięcia lub przedwcześnie urodzonych. Mikrobiota tych dzieci jest też mniej zróżnicowana niż u dzieci urodzonych w terminie siłami natury. Różnorodność mikrobioty zależy również od środowiska, w którym rozwija się dziecko: w krajach zachodnich mikrobiota jest uboższa, co może wiązać się z nadmierną higieną. Mikrobiota przewodu pokarmowego z biegiem lat ulega wzbogaceniu, ale na jej skład ma wpływ to jak mikrobiota wyglądała w okresie wczesnego dzieciństwa. Mniejsza różnorodność mikrobioty może potencjalnie prowadzić do choroby w późniejszym okresie życia.

Utrata różnorodności u osób starszych

W wieku dorosłym kilka czynników, poza zmianami hormonalnymi w okresie dojrzewania, ciąży i menopauzy, może radykalnie zmieniać dominującą mikrobiotę. W starszym wieku różnice mikrobioty stają się coraz bardziej wyraźne. Zubożają ją zmiany fizjologiczne, takie jak zmniejszenie odporności, mniej zróżnicowana dieta, przyjmowanie licznych leków, w tym antybiotyków, a zwłaszcza styl życia, wiążący się z tym, że osoby stają się mniej niezależne. Osoby starsze mieszkające w domach opieki mają uboższą mikrobiotę niż seniorzy przebywający we własnym domach i o niezmienionych nawykach żywieniowych. Zaburzenie równowagi w składzie mikrobioty może prowadzić do chorób, takich jak stan zapalny jelit i zwiększona podatność na infekcje.

 

Funkcje mikrobioty

Mikrobiota może być uznana za narząd, pełniący szereg funkcji w ciele człowieka. Ściśle współdziała z jelitami i odgrywa wiele istotnych ról.

Zdrową mikrobiotę łączy z jelitami silna zależność: symbioza. Mikrobiota kontroluje procesy zarówno w danym miejscu (lokalnie) lub w skali ogólnej, czyli w całym organizmie.

Infographie fonction
 

Rola w metabolizmie jelitowym

Mikrobiota jelitowa pełni funkcje metaboliczne niezbędne w procesie trawienia. Niewielka część pokarmu nie jest trawiona w jelicie cienkim i po przejściu do okrężnicy jest fermentowana przez mikrobiotę. W wyniku tych procesów jest wytwarzany gaz i liczne metabolity, w tym krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, prawdziwe „paliwo" dla komórek okrężnicy.

Rola obronna

  • Efekt bariery:
    Jelita człowieka stają przed poważnym wyzwaniem: z jednej strony mają tolerować korzystne bakterie wchodzące w skład mikrobioty, a z drugiej skutecznie zapobiegać kolonizacji przez niebezpieczne bakterie zwane patogenami. Mikrobiota działa jako bariera chroniąca przed patogenami. „Dobre" bakterie mikrobioty walczą bezpośrednio ze szkodliwymi mikroorganizmami, konkurując z nimi o te same składniki odżywcze. Ponadto niektóre bakterie wydzielają cząsteczki o działaniu przeciwdrobnoustrojowym skierowanym przeciwko bakteriom patogennym, podczas gdy inne zwiększają wytwarzanie śluzu, aby chronić komórki jelit przed zakażeniem patogenami oraz uniknąć szkodliwego oddziaływania patogenów na organizm.
  • Stymulacja układu odpornościowego: Bakterie mikrobioty jelitowej biorą udział w dojrzewaniu i aktywacji komórek w jelitowym układzie odpornościowym. Chroni to człowieka przed atakami mikroorganizmów chorobotwórczych, takich jak bakterie i wirusy. Jelito jest głównym rezerwuarem komórek odpornościowych w ludzkim ciele. Układ odpornościowy wpływa na skład i różnorodność mikrobioty.

Dysbioza może osłabić działanie tej roli ochronnej i prowadzić do rozwoju choroby.

 

Rola błony śluzowej jelit

Mikrobiota jelitowa odgrywa ważną rolę w dojrzewaniu komórek przewodu pokarmowego, a w szczególności w odniesieniu do osiągania przez błonę śluzową jelit odpowiedniego rozmiaru i grubości, utrzymywania zarówno odpowiedniego nawodnienia komórek jelit jak i aktywności enzymatycznej błony śluzowej.

Prawdopodobne funkcje

W najnowszych badaniach scharakteryzowano inne funkcje mikrobioty. Niektóre bakterie mikrobioty jelitowej mogą chronić przed chorobami zapalnymi i metabolicznymi, podczas gdy inne mogą wywoływać nie tylko te choroby ale także przyczyniać się do wystąpienia zaburzeń zachowań (behawioralnych) i chorób neurologicznych. Należy przeprowadzić dalsze badania w celu zidentyfikowania mechanizmów tych zależności.

Choroby

Zakłócenie mikrobioty jelitowej może powodować zaburzenia wpływające na różne obszary ludzkiego ciała.

 

SPOSOBY MODYFIKOWANIA MIKROBIOTY

Istnieje pięć sposobów wpływania na równowagę mikrobioty. Każdy z nich ma swoje specyficzne cechy.