Zapalenie gruczołu krokowego
Zapalenia gruczołu krokowego dzielimy na ostre i przewlekłe. Ostre zapalenie może być wywołane przez infekcje za które najczęściej odpowiedzialna jest Escherichia coli. Przewlekły ból najprawdopodobniej oznacza również zaburzenie równowagi mikrobioty układu moczowego.
Zapalenie gruczołu krokowego dotyka około 10% mężczyzn. Objawy, podobnie jak w przypadku zapalenia pęcherza moczowego u kobiet, obejmują pieczenie podczas oddawania moczu i częstą potrzebę oddawania moczu. Mogą występować inne dolegliwości, takie jak: ból miednicy, okolic odbytu i odbytu oraz gorączkę, która wymaga natychmiastowego leczenia.
Ostre zapalenie gruczołu krokowego: pochodzenie zapalne?
Bakterie najczęściej powodujące ostre zapalenie gruczołu krokowego, Escherichia coli i inne enterobakterie, pochodzą z mikrobioty jelitowej. Escherichia coli jest przyczyną 80% przypadków ostrego zapalenia gruczołu krokowego. Infekcja najczęściej rozpoczyna się w cewce moczowej, która jest kanałem wychodzącym z pęcherza. Bakterie przenoszone drogą płciową, takie jak chlamydie lub gonokoki, mogą również powodować zapalenie gruczołu krokowego.
Mikrobiota układu moczowego ma udział w zapaleniu przewlekłym
Przyczyny przewlekłego zapalenia prostaty są mniej poznane. W tej postaci choroby występowanie mikroorganizmów chorobotwórczych jest rzadsze. Ostatnie badania sugerują, że zmiana mikrobioty układu moczowego odgrywa pewną rolę w pojawieniu się przewlekłego zapalenia gruczołu krokowego.
Długo uważano, że mocz jest sterylny. Dzisiaj wiadomo, że nie jest to prawda, gdyż istnieje coś takiego jak mikrobiota układu moczowego. Ponadto zaobserwowano różnice w składzie mikrobioty układu moczowego między mężczyznami zdrowymi a tymi z przewlekłym zapaleniem gruczołu krokowego. Modyfikacja mikrobioty układu moczowego poprzez leczenie antybiotykami może prowadzić do chorób przewlekłych.
Leczenie antybiotykami
Leczenie ostrego zapalenia gruczołu krokowego opiera się na przyjmowaniu antybiotyków. Poza tym wystąpienie poważnych objawów wymaga hospitalizacji. Terapia przewlekłego zapalenia prostaty jest bardziej skomplikowana. Badania dotyczące możliwości stosowania probiotyków są nadal na bardzo wczesnym etapie badań.
Nickel JC, Downey J, Hunter D, Clark J. Prevalence of prostatitis-like symptoms in a population based study using the National Institutes of Health chronic prostatitis symptom index. J Urol. 2001;165(3):842-845.
Shoskes DA, Altemus J, Polackwich AS, Tucky B, Wang H, Eng C. The Urinary Microbiome Differs Significantly Between Patients With Chronic Prostatitis/Chronic Pelvic Pain Syndrome and Controls as Well as Between Patients With Different Clinical Phenotypes. Urology. 2016;92:26-32.
Amarenco G. Microbiote urinaire et troubles mictionnels. Prog Urol 2015; 25,11:625-27.
SPILF 2014. Mise au point. Diagnostic et antibiothérapie des infections urinaires bactériennes communautaires de l’adulte.
Mukowiscydoza
Mukowiscydoza jest rzadką chorobą genetyczną objawiającą się poważnymi problemami oddechowymi i trawiennymi. Prawdopodobnie istnieje związek między tymi objawami a mikrobiotą układu pokarmowego.
Szacuje się, że mukowiscydozę zdiagnozowano u 105 000 osób w 94 krajach, w którym zaczęto wykonywać odpowiednie badania przesiewowe u noworodków.
Zmiany białka CFTR przyczyną
Mukowiscydoza jest spowodowana zmianami białka CFTR (błonowego regulatora przewodnictwa), spowodowanymi mutacją w genie kodującym to białko. Poprawne białko CFTR reguluje wymianę wody i soli mineralnych przez błony komórkowe. Gdy białko to ulegnie uszkodzeniu, prowadzi to do wzrostu lepkości śluzu, powodując jego gromadzenie się w drogach oddechowych i trawiennych. Ten nadmiar śluzu stanowi podstawę infekcji bakteryjnych w drogach oddechowych i może ostatecznie prowadzić do niewydolności oddechowej. Ze strony przewodu pokarmowego mukowiscydoza objawia się niewydolnością trzustki, co upośledza trawienie i wchłanianie składników odżywczych oraz wzrost organizmu. Poza tym u pacjentów występuje naprzemiennie biegunka i zaparcia.
Brak równowagi mikrobioty
Brak równowagi w mikrobiocie jelitowej może być związany z objawami ze strony układu oddechowego w przebiegu mukowiscydozy. Ta dysbioza obserwowana jeszcze przed wystąpieniem pierwszych objawów ze strony układu oddechowego, ulega zaostrzeniu w przebiegu choroby i towarzyszącemu leczeniu antybiotykami. Dysbioza przyczynia się do niedożywienia, opóźnienia wzrostu i do szeroko pojętych powikłań trawiennych i oddechowych u pacjentów.
Łagodzenie objawów
Leczenie pacjentów cierpiących na mukowiscydozę odbywa się w specjalistycznych ośrodkach; a jego głównym celem jest oczyszczenie oskrzeli za pomocą leków obkurczających i rozszerzających oskrzela, w połączeniu z rehabilitacją oddechową. Co trzy do czterech miesięcy zaleca się prewencyjną terapię antybiotykami. W problemach trawiennych stosuje się dietę hiperkaloryczną, uzupełnioną ekstraktami trzustkowymi i witaminami.
