400 milionów osób dotkniętych tą dolegliwością 

Mrowienie, kichanie, łzawienie oczu, swędzenie, niedrożność nosa lub katar… Choć jest bardzo powszechny, alergiczny nieżyt nosa ma realny wpływ na jakość życia.  Uważa się, że na tę alergię oddechową cierpi około 400 milionów ludzi ¹. 
O alergicznym nieżycie nosa mówi się, że jest sezonowy („katar sienny”), gdy wywołują go pyłki drzew, trawy lub zioła, oraz całoroczny, gdy jest spowodowany alergenami obecnymi przez cały rok, takimi jak roztocza kurzu, pleśnie lub sierść zwierząt (kotów, psów) ². 

Objawy alergicznego nieżytu nosa 

Alergiczny nieżyt nosa ma bardzo charakterystyczne objawy – zwykle są to ³ : 

• Świąd (swędzenie, podrażnienie) 
• Anosmia (utrata węchu) 
• Wyciek z nosa 
• Wielokrotne kichanie 
• Niedrożność nosa (zatkany nos) 

Te objawy nasilają się w przypadku sezonowego lub całorocznego alergicznego nieżytu nosa. 

Zmodyfikowana mikrobiota 

Brak równowagi w mikrobiocie jelitowej i mikrobiocie uszu, nosa i gardła, znany również jako „dysbiose”, został wykazany w alergicznym nieżycie nosa. Dysbioza ta charakteryzuje się niską różnorodnością mikrobioty jelitowej ^4,5 i składem mikrobioty uszu, nosa i gardła, który jest inny niż u zdrowych osób ^6-8. Wszystkie czynniki mogące wpływać na mikrobiotę jelitową (antybiotyki, dieta itp.) w okresie okołoporodowym mogą mieć długoterminowy wpływ na podatność na alergie ⁹. 

Leczenie alergicznego nieżytu nosa 

Leczenie alergicznego nieżytu nosa opiera się na unikaniu alergenów, lekach i odczulaniu. Istnieje również leczenie objawowe, którego rolą jest poprawienie komfortu życia ¹⁰. Podejście polegające na korygowaniu dysbiozy (sidenote: Dysbioza Dysbioza nie jest zjawiskiem jednorodnym; przybiera różne formy zależne od stanu zdrowia danej osoby. Zazwyczaj definiuje się ją jako zaburzenie składu i funkcjonowania mikrobioty spowodowane przez zestaw czynników środowiskowych i osobniczych zakłócających ekosystem mikroorganizmów. Levy M, Kolodziejczyk AA, Thaiss CA, et al. Dysbiosis and the immune system. Nat Rev Immunol. 2017;17(4):219-232. ) i przywracaniu równowagi mikrobioty za pomocą probiotyków jest obecnie badane, a wyniki są obiecujące. Uważa się, że te probiotyki skutecznie łagodzą objawy alergicznego nieżytu nosa i poprawiają jakość życia pacjentów ¹¹. 

BMI-23.17 

Alergie pokarmowe są trudne w leczeniu i są zjawiskiem występującym coraz częściej. Jednak wraz z odkryciem roli mikrobioty w ich powstawaniu, pojawiły się nowe, obiecujące metody terapii.

Alergie pokarmowe to zaburzenia układu odpornościowego, które powodują, że reaguje on nieprawidłowo na spożyte składniki pokarmowe. Składnik żywności, który powinien być nieszkodliwy dla organizmu, ale jednak wywołuje tę nieprawidłową reakcję układu odpornościowego jest nazwany „alergenem". Alergie pokarmowe dotykają 3% populacji ogólnej i 5% dzieci.

Wiele pokarmów wywołuje objawy

Wiele produktów może wywołać alergię pokarmową. Rodzaj tych produktów jest różny w zależności od wieku i nawyków żywieniowych danej osoby. Strony organizacji rządowych regularnie aktualizują listy zidentyfikowanych alergenów. Dzieci są bardziej wrażliwe na jajka, orzeszki ziemne i krowie mleko, podczas gdy dorośli na skorupiaki i mięczaki, niektóre owoce i soję.

W przeciwieństwie do nietolerancji pokarmowych, objawy alergii pokarmowej pojawiają się gwałtownie: mogą to być objawy ze strony układu pokarmowego, oddechowego lub skórne. Obrzęk naczynioruchowy, ataki astmy i wstrząs anafilaktyczny uważane są za stany bezpośredniego zagrażające życiu.

