Lekarze zajmujący się leczeniem raka endometrium często skupiają się na operacjach, hormonach i klasyfikacji guza. Czy jest jednak możliwe, że mikroorganizmy żyjące w organizmie pacjentki potajemnie decydują o jej samopoczuciu, poziomie stresu, trawieniu, a nawet zainteresowaniu seksem? Badanie przeprowadzone niedawno przez naukowców z Uniwersytetu Oklahomy odpowiedziało na to pytanie danymi ¹. Obserwowali oni 140 kobiet skierowanych na histerektomię. Niektóre z nich chorowały na raka endometrium (n = 47), a u innych występowały inne zaburzenia układu rozrodczego, takie jak mięśniaki lub endometrioza (n = 93).

Przed operacją każda kobieta wypełniła walidowane kwestionariusze oceniające stan zdrowia psychicznego i fizycznego, objawy ze strony układu pokarmowego, stres, życie seksualne i uczucie komfortu w pochwie. Jednocześnie naukowcy pobrali od nich wymazy z pochwy i odbytnicy w celu przeprowadzenia sekwencjonowania mikrobioty. Celem badania było ustalenie związku parametrów jakości życia z mikrobiotą dwóch kluczowych obszarów ciała.

Mikrobowy paradoks raka endometrium

Tutaj zaczęły się niespodzianki. U większości zdrowych kobiet małe zróżnicowanie mikrobioty pochwy (sidenote: Zróżnicowanie mikroorganizmów pochwy Oznacza różnorodność i równowagę gatunków bakterii żyjących w pochwie. Zmiany tej różnorodności mogą wpływać na objawy takie jak suchość i podrażnienie pochwy oraz ryzyko infekcji.
  ) i dominacja ochronnego gatunku Lactobacillus crispatus uznaje się za oznakę równowagi. W tym badaniu u pacjentek chorych na raka endometrium występował jednak przeciwny wzorzec: mikrobiota pochwy była u nich bardziej zróżnicowana, a im większe było to zróżnicowanie, tym silniejsze było uczucie suchości i podrażnienia pochwy. Jeszcze bardziej niespodziewane było to, że Lactobacillus iners (sidenote: Lactobacillus iners Mniej ochronna bakteria pochwy, która wytwarza tylko kwas L-mlekowy, często związana z brakiem równowagi mikrobiologicznej i podatnością na infekcje oportunistyczne. ) – gatunek często uważany za niezbyt „przyjazny” – występował w większej ilości u kobiet zgłaszających poważniejsze objawy wraz z Lactobacillus gasseri i Streptococcus agalactiae – raczej przyjaznymi bakteriami bytującymi w pochwie. Podsumowując, w tej dotkniętej rakiem populacji mikroorganizmy zazwyczaj oznaczające dobry stan zdrowia najwyraźniej współistnieją z uczuciem dyskomfortu, co sugeruje, że zasady ekologii pochwy niekoniecznie mają zastosowanie w kontekście raka.

Nowe spojrzenie na rolę mikroorganizmów w leczeniu raka

Tym, co wyróżnia to badanie, jest połączenie odczuć pacjentek z biologią molekularną – rzadki pomost między danymi klinicznymi a laboratoryjnymi. Z danych tych wynika, że mikrobiota nie jest biernym widzem, lecz aktywnym uczestnikiem ekspresji objawów i procesu zdrowienia. Stworzenie mapy tych mikrobowych wzorców mogłoby w przyszłości pomóc prognozować, które pacjentki z największym prawdopodobieństwem będą się borykać podczas leczenia raka ze skutkami ubocznymi występującymi w pochwie lub przewodzie pokarmowym lub u których mogą wystąpić problemy emocjonalne.

Proces ten otwiera również drogę do precyzyjnych interwencji skierowanych w mikroorganizmy, od celowanych probiotyków po strategie dietetyczne, których celem będzie nie tylko zwalczenie choroby, ale przywrócenie komfortu, życia intymnego i odporności psychicznej u kobiet walczących z rakiem endometrium i jego następstwami. Zdaniem głównych autorów mikroorganizmy pochwy i jelita wkrótce mogą stać się „istotnymi oznakami” samopoczucia kobiety, a nie tylko tego, na co choruje.