W przyszłości nowe metody leczenia mające na celu modyfikujące mikrobioty już w pierwszych tygodniach życia poprzez karmienie piersią lub stosowanie probiotyków, będą mogły opóźniać wystąpienie uszkodzenia układu oddechowego i wzmocnić układ odpornościowy tych pacjentów, a co za tym idzie, zmniejszyć zachorowalność i śmiertelność związaną z mukowiscydozą.
- Cystic Fibrosis Foundation
- Le dépistage néonatal systématique de la mucoviscidose en France : état des lieyx et perspectives après 5 ans de fonctionnement. Haute Autorité de Santé, janvier 2009. https://www.has-sante.fr/portail/upload/docs/application/pdf/2009-04/rapport_depistage_neonatal_systematique_de_la_mucoviscidose_en_france.pdf
- Hoen GA, Li J, Moulton LA, et al. Associations between gut microbial colonization in early life and respiratory outcomes in cystic fibrosis. J Pediatr 2015 ; 167 : 138-47.
- Madan JC. Neonatal Gastrointestinal and Respiratory Microbiome in Cystic Fibrosis: Potential Interactions and Implications for Systemic Health. Clin Ther. 2016 April ; 38(4): 740–746.
Zimowe infekcje układu oddechowego
Katar, zapalenie oskrzeli, angina... Ciężko jest przetrwać zimę, nie będąc zaatakowanym przez co najmniej jedną z tych infekcji dróg oddechowych. Odnośnie zapobiegania tych chorób terapia probiotyczna może wspomagać działanie układu immunologicznego.
Choroby występujące zimą, najczęściej o etiologii wirusowej, mogą czasami dawać objawy kliniczne bardzo podobne do grypy (wywołanej przez wirusa grypy), dlatego nazywane są chorobami grypopodobnymi lub objawami grypopodobnymi.
Objawy grypopodobne, często mylone z grypą
Objawy grypopodobne obejmują niektóre lub wszystkie z następujących: gorączka powyżej 38,5°C, dreszcze, kaszel, zmęczenie, ból mięśni, ból gardła, bóle głowy, katar itp. Tylko odpowiednie badania krwi mogą potwierdzić zakażenie wirusem grypy.
Przeciążony układ odpornościowy
Elementy układu odpornościowego, które są zlokalizowane w jelitach chronią nas przed atakami czynników chorobotwórczych, takich jak bakterie i wirusy. Jednak w zimie system odpornościowy jest atakowany częściej: spędzamy więcej czasu w budynkach, a pomieszczenia są gorzej wietrzone. W wyniku tego drogą kropelkową przenosi się więcej krążących w środowisku drobnoustrojów (poprzez wydychane powietrze, kaszel, kichanie).
Trwają badania dotyczące terapii probiotycznej
Podłoże wirusowe zimowych infekcji dróg oddechowych od razu wyklucza stosowanie antybiotyków. W takiej sytuacji stosuje się jedynie leczenie objawowe zakładające stosowanie paracetamolu wraz z nawodnianiem organizmu i odpoczynkiem.
W badaniach klinicznych udowodniono również skuteczność probiotyków w chorobach układu oddechowego występujących w okresie zimowym. Ich codzienne stosowanie przez kilka miesięcy zmniejszało gorączkę, katar i kaszel. Prowadziło to również do zmniejszenia ilości przepisywanych antybiotyków i liczby dni spędzonych na zwolnieniu lekarskim.
Polecane przez naszą społeczność
![]()
"Przyjmowanie prebiotyku i probiotyku jest przydatne. Zdrowe jelita to zdrowy układ odpornościowy." - Sharon Smerek (Z My health, my microbiota)
Nieswoiste zapalenia jelit (NZJ)
Nieswoiste zapalenia jelit (NZJ) obejmują chorobę Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Choroby te nie wpływają na długość życia, ale w znacznym stopniu obniżają jego jakość. W terapii coraz częściej stosuje się metody leczenia ukierunkowane na mikrobiotę.
NZJ, choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG), charakteryzują się zapaleniem w ścianie jednego z odcinków przewodu pokarmowego, co jest związane z nadaktywnością układu odpornościowego jelit. Podczas rzutów NZJ najczęstszymi objawami są bóle brzucha i biegunka, które czasami przybierają postać biegunki krwotocznej. Zdarza się, że schorzenia to wywołuje objawy w układach innych niż pokarmowy, wliczając w to układ ruchu, narząd wzroku, skórę i wątrobę.
NZJ dotykają 1 osobę na 1000 w Europie Zachodniej i najczęściej pierwszy raz występują między 20 a 40 rokiem życia. Choroby te charakteryzują się nawracającym przebiegiem, z naprzemiennymi rzutami i remisją. W chorobie Leśniowskiego-Crohna zapalenie może być zlokalizowane na wszystkich odcinkach układu pokarmowego, od jamy ustnej do odbytu, ale najczęściej dotyka jelit. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego zajmuje odbytnicę i okrężnicę.
Choroby wieloczynnikowe
W powstaniu NZJ odgrywają rolę: predyspozycje genetyczne, czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenie środowiska i dieta, układ odpornościowy i mikrobiota jelitowa. Według niektórych hipotez NZJ mogą być spowodowane brakiem narażenia na mikroorganizmy w dzieciństwie, na przykład z powodu nadmiernej higieny.
Zmodyfikowana mikrobiota jelitowa
Mikrobiota jelitowa wydaje się odgrywać ważną, lecz wciąż słabo poznaną rolę w patogenezie NZJ. W wielu badaniach zaobserwowano dysbiozę (tj. zaburzenie równowagi mikrobioty) związaną z czynnikami genetycznymi i środowiskowymi. Szczególnie zmniejsza się ilość bakterii o działaniu przeciwzapalnym. To zaburzenie równowagi skutkuje zmianami w mikrobiocie a w konsekwencji przewlekłym stanem zapalnym.