Zaburzenie równowagi mikrobioty

Nie wyjaśniono jeszcze, dlaczego niektóre pokarmy wywołują niewłaściwą reakcję immunologiczną. Bardzo szybko udało się ustalić związek między objawami alergicznymi a zmianą składu mikrobioty: mianowicie wszyscy pacjenci cierpiący na alergię mieli inną mikrobiotę niż zdrowe osoby. Dalsze badania dotyczące dysbiozy u osób cierpiących na alergię pokarmową wykazały, że pewne bakterie odpowiadają za pojawienie się nadwrażliwości na białka zawarte w diecie.

Probiotyki jako profilaktyka?

Chociaż głównym sposobem leczenia alergii pokarmowych jest usuwanie szkodliwych składników pokarmu z diety, liczne badania sugerują, że modulowanie mikrobioty przy pomocy probiotyków i prebiotyków może zapobiegać rozwojowi alergii.

Mikrobiota jelitowa jest silnie zaangażowana w rozwój niektórych chorób wątroby. Może ona wkrótce stać się głównym celem terapeutycznym.

Alkohol i otyłość, przyczyny chorób wątroby

Choroby wątroby (hepatopatie) mają różny stopień nasilenia, od łagodnego i odwracalnego stłuszczenia, do niealkoholowej choroby stłuszczeniowej wątroby (NASH), zapalenia wątroby, zwłóknienia, marskości i, w skrajnym przypadku, do raka wątrobowokomórkowego (raka wątroby) . Podczas, gdy lekkie schorzenia wątroby często przebiegają bezobjawowo, ich cięższe postacie mogą objawiać się żółtaczką, nudnościami i gorączką.

Nadużywanie alkoholu jest znaną przyczyną chorób wątroby spowodowanych dietą (alkoholowa choroba wątroby - ALD). Natomiast rola nadwagi i otyłości w pojawieniu się tej choroby nie została jeszcze dokładnie określona. Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (lub NAFLD) stała się główną przyczyną przewlekłych chorób wątroby w krajach uprzemysłowionych.

Dysbioza jelitowa, kluczowy czynnik w chorobach wątroby

Wydaje się, że powyższe czynniki ryzyka nie wystarczają, aby samodzielnie doprowadzić do powstania chorób wątroby. Znaczenie ma także zaburzenie mikrobioty jelitowej. Dowodem na to jest fakt, że u wszystkich pacjentów z chorobami wątroby, niezależnie od jej przyczyny, stwierdzono dysbiozę i zmianę przepuszczalności bariery jelitowej. Im poważniejsze uszkodzenie wątroby, tym większa dysbioza.

Probiotyki, prebiotyki i przeszczep mikrobioty kałowej, trzy obiecujące kierunki badań

Obecne leczenie chorób wątroby obejmuje zmiany stylu życia i diety (utratę nadmiernej masy ciała i zwiększoną aktywność fizyczna). Zalecenia te są niekiedy powiązane z mniej lub bardziej poważnymi sposobami leczenia (leki, przeszczep wątroby).

Obecnie rola mikrobioty w chorobach wątroby jest jasna. Dlatego też jej modyfikowanie za pomocą prebiotyków, probiotyków i przeszczepu flory kałowej stanowi obiecujący kierunek badań dotyczących zapobiegania i leczenia chorób wątroby.

Polecane przez naszą społeczność

Zespół metaboliczny jako taki nie jest chorobą. Definiuje się go jako występowanie otyłości brzusznej (obwód talii> 94 cm dla mężczyzn, 80 cm dla kobiet), związanej z co najmniej dwoma z następujących schorzeń: nieprawidłowo podwyższony poziom insuliny, hipertriglicerydemia, wysokie ciśnienie krwi, hiperglikemia lub niski poziom cholesterolu HDL („dobrego cholesterolu").

Francja „oszczędzona"

Zespół metaboliczny dotyka od 14 do 21% Francuzów, jedną czwartą Amerykanów i prawie 46% Greków. Francja została wprawdzie nieco „oszczędzona" przez „epidemię" zespołu metabolicznego, ale może to szybko ulec zmianie.

Niezdrowy styl życia, głównym czynnikiem ryzyka

Poza pewnymi predyspozycjami genetycznymi, najważniejszym czynnikiem prowadzącym do powstania zespołu metabolicznego, jest niezdrowy styl życia. Niezdrowe jedzenie, w połączeniu z niewystarczającą aktywnością fizyczną, powoduje zaburzenia metaboliczne objawiające się przewlekłym stanem zapalnym, który sam z siebie jest przyczyną chorób metabolicznych. Powstaje błędne koło, w którym bierze udział zaburzona mikrobiota jelitowa czyli dysbioza.