Stwardnienie rozsiane (SM) przez dziesięciolecia uważano za chorobę układu odpornościowego i nerwowego – przewlekłą walkę ze stanem zapalnym i neurodegeneracją. W ostatnich latach mnożą się jednak dowody, że mikrobiota jelitowa może być trzecim, cichym uczestnikiem procesu chorobowego, wpływającym na odpowiedź pacjenta na leczenie, odczuwanie zmęczenia i przebieg choroby. Wciąż jednak pozostaje bez odpowiedzi jedno pytanie: czy mikrobiota jelitowa może pomóc przewidzieć, u kogo dojdzie do pogorszenia stanu?

Nowe badanie podłużne przeprowadzone przez Laurę Cox i Howarda Weinera w Harvard Medical School i opublikowane w Cell Reports Medicine ¹ przybliża nas do tej odpowiedzi. Korzystając z kohorty CLIMB (Comprehensive Longitudinal Investigation of Multiple Sclerosis, Całościowe badanie podłużne stwardnienia rozsianego), zespół przez dwa lata obserwował 192 osoby dotknięte SM, łącząc badania metabolomu stolca i osocza z rezonansem magnetycznym, testami poznawczymi i danymi dotyczącymi jakości życia. Ich celem było wykrycie mikroorganicznych i metabolicznych śladów pojawiających się tuż przed przejściem pacjenta od remisji do postępującego SM.

Zanik mikroorganizmów stanu stabilnego

U tych, których stan się pogorszył, po kryjomu zniknęło kilka pożytecznych mikroorganizmów. Wyraźnie zmniejszyła się ilość Eubacterium hallii, Butyricicoccus i Blautia – kluczowych producentów metabolitów przeciwzapalnych. Więcej było natomiast Alistipes onderdonkii i Bacteroides vulgatus, których ekspansji towarzyszył wyższy poziom atrofii mózgu wykrytej przy użyciu rezonansu magnetycznego i pogorszenie zdolności poznawczych. Chociaż wiadomo, że te pożyteczne mikroorganizmy wytwarzają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA) (sidenote: Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe są źródłem energii (paliwa) dla komórek organizmu, współdziałają z układem odpornościowym i biorą udział w komunikacji między jelitami a mózgiem. Silva YP, Bernardi A, Frozza RL. The Role of Short-Chain Fatty Acids From Gut Microbiota in Gut-Brain Communication. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11:25. ) , badanie nie wykazało zmian poziomu SCFA. Sugeruje to, że ich rola wykracza daleko poza fermentację błonnika. Gatunki te mogą kształtować sygnalizację odpornościową i neuronową poprzez konwersję kwasów żółciowych, modulację lipidów i biosyntezę witamin – jest to mechanizm o większym stopniu złożoności i dalszym zasięgu, niż dotąd sądzono.

Czy to odkrycie ma zastosowanie kliniczne?

Wyobraźmy sobie, że do listy corocznych rutynowych badań pacjentów z cofającym się i nawracającym SM zostanie dodane badanie mikrobioty – obserwacja obfitości gatunków działających ochronnie lub zaniku producentów kwasów żółciowych mogłaby być wczesnym sygnałem ostrzegającym, że choroba zmienia kierunek. Takie monitorowanie śladu jelitowego mogłoby kiedyś pomóc przy ustalaniu intensywności terapii, przy planowaniu rehabilitacji czy w interwencjach dietetycznych.
Przekonujące są również implikacje terapeutyczne. Jeżeli określone metabolity mikroorganizmów – takie jak witamina B3, pochodne witaminy B6 lub wtórne kwasy żółciowe – działają neuroochronnie, suplementacja diety lub probiotyki nowej generacji mogą odtworzyć tę utraconą komunikację metaboliczną. Celem byłoby nie zastąpienie immunoterapii, ale dodanie wycelowanej w jelita warstwy neuroochronnej (sidenote: Neuroochrona Ochrona struktury i funkcjonowania neuronów przed uszkodzeniem i degeneracją. W przypadku SM strategie neuroochronne mają na celu zapobieganie utracie aksonów i mieliny. Badanie sugeruje, że niektóre metabolity mikroorganizmów – takie jak witamina B3, pochodne witaminy B6 i kwasy żółciowe – mogą działać neuroochronnie, co oznacza, że jelita są potencjalnym celem leczenia spowalniającego postępy choroby. ) pomagającej pacjentom w dłuższym zachowaniu sprawności.