Perspektywy terapeutyczne
Obecnie terapia przyczynowa jest niedostępna, ale środki przeciwzapalne ograniczają bolesne rzuty choroby. Na dzień dzisiejszy leczenie polega głównie na podawaniu kortykosteroidów i tzw. „immunomodulatorów", które zmniejszają reakcje układu odpornościowego np. zmniejszają wydzielanie anty-TNFα. Często niezbędne są zabiegi chirurgiczne zalecane w 80% przypadków choroby Leśniowskiego-Crohna i 20% przypadków WZJG. Szansa na całkowite wyleczenie jest bardzo niewielka. Naukowcy nie ustają w wysiłkach w zrozumieniu roli mikrobioty w NZJ, poprzez próby zmniejszenia ilości bakterii patogennych w jelicie i promowanie wzrostu korzystnych mikroorganizmów.
- Cosnes J, Gower-Rousseau C, Seksik P, et al. Epidemiology and natural history of inflammatory bowel diseases. Gastroenterology. 2011 May;140(6):1785-94.
- Halfvarson J, Bodin L, Tysk C, et al. Inflammatory bowel disease in a Swedish twin cohort: a long-term follow-up of concordance and clinical characteristics. Gastroenterology. 2003;124(7):1767-1773.
- Hugot JP, Chamaillard M, Zouali H, et al. Association of NOD2 leucine-rich repeat variants with susceptibility to Crohn's disease. Nature. 2001;411(6837):599-603.
- O’Sullivan M, O’Morain C. Nutrition in inflammatory bowel disease. Best Pract Res Clin Gastroenterol 2006; 20: 561-73.
- Gent AE, Hellier MD, Grace RH, et al. Inflammatory bowel disease and domestic hygiene in infancy. Lancet. 1994;343(8900):766-767.
- Manichanh C, Rigottier-Gois L, Bonnaud E, et al. Reduced diversity of faecal microbiota in Crohn's disease revealed by a metagenomic approach. Gut. 2006;55(2):205-211.
- Frank DN, St Amand AL, Feldman RA, et al. Molecular-phylogenetic characterization of microbial community imbalances in human inflammatory bowel diseases. Proc Natl Acad Sci U S A. 2007;104(34):13780-13785.
- Bejaoui M, Sokol H, Marteau P. Targeting the Microbiome in Inflammatory Bowel Disease: Critical Evaluation of Current Concepts and Moving to New Horizons. Dig Dis. 2015;33 Suppl 1:105-112.
Choroby czynnościowe układu pokarmowego
Choroby czynnościowe przewodu pokarmowego (FDG) to najczęstsze dolegliwości jelitowe dające przewlekłe objawy ze strony układu pokarmowego, których nie można wyjaśnić żadną stwierdzoną nieprawidłowością anatomiczną.
Zespół jelita drażliwego (IBS) – najczęstszy rodzaj FDG
FDG to zespół objawów, takich jak IBS, zaparcia, biegunka, wzdęcia czynnościowe i niespecyficzne zaburzenia czynnościowe.
Sam IBS dotyka 10% ludzi i różni się od innych FDG tym, że w przypadku IBS występuje ból brzucha, który jest związany z zaparciami, biegunką lub ich naprzemiennym występowaniem. Częściej niż w populacji ogólnej u pacjentów z IBS występują wzdęcia i wyższy poziom stresu.
52% 1 na 2 osoby które cierpiały na schorzenie układu pokarmowego związane z mikrobiotą, łączy te dwie kwestie
FDG dotyka również dzieci
U bardzo małych dzieci FDG są najczęstszym powodem wizyt lekarskich spowodowanych dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego. Pod pojęciem tym rozumie się kolkę niemowlęcą z ulewaniem i zaparciami, IBS i inne słabiej scharakteryzowane zaburzenia czynnościowe. Bóle brzucha, wzdęcia, biegunka i zaparcia są zwykle związane z FDG i poważnie zaburzają codzienne funkcjonowanie dziecka. Stres i lęk sprzyjają wystąpieniu lub przedłużaniu się pewnych objawów, a szczególnie bólu.
Zespół jelita drażliwego (IBS) to najczęstsze zaburzenie interakcji jelita-mózg, znane wcześniej jako „jako czynnościowe zaburzenia jelit”.
Zakłócona komunikacja między jelitami a mózgiem
Przyczyny IBS są nadal słabo poznane. Ryzyko rozwoju IBS wzrasta pięciokrotnie po infekcji bakteryjnej której towarzyszyła ostra biegunka. Sugerowano, że może to być związane z zaburzeniem komunikacji między mózgiem a jelitem i brakiem równowagi w mikrobiocie jelit. W większości przypadków występuje (sidenote: Dysbioza Dysbioza nie jest zjawiskiem jednorodnym; przybiera różne formy zależne od stanu zdrowia danej osoby. Zazwyczaj definiuje się ją jako zaburzenie składu i funkcjonowania mikrobioty spowodowane przez zestaw czynników środowiskowych i osobniczych zakłócających ekosystem mikroorganizmów. Levy M, Kolodziejczyk AA, Thaiss CA, et al. Dysbiosis and the immune system. Nat Rev Immunol. 2017;17(4):219-232. ) gatunków bakterii tworzących mikrobiotę. Ma również miejsce zmniejszenie ilości korzystnych bakterii. Występuje także zwiększona kolonizacja jelit patogenami. Powoduje to problemy z perystaltyką jelit: pasaż jest spowolniony, błona śluzowa jelit ma zmienioną przepuszczalność oraz powstaje lekki stan zapalny. Powoduje to pojawienie się nadwrażliwości, co oznacza, że normalne bodźce, takie jak ruch gazu w jelitach, są bolesne.
Co oznacza tajemniczo brzmiące pojęcie „dysbiozy”?
