Kubeczek menstruacyjny: uspokajające wyniki badań dotyczących infekcji

Z dostępnych danych nie wynika, że kobiety stosujące podczas miesiączki kubeczki menstruacyjne są bardziej narażone na infekcje narządów płciowych. Niektóre wyniki badań sugerują nawet, że bakteryjne zapalenie pochwy i infekcje przenoszone drogą płciową występują u nich rzadziej, a mikrobiota pochwy pozostaje zdrowa.

Coupe menstruelle : résultats rassurants sur les infections

Kubeczek menstruacyjny to przyrząd do stosowania dopochwowego, dostępny w różnych rozmiarach, zależnie od modelu. W przeciwieństwie do wkładki wewnątrzmacicznej nie umieszcza się go w macicy, lecz w pochwie, gdzie gromadzi się krew menstruacyjna. Nadaje się do wielokrotnego użycia i stanowi alternatywę dla tradycyjnych środków ochrony menstruacyjnej, takich jak tampony i podpaski, a także nowszych rozwiązań, takich jak majtki menstruacyjne. Mimo coraz powszechniejszego stosowania tego przyrządu jego wpływ na mikrobiotę pochwy, ryzyko infekcji i zdrowie reprodukcyjne wciąż jest jednak słabo zbadany.
Dlatego przydatny jest systematyczny przegląd z metaanalizą1, w którym oceniano związek między stosowaniem kubeczka menstruacyjnego jako środka ochrony podczas miesiączki a występowaniem infekcji układu rozrodczego, infekcji przenoszonych drogą płciową oraz zmianami w mikrobiocie pochwy.

1,8 mld Co miesiąc miesiączkuje prawie 1,8 mld osób na całym świecie¹.

65 dni Łączna liczba dni krwawienia miesiączkowego w ciągu roku wynosi około 65 dni¹.

18 % W Stanach Zjednoczonych 18% kobiet deklaruje stosowanie kubeczka menstruacyjnego¹.

Ryzyko infekcji nie rośnie 

Łącznie przeanalizowano 11 badań, w tym 8 opublikowanych po 2019 r., z udziałem 10 268 nastolatek i kobiet z Afryki (Kenii i Tanzanii), Ameryki (Brazylii i USA) oraz Europy (Francji, Belgii i Danii). Jest jednak jedno zastrzeżenie: tylko trzy badania uznano za charakteryzujące się dobrą jakością metodologiczną, co ogranicza zarówno zakres przeglądu, jak i wiarygodność jego wyników. Wnioski są jednak ogólnie uspokajające, a nawet zachęcające do stosowania kubeczków menstruacyjnych – u użytkowniczek nie stwierdzono zwiększonego ryzyka ocenianych infekcji. 
Tendencja jest raczej odwrotna: w badaniach obserwacyjnych i randomizowanych przeprowadzonych na trzech kontynentach u użytkowniczek kubeczków stwierdzono około 20% mniej przypadków bakteryjnego zapalenia pochwy. 

Wydaje się też, że stosowanie kubeczka menstruacyjnego wiąże się z o 26% mniejszą częstością występowania infekcji przenoszonych drogą płciową w porównaniu ze stosowaniem innych produktów ochrony menstruacyjnej. Wniosek ten wynika z dwóch kontrolowanych badań randomizowanych przeprowadzonych wśród młodych Kenijek. Jedno z badań wskazuje również na tendencję do zmniejszenia ryzyka zakażenia HSV-2 (wirusem opryszczki typu 2), choć wynik ten nie osiągnął istotności statystycznej.

Bakteryjne zapalenie pochwy: przenoszenie drogą płciową i spostrzeżenia dotyczące genomu

Dowiedz się więcej

Korzystny wpływ na mikrobiotę pochwy?