Z uwagi na to, że testy mikrobioty tanieją i są coraz bardziej znormalizowane, nietrudno wyobrazić sobie, że w najbliższych latach neurologowie, dietetycy i specjaliści w obszarze mikrobioty będą pracować ramię w ramię, korzystając z wiedzy o mikroorganizmach, żeby trzymać SM w ryzach przy zastosowaniu kolejnych metabolitów.
 

Mikrobiota pochwy to wyjątek potwierdzający regułę: jest w dobrej formie wtedy, kiedy nie jest zróżnicowana i kiedy dominują w niej pałeczki kwasu mlekowego. Bakterie te to prawdziwi dowódcy zwalczający chorobotwórcze mikroorganizmy, a wraz z nimi zagrożenie zakażeniami, takimi jak bakteryjne zapalenie pochwy lub kandydoza sromu i pochwy.

Ale jak utrzymać dominację cennych pałeczek kwasu mlekowego? Czy dieta ma na to wpływ? Tak sugeruje przeprowadzone na 113 włoskich studentkach badanie, które potwierdza wpływ ich dobrych i złych nawyków dietetycznych.

Złe nawyki, których należy się pozbyć

Wzrost ilości spożywanego białka zwierzęcego (pochodzącego głównie z czerwonego mięsa (sidenote: Czerwone mięso Wszystkie rodzaje mięsa pochodzące z tkanki mięśniowej ssaków takich jak krowa, cielę, świnia, jagnię, owca, koń i koza, w tym mięso zawarte w produktach przetworzonych oraz w większości hamburgerów. Do kategorii tej nie należy drób, dziczyzna i podroby. W różnych krajach mogą jednak obowiązywać różne definicje. We Francji czerwone mięso to wołowina, jagnięcina i konina, ale nie wieprzowina i cielęcina, które są uważane za białe mięso. Źródło: WHO WHO/IARC CIV (French meat information center) ) i mięsa przetworzonego (sidenote: Mięso przetworzone Mięso przetworzone poprzez peklowanie, dojrzewanie, fermentację, wędzenie lub inne procesy stosowane w celu wzmocnienia jego smaku lub zwiększenia trwałości. Większość mięs przetworzonych zawiera wieprzowinę lub wołowinę. Mogą jednak zawierać również inne rodzaje czerwonego mięsa, drób, podroby lub produkty uboczne, takie jak krew. Przykłady mięsa przetworzonego to parówki, szynka, kiełbasa, peklowana wołowina, suszona wołowina w plastrach, a także konserwy mięsne oraz gotowe dania i sosy z mięsem. 

Źródło: WHO ) ) idzie w parze z nierównowagą mikrobioty. Zdaniem autorów taka dieta może podwyższyć poziom markerów stanu zapalnego lub prowadzić do powstawania toksycznych związków podwyższających pH pochwy, co sprzyja wzrostowi chorobotwórczych bakterii.

ak się wydaje, również spożywanie alkoholu sprzyja dysbiozie pochwy i patogenom takim jak bakterie Gardnerella i Atopobium, co potwierdza wyniki przeprowadzonego we Francji badania, które wykazało szkodliwe działanie zakrapianych imprez na intymną mikrobiotę młodych kobiet.

Jak to wyjaśnić? Czy alkohol bezpośrednio wpływa na nasze bakterie i „upija” cenne pałeczki kwasu mlekowego? A może zaburza nasz układ odpornościowy, otwierając w ten sposób drzwi proliferacji niepożądanych bakterii?

Dobre nawyki, które warto kultywować

Dobra wiadomość jest taka, że niektóre nawyki dietetyczne są korzystne dla mikrobioty pochwy.