Jest to zaburzenie delikatnej równowagi pomiędzy miliardami mikroorganizmów mikrobioty a ich dobrymi relacjami z naszym organizmem.
Obiecujące działanie probiotyków
W przypadku osób dorosłych, poza kontrolowaniem diety, dostępne możliwości leczenia obejmują stosowanie leków przeciwskurczowych, przeczyszczających i przeciwbiegunkowych. Dla dzieci zaleca się raczej naukę relaksacji i hipnozę, które mogą łagodzić ból. Czasami przepisuje się też leki przeciwskurczowe. Niedawno ukazały są obiecujące wyniki badań na temat probiotyków, w szczególności
(sidenote:
Bifidobakterie
Bakterie w kształcie pałeczki i litery Y. Większość gatunków jest pożyteczna dla człowieka. Znajdują się w ludzkich jelitach, a także w niektórych jogurtach.
Bakterie te:
- chronią barierę jelitową,
- uczestniczą w rozwoju układu odpornościowego i pomagają w walce ze stanami zapalnymi,
- wspomagają trawienie i łagodzą objawy zaburzeń żołądkowo-jelitowych.
Sung V, D'Amico F, Cabana MD, et al. Lactobacillus reuteri to Treat Infant Colic: A Meta-analysis. Pediatrics. 2018 Jan;141(1):e20171811.
O'Callaghan A, van Sinderen D. Bifidobacteria and Their Role as Members of the Human Gut Microbiota. Front Microbiol. 2016 Jun 15;7:925.
Ruiz L, Delgado S, Ruas-Madiedo P, et al. Bifidobacteria and Their Molecular Communication with the Immune System. Front Microbiol. 2017 Dec 4;8:2345.
)
i
(sidenote:
Lactobacillus
Bakterie w kształcie pałeczki, których najważniejszą cechą jest wytwarzanie kwasu mlekowego. Dlatego nazywa się je „bakteriami mlekowymi”.
Bakterie te są obecne u człowieka w jamie ustnej, pochwie i jelitach. Bytują również na roślinach oraz w organizmach zwierząt. Można je przyjmować, spożywając produkty fermentowane – mleczne, takie jak niektóre sery i jogurty, a także kiszone ogórki, kiszoną kapustę itp.
Pałeczki kwasu mlekowego są także przyjmowane w produktach zawierających probiotyki, ponieważ niektóre ich gatunki są znane z korzystnego działania.
W. H. Holzapfel et B. J. Wood, The Genera of Lactic Acid Bacteria, 2, Springer-Verlag, 1st ed. 1995 (2012), 411 p. « The genus Lactobacillus par W. P. Hammes, R. F. Vogel
Tannock GW. A special fondness for lactobacilli. Appl Environ Microbiol. 2004 Jun;70(6):3189-94.
Smith TJ, Rigassio-Radler D, Denmark R, et al. Effect of Lactobacillus rhamnosus LGG® and Bifidobacterium animalis ssp. lactis BB-12® on health-related quality of life in college students affected by upper respiratory infections. Br J Nutr. 2013 Jun;109(11):1999-2007.
)
oraz dotyczące przeszczepów mikrobioty kałowej w celu modyfikacji mikrobioty jelitowej. Jednak w celu potwierdzenia skuteczności każdej z ww. propozycji leczenia, należy przeprowadzić szeroko zakrojone badania kliniczne.
Mikrobiota jelit
- Koloski, NA, Talley, NJ, and Boyce, PM. Epidemiology and health care seeking in the functional GI disorders: a population-based study. Am J Gastroenterol. 2002 ; 97, 2290-2299.
- Chouraqui JP, Thomassin N. Douleurs abdominales récurrentes, syndrome de l’intestin irritable ou dyspepsia chez l’enfant. Archives de pédiatrie 2009; 16: 855-7.
- Spiller R, Garsed K. Postinfectious irritable bowel syndrome. Gastroenterology 2009; 136: 1979-88.
- Collins SM, Surette M, Bercik P. The interplay between the intestinal microbiota and the brain. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 2012; 10: 735-42.
- Simren M, Barbara G, Flint HJ et al. Intestinal microbiota in functional bowel disorders: a Rome foundation report. Gut 2013; 62: 159-76.
- Camilleri M. Peripheral mechanisms irritable bowel syndrome. N Engl J Med 2012; 367: 1626-35.
- Jean-Marc Sabaté JM, Pauline Jouët. Prise en charge du Syndrome de l’Intestin Irritable (SII), septembre 2016. Société Nationale Française de Gastro-Entérologie.
- Ford AC et al. Efficacy of prebiotics, probiotics and synbiotics in irritable bowel syndromeand chronic idiopathic constipation: systematic review and meta-analysis. Am J Gastroenterol 2014; 109: 1547-61.
- Giglione E et al. The association of Bifidobacterium breve BR03 and B632 is effective to prevent colics in bottle-fed infants: a pilot, controlled, randomized, and double-blind study. J Clin Gastroenterol 2016; 50 suppl2: S164-S167.
- Moayyedi P, Ford AC, Talley NJ et al. The efficacy of probiotics in the treatment of irritable bowel syndrome. A systematic review. Gut 2010; 59: 325-32.
- Rossen NG, MacDonald JK, de Vries EM. Fecal microbiota transplantation as novel therapy in gastroenterology: a systematic review. World J gastroenterol 2015; 21: 5359-71.
Egzema
Wyprysk alergiczny (egzema) lub atopowe zapalenie skóry jest chorobą objawiającą się suchością skóry i swędzeniem. Ten niezakaźny stan chorobowy skóry występuje częściej u osób z predyspozycją do alergii, w rozwoju których ważną rolę odgrywa mikrobiota.
Trzykrotnie częstszy niż 30 lat temu, wyprysk alergiczny dotyka obecnie do 20% dzieci. Jest on również najczęstszą chorobą skórną wieku dziecięcego w krajach uprzemysłowionych. W większości przypadków wyprysk zanika w wieku młodzieńczym, a tylko u 10-15% pacjentów występuje przez całe życie.