Jeżeli chodzi o mikrobiotę pochwy, u użytkowniczek kubeczków menstruacyjnych częściej występował typ CST-I, zdominowany przez Lactobacillus crispatus. Zależność tę obserwowano w trzech krajach europejskich oraz w Kenii. Efekt ten można częściowo wyjaśnić sposobem działania kubeczka: krew menstruacyjna gromadzi się w jego wnętrzu, dzięki czemu mikrobiota pochwy może być mniej narażona na kontakt z krwią bogatą w żelazo, która może sprzyjać rozwojowi bakterii takich jak Gardnerella vaginalis i L. iners. Kubeczek menstruacyjny może więc sprzyjać utrzymaniu mikrobioty pochwy zdominowanej przez L. crispatus – bakterię kojarzoną z lepszą ochroną przed dysbiozą pochwy i niektórymi infekcjami przenoszonymi drogą płciową. W dwóch badaniach, w których oceniano występowanie zespołu wstrząsu toksycznego, nie odnotowano żadnego przypadku wśród uczestniczek.
Według autorów kubeczek menstruacyjny jest niedrogim, łatwym do wdrożenia i przyjaznym dla środowiska rozwiązaniem, które może przyczyniać się do ograniczenia obciążenia możliwymi do uniknięcia chorobami ginekologicznymi, a jednocześnie poprawiać higienę menstruacyjną i intymną.

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off

Anafilaksja wywołana orzeszkami ziemnymi: mikrobiota wpływa na nasilenie objawów

Badanie mechanistyczne łączące modele mysie oraz dwie kohorty kliniczne (n=19, a następnie n=120) wykazało, że mikrobiota jamy ustnej i jelitowa rozkłada główne alergeny orzeszków ziemnych. Alergia na orzeszki ziemne utrzymuje się u ponad 70% pacjentów i wpływa na ich życie oraz zdrowie, zwłaszcza w przypadku dzieci, a także moduluje nasilenie anafilaksji IgE-zależnej.

Peanut anaphylaxis: microbiota modulates severity

Mikrobiologiczny metabolizm alergenów wpływa na przebieg anafilaksji u myszy

W modelach mysich z kontrolowaną, minimalną lub złożoną mikrobiotą skład mikrobioty jelitowej bezpośrednio determinuje zdolność do rozkładu Ara h 1 i Ara h 2, głównych alergenów orzeszków ziemnych.

W celu ustalenia związku z rozwojem odpowiedzi alergicznej porównano trzy protokoły sensybilizacji1. W pierwszym przypadku alergen jest podawany drogą pokarmową, co oznacza, że mikrobiota jelitowa bierze udział już w fazie sensybilizacji. W drugim przypadku alergen jest wstrzykiwany bezpośrednio do jamy otrzewnej, co pozwala ominąć przewód pokarmowy, a tym samym mikrobiotę jelitową. W trzecim przypadku dochodzi do biernego przeniesienia surowicy zawierającej już przeciwciała IgE przeciwko orzeszkom ziemnym, bez etapu aktywnej sensybilizacji.

W przypadku ekspozycji doustnej grupa myszy o minimalnej florze bakteryjnej, które gorzej rozkładają Ara h 1 i Ara h 2, wytwarza zarówno więcej specyficznych przeciwciał IgE, jak i wykazuje reakcję alergiczną o cięższym przebiegu niż w przypadku myszy o złożonej florze bakteryjnej. W przypadku sensybilizacji do otrzewnej, która omija mikrobiotę jelitową , myszy o minimalnej mikroflorze i myszy o złożonej mikroflorze wytwarzają podobne poziomy IgE. Jednak podczas przeprowadzonego następnie testu doustnego reakcja alergiczna myszy o złożonej florze bakteryjnej była mniej nasilona, co wskazuje na bezpośredni udział mikrobioty jelitowej w reakcji alergicznej.


Aby potwierdzić wyniki, surowicę bogatą w IgE przeciwko orzeszkom ziemnym wstrzyknięto bezpośrednio myszom bez wcześniejszego uczulenia, pomijając w ten sposób etap aktywnej sensybilizacji. Nawet w tym przypadku grupa myszy o ubogiej mikroflorze reaguje silniej na ekspozycję doustną niż myszy o złożonej mikroflorze, co potwierdza, że wpływ mikrobioty na nasilenie objawów ma znaczenie również w momencie ekspozycji na alergen.
Mikrobiota wpływa zatem na alergię na orzeszki ziemne zarówno poprzez wytwarzanie IgE w wyniku ekspozycji doustnej, jak i – niezależnie od tego – poprzez ilość alergenów Ara h 1 i Ara h 2, która faktycznie przedostaje się do krwiobiegu w momencie prowokacji.