Brak objawów

W odróżnieniu do otyłości zespół metaboliczny nie daje widocznych objawów. Natomiast kiedy się one pojawią, oznacza to, że zespół zamienił się w chorobę: cukrzycę typu 2, miażdżycę, chorobę sercowo-naczyniową itp.

Jedz lepiej, ruszaj się więcej

Na chwilę obecną nie ma skutecznej metody leczenia zespołu metabolicznego. Jedyną poradą medyczną, która równie dobrze sprawdza w profilaktyce co w terapii, jest zrównoważona dieta, z naciskiem na żywność o niskim indeksie glikemicznym oraz regularna i utrzymywana na stałym poziomie aktywność fizyczna. Jeśli działanie probiotyków i prebiotyków jako regulatora diety i masy ciała zostanie potwierdzone, będzie można rozważyć ich przyjmowanie w przypadku zespołu metabolicznego.

Wpływa na biegunkę, ale nie tylko!

Program MICROREVEAL ma na celu zwiększenie świadomości znaczenia mikrobiot w naszym codziennym życiu. Po zapoznaniu się z konsekwencjami zaburzenia równowagi mikrobioty pochwowej wpierwszym odcinkuprogramu, dziennikarka Louise Ekland zgłębi tajniki mikrobioty jelitowej. Znana wszystkim pod nazwą „flora jelitowa” mikrobiota ta składa się z ponad 100 000 miliardów mikroorganizmów (bakterii, drożdży, wirusów) i jest jedną z najbogatszych mikrobiot w naszym organizmie!

Un rôle dans la diarrhée, mais pas que !

W nowym odcinku naszego programu Julie zmaga się z biegunką. Aby dowiedzieć się więcej o tym zaburzeniu, Louise przeprowadziła wywiad z dr Alexisem Moscą. Mikrobiota jelitowa to prawdziwy ekosystem, który ewoluuje w ciągu naszego życia i zmienia się w zależności od wielu czynników zarówno zewnętrznych (odżywianie, przyjmowanie antybiotyków...), jak i wewnętrznych (pochodzenie geograficzne...). Skład mikrobioty jelitowej wiąże się z wieloma chorobami (biegunka jako następstwo terapii antybiotykowej, alergie itd.).

Wjaki sposób rozpoznaje się NZJ?

Ze względu na fakt, iż nie istnieje specyficzne badanie w kierunku NZJ, rozpoznanie oparte jest na szeregu badań, których wyniki lekarz musi ze sobą połączyć, aby potwierdzić występowanie stanu zapalnego i jego przewlekły charakter. W przypadku choroby Leśniowskiego- Crohna (ChLC) stan zapalny może objąć cały przewód pokarmowy, natomiast wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) ogranicza się do odbytnicy i okrężnicy. Zwykle rozpoznanie stawia specjalista. Rozpoznanie jest stosunkowo proste, poparte badaniem endoskopowym i biopsją, a czasem również badaniem jelit metodą rezonansu magnetycznego. Warto przypomnieć, że NZJ rozwinie się w dowolnym momencie życia u jednego na 100 Europejczyków, przy czym mieszkańcy Północy są jeszcze bardziej narażeni. NZJ zazwyczaj rozpoznaje się u młodych pacjentów: średnio w wieku 28 lat w przypadku ChLC i około 35 dla WZJG, w przypadku którego drugi szczyt obserwuje się w okolicach 55 lat, kilka miesięcy po rzuceniu palenia. (Choć palenie papierosów zaostrza objawy ChLC, paradoksalnie ogranicza występowanie objawów WZJG).

Jakiego rodzaju rozwiązania można zaproponować pacjentom?