Nadmierna odpowiedź immunologiczna
Wyprysk alergiczny związany jest z genetyczną predyspozycją, której efektem jest zaburzenie funkcji barierowej skóry. W konsekwencji pozwala to na przeniknięcie alergenów w głąb skóry, co powoduje nadmierną reakcję immunologiczną. Mogą również występować zmiany w składzie i różnorodności mikrobioty jelitowej i skórnej u tych pacjentów.
Egzema pojawia się bardzo wcześnie, bo już w okresie niemowlęcym (między 1 a 3 miesiącem życia) i charakteryzuje się szorstką, suchą skórą i bardzo swędzącymi czerwonymi plamami podczas rzutu choroby.
Ograniczenie podrażnień skóry
Leczenie wyprysku ma na celu przede wszystkim zmniejszenie podrażnienia skóry (noszenie bawełnianych ubrań, stosowanie żeli bez mydła, delikatne mycie skóry itp.) oraz zlikwidowanie zmian skórnych za pomocą kremów nawilżających i stosowanych miejscowo sterydów. W najcięższych przypadkach lekarz może przepisać krótkotrwałe stosowanie lekó1) przeciwhistaminowych.
Probiotyki łagodzą objawy
Innym podejściem jest działanie na dysbiozę (brak równowagi mikrobioty) poprzez modyfikowanie mikrobioty jelitowej i skórnej. Kilka badań wykazało, że probiotyki łagodzą objawy egzemy (szczególnie niektóre pałeczki kwasu mlekowego) i zmniejszają stan zapalny jelit u dzieci chorych na egzemę. Profilaktyczne podawanie probiotyków kobietom w ciąży może zmniejszyć częstość występowania objawów egzemy u ich dzieci.
Nutten S. Atopic Dermatitis: Global Epidemiology and risk Factors. Ann Nutr Metab 2015;66(suppl 1):8-16
Wang M, Karlsson C, Olsson C, et al. Reduced diversity in the early fecal microbiota of infants with atopic eczema. J Allergy Clin Immunol 2008 ; 121 : 129-34.
Ismail IH, Oppedisano F, Joseph SJ, et al. Reduced gut microbial diversity in early life is associated with later development of eczema but not atopy in high-risk infants. Pediatr Allergy Immunol 2012 ; 23 (7) : 674-81.
Candela M, Rampelli S, Turroni S, et al. Unbalance of intestinal microbiota in atopic children. BMC Microbiol 2012 ; 12 : 95.
Grice EA, Segre JA. The skin microbiome. Nat Rev Microbiol. 2011 Apr; 9(4): 244-253.
Kalliomaki M, Salminen S, Poussa T, et al. Probiotics and prevention of atopic disease: 4-year follow-up of a randomised placebo-controlled trial. Lancet 2003 ; 361: 1869-1871.
Kalliomaki M, Salminen S, Poussa T et al. Probiotics during the first 7 years of life: a cumulative risk reduction of eczema in a randomized, placebo-controlled trial. J Allergy Clin Immunol 2007 ; 119: 1019-1021.
Boyle RJ, Ismail IH, Kivivuori S, et al. Lactobacillus GG treatment during pregnancy for the prevention of eczema: a randomized controlled trial. Allergy. 2011;66(4):509-516.
Astma i mikrobiota
Astma – często występująca przewlekła choroba układu oddechowego dotykająca zarówno dorosłych, jak i dzieci – to problem ponad 260 mln osób na świecie.1 Jest to najpowszechniejsza choroba przewlekła dzieci.1 Astma niekontrolowana – najcięższa postać choroby – ma poważne konsekwencje dla funkcjonowania pacjentów na co dzień. Odkrycie roli mikrobioty jelit, płuc i nosa w rozwoju astmy otwiera nowe perspektywy terapeutyczne. Objaśnienia.
Mikrobiota płuc
Co to jest astma?
Jest to przewlekła choroba układu oddechowego objawiająca się kaszlem, świszczącym oddechem, dusznościami, zaburzeniami oddychania (trudnościami w oddychaniu) lub połączeniem tych objawów.1 Są one spowodowane przez zwężenie oskrzelików w płucach wynikające ze stanu zapalnego oskrzeli.1 Ataki astmy częściej występują w nocy oraz podczas wysiłku fizycznego. Nasilenie i częstotliwość tych ataków są różne u różnych pacjentów.1
Czy wiesz, że...?
- Astma częściej dotyka dzieci niż dorosłych. Natomiast śmiertelność jest większa wśród dorosłych.2
- Astma dziecięca częściej występuje wśród chłopców, natomiast wśród dorosłych częściej chorują kobiety.2
Predyspozycje i czynniki powodujące astmę
Astma to złożona, wieloczynnikowa choroba. Może występować u osób predysponowanych genetycznie (podłoże alergiczne) i/lub narażonych na czynniki środowiskowe, takie jak alergeny (pyłki roślin, roztocza), dym tytoniowy lub zanieczyszczenie powietrza. Silne emocje, zimne powietrze i wysiłek fizyczny również mogą wywoływać ataki. W grę mogą wchodzić również czynniki osobnicze, takie jak infekcja lub otyłość.2
Jaki jest jej związek z mikrobiotą?
Liczne badania wykazują, że w chorobie tej rolę grają różne rodzaje naszej mikrobioty.