Czy mikrobiota może chronić przed alergią na orzeszki ziemne?

Dowiedz się więcej

Rothia i Staphylococcus – rozkład zależny od szczepu

U ludzi rodzaj bakterii Rothia stanowi aż 43% mikrobioty śliny badanych zdrowych dawców. Wszystkie szczepy Rothia sprawdzone w ramach badania konsekwentnie rozkładają białka Ara h 1 i Ara h 2, rozcinając białka zwłaszcza w obszarach epitopów rozpoznawanych przez IgE pacjentów cierpiących na alergię na orzeszki ziemne, co zmniejsza aktywację mastocytów w testach funkcjonalnych.
Sekwencjonowanie genomu pozwala zidentyfikować potencjalne proteazy, w szczególności rodzinę proteaz typu subtylizyny u Rothia, znaną już z tego, że rozkłada gluten. Jest to hipoteza mechanistyczna, a nie bezpośredni dowód, ponieważ gen nie został jeszcze wyeliminowany w celu potwierdzenia jego roli.

 

Ciężka reakcja alergiczna (anafilaksja IgE-zależna)

Ostra i uogólniona reakcja potencjalnie zagrażająca życiu w ciągu kilku minut, wywołana przez wiązanie alergenu z IgE przyłączonymi do komórek tucznych, co prowadzi do szybkiego uwalniania mediatorów zapalenia. 

Alergia pokarmowa

Reakcja układu odpornościowego skierowana przeciwko białku pokarmowemu, które w normalnych warunkach jest tolerowane – w tym przypadku przeciwko głównym alergenom orzeszków ziemnych, Ara h 1 i Ara h 2.

W przypadku Staphylococcus efekt zależy od badanego szczepu. W rzeczywistości dwa różne szczepy S. aureus, które poddano badaniom, wykazują przeciwstawne zachowania: jeden z nich częściowo rozkłada Ara h 1, a drugi nie wywiera żadnego wykrywalnego wpływu na oba alergeny. U myszy, w których obecny jest ten alergen, stężenie alergenu w surowicy jest wyższe, a badanie ex vivo w komorach Ussinga potwierdza zwiększone przenikanie alergenu przez błonę śluzową jelita.
Autorzy przedstawiają dwa możliwe wyjaśnienia: częściową degradację, która ułatwiałaby przenikanie fragmentów alergenu, lub zaburzenia przepuszczalności bariery jelitowej wywołane przez niektóre szczepy Staphylococcus, niezależnie od ich zdolności do rozkładu alergenu.

 

Związek kliniczny, który należy potwierdzić w badaniach prospektywnych

U 19 pacjentów, którzy mieli wkrótce rozpocząć leczenie immunoterapią doustną, próg tolerancji alergicznej na orzeszki ziemne, określony za pomocą kontrolowanego testu prowokacyjnego, wiąże się z większą liczebnością Micrococcales – rzędu, do którego należy między innymi Rothia – niezależnie od poziomu specyficznych IgE. Związek ten stwierdzono w zewnętrznej kohorcie 120 dzieci, które wzięły udział w podwójnie zaślepionych, kontrolowanych placebo testach prowokacyjnych; gatunek Rothia aeria występował w większej liczbie u osób nieuczulonych oraz u alergików o wysokim progu tolerancji na orzeszki ziemne.

Tolerancja alergiczna (próg reaktywności oceniany w kontrolowanym teście prowokacyjnym)

Ilość alergenu, którą pacjent może spożyć bez wystąpienia reakcji klinicznej, mierzona podczas badań alergologicznych za pomocą podwójnie zaślepionego testu prowokacyjnego z podaniem placebo.