• Na przykład spożywanie większych ilości kwasu alfa-linolenowego – przeciwzapalnego kwasu omega-3 (sidenote: Omega-3 Rodzina niezbędnych kwasów tłuszczowych obejmująca przede wszystkim kwas alfa-linolenowy (ALA). Jest on niezbędny, ponieważ organizm nie potrafi go sam wytworzyć i musi być dostarczany z pożywieniem. ALA jest także prekursorem innych kwasów omega-3 – z jego pomocą nasz organizm może syntetyzować m.in. dobrze znane EPA i DHA. Poziom konwersji ALA na DHA jest jednak zbyt niski, aby pokryć nasze zapotrzebowanie na DHA, który w związku z tym też należy uznać za niezbędny i dostarczać z pożywieniem. Źródło: ANSES ) występującego w niektórych roślinnych produktach żywnościowych (orzechach, oleju rzepakowym, orzechowym, lnianym itp.) – zmniejsza ryzyko zdominowania mikrobioty przez L. iners (pałeczkę kwasu mlekowego chroniącą słabiej niż inne) i sprzyja cennemu gatunkowi L. crispatus. 
   
• Z kolei białka roślinne (pochodzące z warzyw strączkowych, takich jak soczewica, fasola i inne), błonnik i skrobia trzymają w ryzach chorobotwórcze bakterie Gardnerella. Autorzy stawiają hipotezę, że produkty te pobudzają wytwarzanie w pochwie glikogenu – ulubionego pokarmu pałeczek kwasu mlekowego, co sprzyja ich rozwojowi.

Mikrobiota jelitowa to ważny regulator odpowiedzi na immunoterapię działający poprzez inhibitory punktów kontrolnych układu odpornościowego (sidenote: Punkty kontrolne układu odpornościowego są wykorzystywane przez nowotwory do ochrony przed atakiem układu immunologicznego i mogą zostać zablokowane przez terapię ICI w celu przywrócenia funkcji układu odpornościowego. ) w przypadku kilku nowotworów, w tym czerniaka i niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP). Wpływ czynników dietetycznych, takich jak słodziki, wciąż jest jednak mało znany. Jak działa na przykład powszechnie spożywana i znana z modyfikowania mikrobioty sukraloza? Aby odpowiedzieć na to pytanie, naukowcy ocenili związek spożywania tego słodzika ze skutecznością terapii przeciwciałami anty-PD-1.

Mniejsze szanse miłośników słodzenia

Analiza objęła 3 kohorty pacjentów: 91 z zaawansowanym czerniakiem, 41 z zaawansowanym NDRP i 25 z operacyjnym czerniakiem wysokiego ryzyka. Wszyscy byli leczeni immunoterapią na bazie przeciwciał anty-PD-1.

Wysokie spożycie sukralozy (>0,16 mg/kg dziennie) ma związek z gorszymi wynikami klinicznymi:

• w przypadku zaawansowanego czerniaka mediana przeżywalności bez rozwoju choroby spada z 13 do 8 miesięcy;
• w NDRP obniża się z 18 do 7 miesięcy, a poziom odpowiedzi na leczenie jest niższy (12% w porównaniu z 49%);
• w operacyjnym czerniaku poziom odpowiedzi na leczenie jest niższy, a przeżywalność bez nawrotów krótsza (19 miesięcy w porównaniu z 25 miesiącami).

Podobne tendencje zaobserwowano w przypadku innego słodzika, acesulfamu, natomiast nie wystąpiły one w przypadku aspartamu i sacharyny.

Mechanizmy obejmujące limfocyty T

Obserwacje te potwierdzono na modelach mysich, których wykorzystanie pozwoliło też na zbadanie mechanizmów tego zjawiska. Spożycie sukralozy powoduje oporność na immunoterapię przeciwciałami anty-PD-1 i znacznie większy wzrost guza, natomiast spożycie sacharozy (cukru stołowego) nie ma żadnego wpływu. Wygląda na to, że mechanizmy tego zjawiska obejmują limfocyty T. Spożycie sukralozy szkodliwie wpływa na kilka procesów dotyczących limfocytów T (proliferację, działanie cytotoksyczne, metabolizm). Jak się wydaje, wpływ ten nie ogranicza się do nowotworów – występuje w różnych stanach chorobowych, od raka po sezonowe zakażenia wirusowe.