Mikrobiota jelit: jej mniejsza różnorodność, czyli zaburzenie równowagi składu (zwane (sidenote: Dysbioza Dysbioza nie jest zjawiskiem jednorodnym; przybiera różne formy zależne od stanu zdrowia danej osoby. Zazwyczaj definiuje się ją jako zaburzenie składu i funkcjonowania mikrobioty spowodowane przez zestaw czynników środowiskowych i osobniczych zakłócających ekosystem mikroorganizmów. Levy M, Kolodziejczyk AA, Thaiss CA, et al. Dysbiosis and the immune system. Nat Rev Immunol. 2017;17(4):219-232. ) ) w pierwszych latach życia ma związek z podwyższonym ryzykiem wystąpienia astmy w późniejszym dzieciństwie.3 Niektórzy badacze uważają, że analiza mikrobioty jelit niemowlęcia umożliwia prognozowanie ryzyka powstania choroby.4 Jednym z dobrze zbadanych czynników zaburzenia równowagi jest wpływ antybiotyków podawanych w pierwszych tygodniach, a nawet pierwszych miesiącach życia, czyli w momencie, gdy powstaje zarówno mikrobiota jelit, jak i odporność.5 Niektóre badania wykazały związek między ich przyjmowaniem a podwyższonym ryzykiem wystąpienia astmy w późniejszym dzieciństwie.6 Pewien zespół badawczy niedawno zasugerował, że dysbioza jelit występująca u niemowląt eksponowanych na antybiotyki może odpowiadać za astmę u dzieci.7 Mechanizm ten trzeba jednak jeszcze potwierdzić.
Mikrobiota płuc: również ona jest wskazywana, chociaż badania są w fazie rozwoju, a wiedza w tym zakresie jest na razie bardzo ograniczona.8 Odkrycie u pacjentów specyficznej mikrobioty płucnej o charakterystycznych cechach sugeruje, że gra ona w występowaniu astmy pewną rolę.9,10 Co więcej, wygląda na to, że wydolność oddechowa w przypadku astmy umiarkowanej do ciężkiej ma związek z intensywnością stanu zapalnego w płucach oraz ze składem mikrobioty.11,12 Trwają badania, których celem jest potwierdzenie tych wyników. Ustalenie charakterystyki populacji bakterii bytujących w dolnych drogach oddechowych ma na celu przede wszystkim lepsze leczenie pacjentów, a nawet lepsze przewidywanie ataków choroby.10
Mikrobiota nosa: w jej przypadku danych jest na razie bardzo mało. Niemniej jednak zaburzenie równowagi jej składu prawdopodobnie również ma związek z tą chorobą,13 a nawet z intensywnością ataków,14 przy czym nie ustalono jeszcze związku przyczynowo-skutkowego. Ponadto, podobnie jak w przypadku mikrobioty jelit, badanie przeprowadzone niedawno na 700 dzieciach sugeruje, że zaburzenie mikrobioty nosa przez antybiotyki przyjmowane przed ukończeniem pierwszego roku życia może tłumaczyć wystąpienie astmy dziecięcej w wieku 7 lat.15Oczywiście, trzeba to jeszcze potwierdzić.
Życie z astmą: jakie leczenie, jakie rozwiązania?
Astma jest nieuleczalna, ale leczenie zapewnia pacjentom lepszą jakość życia oraz normalne funkcjonowanie i aktywność. Leczenie objawowe pozwala przede wszystkim ograniczyć nasilenie ataków poprzez rozszerzenie oskrzeli. Z kolei leczenie przyczynowe zmniejsza stan zapalny oskrzelików, poprawiając w ten sposób wydolność oddechową i zmniejszając intensywność ataków.1
Naukowe badania związku między mikrobiotą a astmą sugerują, że modyfikacja mikrobioty może zapobiegać tej chorobie i skłaniają naukowców do skierowania badań na wykorzystanie probiotyków i prebiotyków.16,17 Badane jest również ich wykorzystanie w leczeniu.18
Czy istnieją czynniki ochronne?
Wygląda na to, że ekspozycja na (sidenote: Mikroorganizmy Organizmy żywe zbyt małe, aby zobaczyć je gołym okiem. Są to bakterie, wirusy, grzyby, archeony, pierwotniaki itp. Potocznie nazywa się je mikrobami. What is microbiology? Microbiology Society. ) we wczesnym dzieciństwie sprzyja zapobieganiu astmie. Wbrew rozpowszechnionym poglądom życie w aseptycznym otoczeniu nie musi chronić przed chorobami układu oddechowego. Niektóre badania wykazują nawet, że kurz domowy nie musi być czynnikiem ryzyka powodującym wystąpienie choroby.19 Inne badania wykazały, że mniej narażone na astmę są dzieci urodzone i wychowane na wsi20 i w towarzystwie zwierząt domowych.21
Niniejszy artykuł jest oparty na potwierdzonych źródłach naukowych, lecz w przypadku wystąpienia objawów należy zasięgnąć porady lekarza rodzinnego lub pediatry.
1 World Health Organization. 2021. Asthma. World Health Organization, Geneva, Switzerland. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/asthma
2 Dharmage SC, Perret JL, Custovic A. Epidemiology of Asthma in Children and Adults. Front Pediatr. 2019 Jun 18;7:246.
3 Abrahamsson TR, Jakobsson HE, Andersson AF, et al. Low gut microbiota diversity in early infancy precedes asthma at school age. Clin Exp Allergy. 2014 Jun;44(6):842-50.
4 Stokholm J, Blaser MJ, Thorsen J, et al. Maturation of the gut microbiome and risk of asthma in childhood. Nat Commun. 2018 Jan 10;9(1):141.
5 Coker MO, Juliette C. Madan JC. Chapter 3 - The microbiome and immune system development, The Developing Microbiome. Academic Press. 2020. p 43-66.
6 Murk W, Risnes KR, Bracken MB. Prenatal or early-life exposure to antibiotics and risk of childhood asthma: a systematic review. Pediatrics. 2011 Jun;127(6):1125-38.
7 Patrick DM, Sbihi H, Dai DLY, et al. Decreasing antibiotic use, the gut microbiota, and asthma incidence in children: evidence from population-based and prospective cohort studies. Lancet Respir Med. 2020 Nov;8(11):1094-1105.