Trudność w leczeniu ChLC i WZJG polega na dostosowaniu leczenia podstawowego, które zapobiega uszkodzeniom anatomicznym spowodo- wanym przez kolejne zaostrzenia, i konieczności odłożenia zabiegu chirurgicznego jak najdalej w przyszłość. Jeśli chodzi o leczenie zaostrzeń, ważne jest unikanie stosowania kortykosteroidów, które są odpowiedzialne za zbyt dużą liczbę działań niepożądanych, wysoką zachorowalność i śmiertelność. W obliczu braku wiarygodnego markera nasilenia klinicznego, osiągnięcie równowagi stanowi nie lada wyzwanie. Ponadto pacjentów cierpiących na NZJ z zajęciem jelita krętego należy ściśle monitorować w celu potwierdzenia braku dysplazji (a tym samym braku rozwijającego się nowotworu) i uniknięcia jakichkolwiek zakażeń (gruźlica, opryszczka) w przypadku przepisywania jednego albo kilku leków immunosupresyjnych (na przykład poprzez harmonogram podawania szczepionek i kontrolę serologiczną). Ponadto pacjentom trzeba towarzyszyć w ich codziennym życiu: studiach, podróżach, aktywności seksualnej, małżeństwie, dzieciach i diecie, gdyż u niektórych pacjentów (30 do 50%) NZJ może w znacznym stopniu ograniczać funkcjonowanie

Mikrobiota – główna ścieżka leczenia dziś i w przyszłości?

Prowadzi się bardzo wzmożone badania dotyczące NZJ, które obejmują poszukiwanie nowych cząsteczek, leczenie zaostrzeń i wdrażanie strategii leczenia. Mikrobiota jelitowa stanowi wśród nich niewątpliwie obiecującą ścieżkę dla badań – zaczynamy rozumieć, że mikrobiota jelitowa jest odpowiedzialna za wywoływanie i utrzymywanie stanu zapalnego w układzie pokarmowym. Mikrobiota i jej gospodarz komunikują się ze sobą na drodze wielu symbiotycznych działań związanych z koewolucją gatunków. Jednak z nieznanej przy- czyny te symbiotyczne związki czasem działają nieprawidłowo; dlatego też niezwykle potrzebne są badania ukierunkowane na poznanie mechanizmu działania aby możliwe było modulowanie mikrobioty i przywrócenie potencjalnie zaburzonych czynności poprzez podanie probiotyków, metabiotyków (metabolitów mikrobioty) czy zastosowanie przeszczepu mikrobioty (pragmatyczny sposób na zastąpienie niezrównoważonej mikrobioty inną, uznaną za zdrową).

Probiotyki to żywe organizmy, które-spożyte w odpowiedniej ilości- przynoszą korzyści zdrowotne. U podstaw korzystnego działania probiotyków w przypadku NZJ może leżeć kilka mechanizmów działania: wywoływanie zmian w składzie mikrobioty jelitowej a przez to zmniejszenie dysbiozy jelit; regulowanie aktywności metabolicznej mikrobioty jelitowej; eliminowanie procesów prozapalnych; oraz immunomodulacja¹².

PRZECIWSTAWNE WYNIKI W ZALEZNOSCI OD CHOROBY

W przypadku WZJG skuteczność wywoływania remisji choroby przez probiotyki zawierające tylko i wyłącznie jeden szczep (szczep Nissle 1917 bakterii E. coli), a także sfermentowane mleko zawierające bakterie z rodzaju Bifidobacterium, porównano ze skutecznością standardowych metod leczenia przeciwzapalnego (mesalazyna)¹². Badano także różne kombinacje szczepów bakterii, jednakże bez wpływu na remisje choroby, choć z jednym wyjątkiem: mieszanina ośmiu różnych szczepów¹⁵ wywołała znaczne zmniejszenie nasilenia objawów WZJG^13,16 (krwawienie z odbytu i częstotliwość oddawania stolców), a badanie wykazało jej skuteczność w utrzymaniu remisji. Ta sama mieszanka zdaje się być skuteczna w przypadku pacjentów z zapaleniem zbiornika jelitowego: zapobiega zaostrzeniom stanu zapalnego w następstwie zabiegu proktokolektomii i utrzymuje remisje^17,18. Jak dotąd nie wykazano jednak użyteczności probiotyków w przypadku ChLC. Wyniki uzyskane z rzadko przeprowadzanych badan są nieprzekonujące i niejednoznaczne; obejmuje to badania dotyczące szczepów, których skuteczność w leczeniu WZJG i zapalenia zbiornika jelitowego została udowodniona^12,15.