Niezbędna i dostateczna mikrobiota jelitowa

Działanie sukralozy w całości zależy od mikrobioty jelitowej. Transfery mikrobioty fekalnej (TMF) myszy spożywających sukralozę wystarczą, aby zmniejszyć skuteczność immunoterapii u myszy leczonych po raz pierwszy. I odwrotnie – TMF od myszy reagujących na leczenie przywraca skuteczność immunoterapii u myszy spożywających sukralozę.

PFAS (sidenote: PFAS (per- i polifluoroalkilowe substancje) Duża grupa związków chemicznych, znana również jako „wieczne chemikalia”, utworzona z mniej lub bardziej długiego lub rozgałęzionego łańcucha węglowego i zawierająca co najmniej jedną grupę fluorowaną. Ich wyjątkowa trwałość w środowisku jest znana od dawna: okres półtrwania niektórych PFAS w środowisku może wynosić nawet kilkadziesiąt lat. Jednak inne właściwości obecne w niektórych podgrupach PFAS dają powody do niepokoju:

• zdolność do bioakumulacji w organizmach żywych;
• wysoka mobilność w wodzie, glebie i powietrzu;
• potencjał do transportu na duże odległości;
• (eko)toksyczne skutki wpływające na zdrowie ludzi i środowisko.


Źródła:
European Environment Agency: PFAS Pollution in European Waters
Gaillard L, Bernal K, Coumoul X et al. Forever pollutants and human contamination: State of art and challenges around per- and polyfluoroalkyl substances (PFASs).Cah Nut & Diet. 2024. Dec (59);6:349-361. ) , czyli „wieczne chemikalia”, bardzo często obecne w przedmiotach codziennego użytku (materiały ognioodporne w naszych meblach, patelnie z powłoką nieprzywierającą itp.), znajdują się obecnie w środowisku, w naszej żywności… i prawdopodobnie w bakteriach naszej mikrobioty jelitowej. Tak przynajmniej wynika z badań ¹ przeprowadzonych po raz pierwszy na myszach, które musiały spożywać 42 PFAS znajdujących się w naszej żywności. 

Bakterie, które w różnym stopniu ulegają bioakumulacji

Rezultat: kilka z ich bakterii jelitowych bioakumuluje duże ilości niektórych PFAS. Co zaskakujące, preferują one PFAS o dużych rozmiarach. Spośród 89 przebadanych szczepów bakterii 38 okazało się być potężnymi „odkurzaczami” PFAS, szczególnie tych należących do rodziny Bacteroidota. Nawet w bardzo małych dawkach PFAS są wchłaniane w ciągu 3 minut i gromadzą się w bakteriach w stężeniach niekiedy 50 razy wyższych niż w środowisku bakterii.

Całkiem nieźle!

Jakkolwiek zaskakujące może się to wydawać, pomimo swojej toksyczności i „mydlanego” działania (PFAS są znane i stosowane ze względu na swoje właściwości powierzchniowo czynne), wydaje się, że PFAS mają niewielki wpływ na funkcjonowanie bakterii jelitowych..

Gromadzą się wewnątrz tych mikroorganizmów w postaci zwartych skupisk, co według autorów ogranicza ich toksyczność. 
Co więcej, wydaje się, że bakterie się dostosowują: po około stu pokoleniach potomkowie Bacteroides uniformis lub E. coli rosną szybciej niż ich przodkowie pomimo utrzymującej się obecności PFAS, które nadal skutecznie wychwytują.
Mimo że bakterie dobrze przetrwały, zaobserwowano pewne zmiany w ich funkcjonowaniu w odpowiedzi na ten stres, bez możliwości (na tym etapie) zmierzenia konsekwencji dla mikrobioty lub gospodarza. 

PFAS eliminowane z kałem

Co jednak najważniejsze (i jest to wielkie odkrycie badania): bakterie, które wychwytują PFAS, ułatwiają ich naturalną eliminację. U myszy, do organizmów których przeniesiono ludzką mikrobiotę jelitową, PFAS znaleziono w większych ilościach w ich odchodach niż w odchodach myszy bez mikrobioty. Im bardziej bakterie obecne w układzie pokarmowym są bioakumulacyjne, tym większa jest ta eliminacja.