9 Millares L, Bermudo G, Pérez-Brocal V, et al. The respiratory microbiome in bronchial mucosa and secretions from severe IgE-mediated asthma patients. BMC Microbiol. 2017 Jan 19;17(1):20.
10 Sullivan A, Hunt E, MacSharry J, et al. 'The Microbiome and the Pathophysiology of Asthma'. Respir Res. 2016 Dec 5;17(1):163.
11 Turturice BA, McGee HS, Oliver B, et al. Atopic asthmatic immune phenotypes associated with airway microbiota and airway obstruction. PLoS One. 2017 Oct 20;12(10):e0184566.
12 Taylor SL, Leong LEX, Choo JM, et al. Inflammatory phenotypes in patients with severe asthma are associated with distinct airway microbiology. J Allergy Clin Immunol. 2018 Jan;141(1):94-103.e15.
13 Kang HM, Kang JH. Effects of nasopharyngeal microbiota in respiratory infections and allergies. Clin Exp Pediatr. 2021 Apr 15.
14 Zhou Y, Jackson D, Bacharier LB, et al. The upper-airway microbiota and loss of asthma control among asthmatic children. Nat Commun. 2019 Dec 16;10(1):5714.
15 Toivonen L, Schuez-Havupalo L, Karppinen S, et al. Antibiotic Treatments During Infancy, Changes in Nasal Microbiota, and Asthma Development: Population-based Cohort Study. Clin Infect Dis. 2021 May 4;72(9):1546-1554.
16 Meirlaen L, Levy EI, Vandenplas Y. Prevention and Management with Pro-, Pre and Synbiotics in Children with Asthma and Allergic Rhinitis: A Narrative Review. Nutrients. 2021 Mar 14;13(3):934.
17 Fonseca VMB, Milani TMS, Prado R, et al. Oral administration of Saccharomyces cerevisiae UFMG A-905 prevents allergic asthma in mice. Respirology. 2017 Jul;22(5):905-912.
18 Chiu CJ, Huang MT. Asthma in the Precision Medicine Era: Biologics and Probiotics. Int J Mol Sci. 2021 Apr 26;22(9):4528. doi: 10.3390/ijms22094528.
19 O'Connor GT, Lynch SV, Bloomberg GR, et al. Early-life home environment and risk of asthma among inner-city children. J Allergy Clin Immunol. 2018 Apr;141(4):1468-1475.
20 Depner M, Taft DH, Kirjavainen PV, et al. Maturation of the gut microbiome during the first year of life contributes to the protective farm effect on childhood asthma. Nat Med. 26(11):1766-1775. 2020 ;
21 Mäki, J.M., Kirjavainen, P.V., Täubel, M. et al. Associations between dog keeping and indoor dust microbiota. Sci Rep. 2021 Mar 5;11(1):5341.
BMI-21.27
Alergiczny nieżyt nosa
Alergiczny nieżyt nosa, czyli katar sienny, jest najczęstszym objawem alergii układu oddechowego. Jest spowodowany niewłaściwą i nadmierną odpowiedzią immunologiczną, gdy organizm napotyka obcą substancję lub taką, na którą stał się wrażliwy. Alergiczny nieżyt nosa związany jest z dysbiozą mikrobioty uszu, nosa i gardła oraz jelit.
400 milionów osób dotkniętych tą dolegliwością
Mrowienie, kichanie, łzawienie oczu, swędzenie, niedrożność nosa lub katar… Choć jest bardzo powszechny, alergiczny nieżyt nosa ma realny wpływ na jakość życia. Uważa się, że na tę alergię oddechową cierpi około 400 milionów ludzi 1.
O alergicznym nieżycie nosa mówi się, że jest sezonowy („katar sienny”), gdy wywołują go pyłki drzew, trawy lub zioła, oraz całoroczny, gdy jest spowodowany alergenami obecnymi przez cały rok, takimi jak roztocza kurzu, pleśnie lub sierść zwierząt (kotów, psów) 2.
40% Szacuje się, że alergiczny nieżyt nosa dotyczy nawet 40% światowej populacji z dużą częstością występowania.
Objawy alergicznego nieżytu nosa
Alergiczny nieżyt nosa ma bardzo charakterystyczne objawy – zwykle są to 3 :
- Świąd (swędzenie, podrażnienie)
- Anosmia (utrata węchu)
- Wyciek z nosa
- Wielokrotne kichanie
- Niedrożność nosa (zatkany nos)
Te objawy nasilają się w przypadku sezonowego lub całorocznego alergicznego nieżytu nosa.
Zmodyfikowana mikrobiota
Brak równowagi w mikrobiocie jelitowej i mikrobiocie uszu, nosa i gardła, znany również jako „dysbiose”, został wykazany w alergicznym nieżycie nosa. Dysbioza ta charakteryzuje się niską różnorodnością mikrobioty jelitowej 4,5 i składem mikrobioty uszu, nosa i gardła, który jest inny niż u zdrowych osób 6-8. Wszystkie czynniki mogące wpływać na mikrobiotę jelitową (antybiotyki, dieta itp.) w okresie okołoporodowym mogą mieć długoterminowy wpływ na podatność na alergie 9.
Leczenie alergicznego nieżytu nosa
Leczenie alergicznego nieżytu nosa opiera się na unikaniu alergenów, lekach i odczulaniu. Istnieje również leczenie objawowe, którego rolą jest poprawienie komfortu życia 10. Podejście polegające na korygowaniu (sidenote: Dysbioza Dysbioza nie jest zjawiskiem jednorodnym; przybiera różne formy zależne od stanu zdrowia danej osoby. Zazwyczaj definiuje się ją jako zaburzenie składu i funkcjonowania mikrobioty spowodowane przez zestaw czynników środowiskowych i osobniczych zakłócających ekosystem mikroorganizmów. Levy M, Kolodziejczyk AA, Thaiss CA, et al. Dysbiosis and the immune system. Nat Rev Immunol. 2017;17(4):219-232. ) i przywracaniu równowagi mikrobioty za pomocą probiotyków jest obecnie badane, a wyniki są obiecujące. Uważa się, że te probiotyki skutecznie łagodzą objawy alergicznego nieżytu nosa i poprawiają jakość życia pacjentów 11.