DALSZE POSTĘPOWANIA

Heterogeniczność wyników badań nieklinicznych i klinicznych można przypisać – co najmniej częściowo – czynnikom związanym z gospodarzem (wiek, płeć, dieta, umiejscowienie choroby, nasilenie, występowanie NZJ w rodzinie) i zastosowanym preparatom probiotycznym (szczep, stężenie, sposób podawania, potencjał kolonizacyjny i wskaźnik przeżycia szczepu). Uważa się również, że inne czynniki, takie jak dawka i czas podawania probiotyków, odgrywają główną rolę w powodzeniu tej metody leczenia, charakteryzującej się minimalnym występowaniem zdarzeń niepożądanych, a nawet ich brakiem¹²

Przeszczep mikrobioty jelitowej pozwala pacjentom otrzymac w przyblizeniu 1011 bakterii na gram stolca, ale wraz z nimi takze grzyby, wirusy i archeobakterie. Jego celem jest skorygowanie dysbiozy jelit. Zarówno liczba koniecznych do podjecia prób, jak i rezultaty róznia sie w zaleznosci od przypadku i zmian patologicznych, a sam protokól wymaga plynnego postepowania¹³.

Modulacja mikrobioty jelitowej stanowi potencjalna metode leczenia NZJ. W praktyce te strategie mozna zastosowac poprzez przeszczep mikrobioty jelitowej (fecal microbiota transplant, FMT). Kal pochodzi od jednego albo kilku zdrowych dawców i jest przeszczepiany do koncowego odcinka przewodu pokarmowego pacjenta poprzez sonde nosowo-zoladkowa podczas kolonoskopowego wlewu doodbytniczego, lub poprzez stosowane od niedawna podanie kapsulek doustnych. Protokól ten stosuje sie juz z powodzeniem w przypadku nawracajacych zakazen bakteriami z gatunku Clostridium difficile. Ale co z NZJ?

WRZODZIEJACE ZAPALENIE JELITA GRUBEGO

Choc parametry bezpieczenstwa w ra- mach pierwszych prób byly zadowalajace, a leczenie spowodowalo czesciowa albo calkowita remisje u niektórych pacjentów z wrzodziejacym zapaleniem jelita grubego (WZJG), kolejne próby byly bardziej kontrowersyjne14. Jakosc skladu kalu dawcy, liczba przeszczepów i wczesna opieka terapeutyczna moga wplywac na szanse powodzenia i stanowia wyjasnienie post-hoc dla heterogenicznosci uzyskiwanych rezultatów.

CHOROBA LESNIOWSKIEGO-CROHNA (ChLC)

W badaniach prowadzonych nad choroba Lesniowskiego-Crohna (ChLC), choc nielicznych, uzyskano pozytywne (remisja kliniczna i endoskopowa) badz neutralne wyniki.W jedynym badaniu, które nie wykazalo istotnego zlagodzenia objawów choroby, pacjenci zglaszali jednak poprawe w zakresie jakosci zycia14. Wciaz konieczne sa dodatkowe badania, aby potwierdzic skutecznosc kliniczna przeszczepu mikrobioty jelitowej w chorobie Lesniowskiego-Crohna.

WIELE NIEROZWIAZANYCH PROBLEMÓW

Niezaleznie od choroby, bez odpowiedzi pozostaje kilka pytan dotyczacych: wszczepienia FMT, które moze wymagac kilku przeszczepów mikrobioty jelitowej; jakosci przeszczepianej mikrobioty, która zwykle pozyskiwana jest od dawców zyjacych w krajach o wysokiej czestosci wystepowania NZJ; odtworzenia zmienionych czynnosci mikrobioty po przeszczepie (na przyklad, wytwarzania ochronnych krótkolancuchowych kwasów tluszczowych, takich jak maslan); i oczywiscie roli stanu zapalnego, czy to jako przyczyny, czy jako konsekwencji dysbiozy¹⁴.

Defensyny odgrywaja glówna role w odpornosci wrodzonej. U ludzi zidentyfikowano dziesiec defensyn: szesc a-defensyn, wydzielanych glównie przez komórki Panetha, neutrofile i niektóre populacje makrofagów wystepujacych w jelicie cienkim; i cztery ß-defensyny wydzielane przez komórki nablonka⁵.

MECHANIZM DZIALANIA

Mechanizm dzialania peptydów przeciwdrobnoustrojowych jest zróznicowany⁸: niektóre penetruja blone komórkowa bakterii, powodujac wyplyw jonów i skladników odzywczych, utrate struktury a nawet lize (rozpad) bakterii; inne „wiaza sie” z bakteriami, ograniczajac ich przenikanie przez nablonek jelita, bez zabijania ich; innymi slowy, ograniczaja kolonizacje drobnoustrojów chorobotwórczych oraz zmieniaja sklad i zageszczenie spolecznosci bakterii w swietle jelita.