PFAS¹ lub „wieczne chemikalia” wkroczyły do naszego codziennego życia: pianki ognioodporne w naszych kanapach, wodoodporna odzież, patelnie z powłoką nieprzywierającą itp. Istnieją już udokumentowane interakcje między niektórymi PFAS gromadzącymi się w środowisku a bakteriami: niektóre szczepy Pseudomonas wyizolowane z miejsc skażonych przez PFAS bioakumulują PFAS zawierające siarkę; pałeczki kwasu mlekowego „bio-łączą się” z innym PFAS. A co z mikrobiotą jelitową, kluczowym punktem styku między ekspozycją na te substancje poprzez pożywienie a naszym organizmem? Odpowiedź na to pytanie daje praca opublikowana w 2025 r. w Nature Microbiology.

Silna i szybka bioakumulacja

Badając 89 szczepów drobnoustrojów, naukowcy odkryli, że zdolność bioakumulacji PFAS różni się znacznie w zależności od bakterii: 38 szczepów, w tym bakterie z gromady Bacteroidota, wykazuje szczególną zdolność do bioakumulacji. Dzieje się tak nawet przy niskich stężeniach PFAS. Proces ten przebiega bardzo szybko (wystarczy kilka minut), jest nieodwracalny (brak uwalniania) i bardzo skuteczny:wewnątrzkomórkowe stężenie PFAS w bakteriach jest około 50 razy wyższe niż stężenie w środowisku, osiągając poziom milimolarny. Im dłuższa cząsteczka PFAS, tym większa jej bioakumulacja przez bakterie. 

Niewielki wpływ na funkcjonowanie bakterii

Co zaskakujące, bioakumulowane PFAS mają niewielki wpływ na życie bakterii: ich właściwości fizykochemiczne powodują, że gromadzą się one w gęste skupiska wewnątrzkomórkowe, ograniczając ich toksyczność komórkową i skutki. Wydaje się nawet, że bakterie dostosowują się z pokolenia na pokolenie: setne pokolenie B. uniformis i E. coli ΔtolC rośnie szybciej niż jego przodkowie w obecności PFAS, zachowując jednocześnie swoją zdolność do bioakumulacji.

Chociaż bioakumulacja nie zagraża żywotności bakterii, powoduje jednak pewne zmiany, zwłaszcza u bakterii o największej zdolności do akumulacji: zaobserwowano zmiany w białkach błonowych (w szczególności w pompach wypływowych odpowiedzialnych za wydalanie toksyn) oraz w wydzielaniu aminokwasów biorących udział w osi jelitowo-mózgowej lub reakcji na stres.

PFAS wydalane z kałem

Obecność bakterii bioakumulacyjnych w jelitach zwiększa eliminację PFAS: odchody myszy posiadających mikrobiotę ludzką zawiera znacznie więcej PFAS niż odchody myszy bez mikrobioty. Wydalanie PFAS jest tym skuteczniejsze, że bakterie flory jelitowej są wysoce bioakumulacyjne. Jednak autorzy nie chcą na tym etapie wyciągać żadnych wniosków dotyczących ewentualnych korzyści dla zdrowia.

Każdy klinicysta zna ten kompromis. Antybiotyki o szerokim spektrum działania mogą ratować życie, ale często pozostawiają ogołocony mikrobiom jelitowy. Ten stan dysbiozy (sidenote: Dysbioza mikrobiologiczna Brak równowagi w społeczności drobnoustrojów, charakteryzujący się zmniejszoną liczbą pożytecznych bakterii i zwiększoną liczbą szkodliwych gatunków, potencjalnie prowadzący do niekorzystnych skutków zdrowotnych. ) otwiera drzwi do kolonizacji przez bakterie oporne na antybiotyki, a wśród nich enterokoki oporne na wankomycynę (VRE). Nowe badanie przeprowadzone przez INRAe szczegółowo opisuje precyzyjną strategię odbudowy mechanizmów obronnych jelit – nie za pomocą młota kowalskiego, ale skalpela.