BMI-23.17
1 Nur Husna SM, Tan HT, Md Shukri N, et al. Allergic Rhinitis: A Clinical and Pathophysiological Overview. Front Med (Lausanne). 2022 Apr 7;9:874114.
2 Saleh HA, Durham SR. Perennial rhinitis. BMJ. 2007 Sep 8;335(7618):502-7.
3 Brożek JL, Bousquet J, Agache I, et al. Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma (ARIA) guidelines-2016 revision. J Allergy Clin Immunol. 2017 Oct;140(4):950-958.
4 Kaczynska A, Klosinska M, Chmiel P, et al. The Crosstalk between the Gut Microbiota Composition and the Clinical Course of Allergic Rhinitis: The Use of Probiotics, Prebiotics and Bacterial Lysates in the Treatment of Allergic Rhinitis. Nutrients. 2022 Oct 16;14(20):4328.
5 Coker MO, Juliette C. Madan JC. Chapter 3 - The microbiome and immune system development, The Developing Microbiome. Academic Press. 2020. p 43-66.
6 Lyu J, Kou F, Men X, Liu Y, Tang L, Wen S. The Changes in Bacterial Microbiome Associated with Immune Disorder in Allergic Respiratory Disease. Microorganisms. 2022 Oct 19;10(10):2066.
7 Kang HM, Kang JH. Effects of nasopharyngeal microbiota in respiratory infections and allergies. Clin Exp Pediatr. 2021 Apr 15.
8 Zhou Y, Jackson D, Bacharier LB, et al. The upper-airway microbiota and loss of asthma control among asthmatic children. Nat Commun. 2019 Dec 16;10(1):5714.
9 Kalbermatter C, Fernandez Trigo N, Christensen S, et al. Maternal Microbiota, Early Life Colonization and Breast Milk Drive Immune Development in the Newborn. Front Immunol. 2021 May 13;12:683022.
10 Richard D deShazo, Stephen F Kemp. Patient education: Allergic rhinitis (Beyond the Basics). UpToDate. 2021
11 Luo C, Peng S, Li M et al. The Efficacy and Safety of Probiotics for Allergic Rhinitis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Immunol. 2022 May 19;13:848279.
Alergie pokarmowe
Alergie pokarmowe są trudne w leczeniu i są zjawiskiem występującym coraz częściej. Jednak wraz z odkryciem roli mikrobioty w ich powstawaniu, pojawiły się nowe, obiecujące metody terapii.
Alergie pokarmowe to zaburzenia układu odpornościowego, które powodują, że reaguje on nieprawidłowo na spożyte składniki pokarmowe. Składnik żywności, który powinien być nieszkodliwy dla organizmu, ale jednak wywołuje tę nieprawidłową reakcję układu odpornościowego jest nazwany „alergenem". Alergie pokarmowe dotykają 3% populacji ogólnej i 5% dzieci.
Wiele pokarmów wywołuje objawy
Wiele produktów może wywołać alergię pokarmową. Rodzaj tych produktów jest różny w zależności od wieku i nawyków żywieniowych danej osoby. Strony organizacji rządowych regularnie aktualizują listy zidentyfikowanych alergenów. Dzieci są bardziej wrażliwe na jajka, orzeszki ziemne i krowie mleko, podczas gdy dorośli na skorupiaki i mięczaki, niektóre owoce i soję.
W przeciwieństwie do nietolerancji pokarmowych, objawy alergii pokarmowej pojawiają się gwałtownie: mogą to być objawy ze strony układu pokarmowego, oddechowego lub skórne. Obrzęk naczynioruchowy, ataki astmy i wstrząs anafilaktyczny uważane są za stany bezpośredniego zagrażające życiu.
Zaburzenie równowagi mikrobioty
Nie wyjaśniono jeszcze, dlaczego niektóre pokarmy wywołują niewłaściwą reakcję immunologiczną. Bardzo szybko udało się ustalić związek między objawami alergicznymi a zmianą składu mikrobioty: mianowicie wszyscy pacjenci cierpiący na alergię mieli inną mikrobiotę niż zdrowe osoby. Dalsze badania dotyczące dysbiozy u osób cierpiących na alergię pokarmową wykazały, że pewne bakterie odpowiadają za pojawienie się nadwrażliwości na białka zawarte w diecie.
Probiotyki jako profilaktyka?
Chociaż głównym sposobem leczenia alergii pokarmowych jest usuwanie szkodliwych składników pokarmu z diety, liczne badania sugerują, że modulowanie mikrobioty przy pomocy probiotyków i prebiotyków może zapobiegać rozwojowi alergii.
- Allergies alimentaires
- Thompson-Chagoyan OC, Fallani M, Maldonado J, et al. Faecal microbiota and short-chain fatty acid levels in faeces from infants with cow’s milk protein allergy. Int Arch Allergy Immunol 2011 ; 156 : 325-32.
- Ling Z, Li Z, Liu X, et al. Altered fecal microbiota composition associated with food allergy in infants. Appl Environ Microbiol 2014 ; 80 : 2546-54.
- Barletta B, Rossi G, Schiavi E, et al. Probiotic VSL#3-induced TGF-beta ameliorates food allergy inflammation in a mouse model of peanut sensitization through the induction of regulatory T cells in the gut mucosa. Mol Nutr Food Res 2013 ; 57 : 2233-44.
- Jain S, Yadav H, Sinha PR, et al. Anti-allergic effects of probiotic Dahi through modulation of the gut immune system. Turk J Gastroenterol 2010 ; 21 :244-50.