CHOROBA LESNIOWSKIEGO-CROHNA A SPADEK LICZBY DEFENSYN

Gdy ChLC atakuje jelito krete zwieksza sie wytwarzanie okreslonych a-defensyn, które obnizaja aktywnosc przeciwbakteryjna i sprzyjaja penetracji przez bakterie chorobotwórcze⁵. Wsród mozliwych wyjasnien wskazuje sie mutacje genu NOD2 bioracego udzial w rozpoznawaniu powierzchni bakterii i zapoczatkowywaniu wytwarzania defensyn oraz zaburzenie szlaków sygnalowych, których rozregulowanie wplywa na rozwój wielu nowotworów wystepujacych u ludzi. Niektórzy badacze sa przekonani, ze spadek stezenia a-defensyn nie jest przyczyna lecz konsekwencja stanu zapalnego⁴. W przypadku ChLC z zajeciem jelita kretego, zaburzone sa tylko stezenia ß-defensyn⁵: zwieksza sie wydzielanie ß-defensyny typu 2, a zmniejsza typu 1. Niektórzy naukowcy uwazaja, ze winna jest mniejsza u chorych pacjentów liczba kopii genu zlokalizowanego na chromosomie 8 (trzy zamiast czterech).

Zmiany w barierze jelitowej obserwowane u pacjentów z NZJ moga stanowic wyjasnienie patofizjologii dysbiozy: zmianom ulega nie tylko ta bariera mechaniczna, ale równiez jej pierwsza linia obrony immunologicznej.

Poza wchlanianiem jonów, wody i innych skladników odzywczych, bariera jelitowa sluzy równiez jako oslona, która zapobiega przedostawaniu sie bakterii do swiatla jelita. Jednak jej przenikalnosc wzrasta w ostrych fazach choroby Lesniowskiego- Crohna, co sprzyja przemieszczaniu sie bakterii przez wydzieline oraz rozwojowi miejscowych stanów zapalnych⁵.

ROLA BARIERY JELITOWEJ

Ewentualne przyczyny: zmiana polaczen scislych kadheryn nablonka jelitowego (glikoprotein odgrywajacych role w przyleganiu do siebie komórek); zaangazowanie niektórych czynników transkrypcyjnych¹¹ zwiazanych z regeneracja nablonka. Inne omawiane mechanizmy obejmuja warstwe wydzieliny jelitowej, której grubosc powstrzymuje bakterie patogenne, jednak ulega ona znaczacemu zmniejszeniu u pacjentów z NZJ. Zjawisko to mozna wyjasnic zmianami w zakresie komórek kubkowych wytwarzajacych wydzieline, których zaburzenia prowadza do wystapienia zapalenia jelita grubego w modelach mysich. U pacjentów z choroba Lesniowskiego-Crohna mozna je wyjasnic równiez uposledzeniem czynnosci komórek Panetha, znajdujacych sie na dnie krypt jelita cienkiego, które jak wiadomo biora udzial w homeostazie, oraz ochronna rola wydzieliny jelitowej zwiazana z wydzielaniem substancji przeciwdrobnoustrojowych^5,11.

PIERWSZA LINIA OBRONY UKLADU ODPORNOSCIOWEGO

W pismiennictwie naukowym wspomina sie równiez o kilku mechanizmach obejmujacych wrodzona odpornosc, mianowicie o komórkach dendrytycznych, makrofagach, wrodzonych komórkach limfoidalnych i neutrofilach. Komórki te, uzupelniajace wczesniej opisany uklad, dzialaja jako pierwsza linia obrony ukladu odpornosciowego. W jelitach zdrowych uczestników makrofagi sa hiporeaktywne (wykazuja zmniejszona proliferacje i aktywnosc) i moga wytwarzac cytokiny przeciwzapalne¹¹. U pacjentów z NZJ jest wrecz przeciwnie, zaburzenie równowagi populacji wrodzonych komórek odpornosciowych moze byc powiazane z kilkoma zjawiskami¹¹: przenikaniem bakterii przez warstwe sluzu, która stala sie przepuszczalna z powodu spadku aktywnosci makrofagów i nieprawidlowej rekrutacji neutrofilów; stanem zapalnym wywolanym wytwarzaniem duzych ilosci cytokin prozapalnych (TNF- a i IL-6) przez okreslone makrofagi oraz rekrutacja zapalnych limfocytów T poprzez nagromadzenie komórek dendrytycznych, które wywoluja adaptacyjna odpowiedz immunologiczna.