Precyzyjny zestaw narzędzi do przywracania mikrobioty

Zamiast polegać na nieokreślonej mieszance przeszczepu kału, naukowcy wykorzystali modelowanie matematyczne do racjonalnego zaprojektowania konsorcjum siedmiu określonych bakterii komensalnych (sidenote: Bakterie komensalne Rodzaje bakterii pokojowo współżyjących z gospodarzem, zwłaszcza w jelitach. Mogą być dla niego pożyteczne dzięki temu, że wzmacniają jego układ odpornościowy, pomagają w trawieniu i walczą z patogenami. ) . Ten żywy bioterapeutyko (sidenote: Produkt lub czynnik bioterapeutyczny Produkt biologiczny zawierający organizmy żywe, takie jak bakterie, przeznaczony do zapobiegania zaburzeniom lub chorobom i ich leczenia (szczepionki nie należą do tej kategorii). Rouanet A, Bolca S, Bru A, et al. Live Biotherapeutic Products, A Road Map for Safety Assessment. Front Med (Lausanne). 2020;7:237. ) , nazwie Mix7 zawiera szczepy z rodzin Lachnospiraceae, Ruminococcaceae, Lactobacillaceae i Muribaculaceae. Po podaniu myszom zakażonym Enterococcus Mix7 nie tylko konkurował o miejsce, lecz aktywnie przyspieszał odbudowę mikrobioty. Dane pokazują szybką odbudowę gromady Bacteroidota, kluczowej grupy często zubożonej przez antybiotyki, co koreluje z obniżonymi poziomami VRE.

Funkcjonalna regeneracja

Ta ekologiczna odbudowa miała głębokie konsekwencje funkcjonalne. Badanie wykazało, że Mix7 był skuteczny nawet w bardziej uporczywym stanie dysbiozy, choć nie u wszystkich badanych, z odsetkiem odpowiedzi na poziomie od 30% do 70% we wszystkich próbach. U myszy „reagujących” usunięcie VRE wiązało się z całkowitym funkcjonalnym restartem jelit, charakteryzującym się wyższym stężeniem w jelicie ślepym krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, takich jak octan, propionian i maślan, wraz z normalizacją profili kwasów żółciowych i aminokwasów.

Ta zmienność sugeruje wszechstronne zastosowanie kliniczne: początkowy skład mikrobioty pacjenta może służyć jako biomarker predykcyjny, umożliwiając stratyfikację pacjentów, którzy najprawdopodobniej skorzystają z tej interwencji.

Droga do kliniki

Droga od stołu laboratoryjnego do łóżka wydaje się obiecująca. Co kluczowe w kontekście translacji, pięć z siedmiu gatunków bakterii w Mix7 jest wspólnych dla myszy i ludzi, a pozostałe dwa mają bezpośrednie odpowiedniki funkcjonalne dla ludzi. Praca ta zapewnia jasny plan rozwoju ukierunkowanych bioterapeutyków, które nie tylko usuwają określony patogen, lecz także przywracają endogenne mechanizmy obronne gospodarza. Takie strategie stanowią istotny nowy front w walce z bakteriami opornymi na antybiotyki, co jest kluczowym celem podkreślanym każdego roku podczas Światowego Tygodnia Wiedzy o Antybiotykach (WAAW).

W kontekście Światowego Tygodnia Świadomości AMR (WAAW) Instytut Mikrobioty Biocodex zwrócił się do Querceo z prośbą o zaprojektowanie szybkiego i wiarygodnego narzędzia, które mogłoby być udostępnione personelowi medycznemu i łatwo wdrożone podczas różnych wydarzeń oraz przed różnymi odbiorcami.

O fresku AMR

Wynikiem tych działań jest edukacyjny, wizualny i łatwy w użyciu fresk, który podkreśla ścisły związek między stosowaniem antybiotyków, równowagą naszej mikroflory jelitowej i zjawiskiem oporności na antybiotyki.

• Warsztaty są otwarte dla ogółu społeczeństwa i nie wymagają wiedzy naukowej.
• Są łatwe do przeprowadzenia, przeznaczone dla około dziesięciu uczestników i trwają około 15 minut.

Można je z łatwością wykorzystać w wielu kontekstach: konferencjach medycznych, spotkaniach personelu szpitalnego, spotkaniach pracowników służby zdrowia – lekarzy ogólnych, pediatrów, farmaceutów lub personelu pielęgniarskiego. Można je również wykorzystać na uniwersytetach wśród studentów kierunków medycznych.

Przewodnik dla prowadzących

Niniejszy przewodnik dla moderatorów pomaga zrozumieć dynamikę warsztatów i ich miejsce w procesie moderacji. Opisuje różne etapy warsztatów, wyjaśniając je i przedstawiając oczekiwane wyniki w postaci macierzy kart. Zawiera również wskazówki dotyczące moderacji i kluczowe komunikaty, które należy przekazać podczas warsztatów. Zachęcamy do korzystania z tego dokumentu podczas pierwszych kilku warsztatów.

Wszystkie materiały potrzebne do zorganizowania warsztatów AMR fresco:

To cicha pandemia, która z każdym rokiem nabiera na sile i do 2050 roku może stać się główną przyczyną zgonów na świecie, wyprzedzając raka. Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe znajduje się w centrum uwagi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), która od 2015 roku co roku organizuje Światowy Tydzień Wiedzy o Racjonalnym Stosowaniu Środków Przeciwdrobnoustrojowych.
Inicjatywa ta ma kilka celów: zwiększenie świadomości i lepsze zrozumienie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, a także promowanie skoordynowanych działań mających na celu walkę z pojawianiem się i rozprzestrzenianiem patogenów opornych na leczenie.

Filarem informacji naukowej oraz kluczowym podmiotem w edukacji i szkoleniu pracowników ochrony zdrowia oraz ogółu społeczeństwa na temat znaczenia mikrobiot ludzkich jest Biocodex Microbiota Institute, który już szósty rok z rzędu uczestniczy w tej kampanii, oferując różnym grupom odbiorców warsztat edukacyjny, angażujący i interaktywny: pierwszą freskę podnoszącą świadomość na temat oporności na antybiotyki.

15 minut, aby zrozumieć pilność sytuacji i podjąć działanie

Przeznaczony głównie dla pracowników ochrony zdrowia (lekarzy rodzinnych, farmaceutów, pediatrów, personelu szpitalnego oraz studentów kierunków medycznych), warsztat został zaprojektowany tak, aby był prosty, wizualny i interaktywny.
Ma formę gry składającej się z 60 kart, które pozwalają odtworzyć różne scenariusze stosowania antybiotyków i ocenić ich konsekwencje na kilku poziomach:

• mikrobiota,
• pacjent,
• system opieki zdrowotnej,
• społeczeństwo.

Warsztat następnie zachęca do refleksji nad globalnymi zagrożeniami związanymi z opornością na antybiotyki (wzrost liczby zgonów, presja na badania naukowe, możliwy powrót do „ery poantybiotykowej”). Na zakończenie proponuje pozytywne podsumowanie, skupione wokół konkretnych i wielostronnych rozwiązań: profilaktyki, szczepień, badań naukowych, właściwego stosowania antybiotyków oraz podejścia One Health. I po raz pierwszy to narzędzie jest dostępne publicznie można je swobodnie przeglądać i pobierać bezpłatnie.

Gotowe narzędzie, dostępne dla wszystkich

Opracowany we współpracy z Querceo, warsztat został zaprojektowany tak, aby był łatwy do wdrożenia:

• Krótki czas trwania (15 minut) i format dostosowany do grup liczących około dziesięciu uczestników.
• Można go wykorzystać podczas kongresów medycznych, zebrań szpitalnych, zajęć na wydziałach medycznych, a także podczas wydarzeń dla szerokiej publiczności.
• Nie jest wymagana żadna wcześniejsza wiedza naukowa.
• Dostępny bezpłatnie w 7 językach

Udostępniając to narzędzie wszystkim, Biocodex Microbiota Institute realizuje kilka celów:

• Wyposażyć pracowników ochrony zdrowia w narzędzia wzmacniające ich rolę mediatorów między pacjentami a społeczeństwem,
• Obudzić zbiorową świadomość wokół kluczowego wyzwania zdrowotnego i środowiskowego,
• Szeroko mobilizować do walki z opornością na antybiotyki, ponieważ każdy ma do odegrania swoją rolę.