Dane te mają charakter obserwacyjny i przekrojowy. Autorzy wzywają do prowadzenia badań podłużnych nad mikrobiotą jamy ustnej w trakcie leczenia immunoterapią. Z klinicznego punktu widzenia badania te otwierają drogę do funkcjonalnej charakterystyki mikrobioty jamy ustnej w ocenie alergii pokarmowych, ponieważ stanowią uzupełnienie oznaczeń IgE, nie zastępując jednak na tym etapie uznanych narzędzi diagnostycznych.

Zdolność do degradacji i powiązania kliniczne w zależności od rodzaju / szczepu

Rothia (R1- R.aeria, R2- R.dentocariosa, R3- R.mucilaginosa): 

  • Zdolność do rozkładu (Ara h 1 / Ara h 2) : skuteczny rozkład obu alergenów.
  • Związek kliniczny zaobserwowany w niniejszym badaniu : obfitość w połączeniu z wyższym progiem tolerancji, kohorty kliniczne n=19 i n=120.

Micrococcus (rodzaj pokrewny):

  • Zdolność do rozkładu (Ara h 1 / Ara h 2) : skuteczny rozkład.
  • Związek kliniczny zaobserwowany w niniejszym badaniu : w niniejszym badaniu nie przetestowano żadnego związku klinicznego.

Staphylococcus epidermidis S1:

  • Zdolność do rozkładu (Ara h 1 / Ara h 2) : skuteczny rozkład obu alergenów.
  • Związek kliniczny zaobserwowany w niniejszym badaniu : w niniejszym badaniu nie przetestowano żadnego związku klinicznego.

S. aureus szczep S3: 

  • Zdolność do rozkładu (Ara h 1 / Ara h 2) : częściowe uszkodzenie, wyłącznie Ara h 1.
  • Związek kliniczny zaobserwowany w niniejszym badaniu : w niniejszym badaniu nie przetestowano żadnego związku klinicznego.

S. aureus szczep S2:

  • Zdolność do rozkładu (Ara h 1 / Ara h 2) : nie stwierdzono żadnych uszkodzeń.
  • Związek kliniczny zaobserwowany w niniejszym badaniu : w połączeniu ze zwiększonym przenikaniem alergenu przez błonę śluzową – model mysi.

Streptococcus, Gemella:

  • Zdolność do rozkładu (Ara h 1 / Ara h 2) : ograniczona zdolność lub brak zdolności do rozkładu u większości badanych szczepów.
  • Związek kliniczny zaobserwowany w niniejszym badaniu : w niniejszym badaniu nie przetestowano żadnego związku klinicznego.

Mikrobiologiczny metabolizm alergenów

Niektóre bakterie mikrobioty* mogą bezpośrednio przekształcić strukturę molekularną alergenu pokarmowego, zmieniając w ten sposób jego rozpoznawanie przez układ odpornościowy**, niezależnie od stopnia uczulenia IgE.

*Bakterie mikrobioty (enzymatyczny rozkład białek pokarmowych): mikroorganizmy występujące w jamie ustnej i jelicie, które dzięki enzymom proteolitycznym mogą rozkładać białka pokarmowe odporne na trawienie przez organizm ludzki, w tym alergeny orzeszków ziemnych. 

**Układ odpornościowy: zbiór komórek i cząsteczek, które chronią organizm przed infekcjami, nieprawidłowymi komórkami i substancjami obcymi. W przypadku alergii to właśnie IgE i komórki tuczne biorą udział w rozpoznawaniu alergenu i wywoływaniu reakcji.

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Pediatria Off

Fermentowane produkty z całego świata

Fermentacja to prosty i naturalny sposób konserwowania żywności, który wykorzystuje działanie mikroorganizmów, takich jak drożdże i bakterie. Od wieków stosuje się ją na całym świecie – na przykład do konserwowania śledzi w Szwecji czy masła na pustyni zamieszkiwanej przez Tuaregów. Fermentacja ma jednak więcej zalet niż tylko przedłużanie trwałości żywności. W wielu przypadkach sprawia, że produkty stają się łatwiejsze do strawienia.

Mikrobiota jelit
A world tour of fermented foods

Stany Zjednoczone, Indie i wiele innych krajów
Kiszenie – pradawna sztuka konserwacji warzyw

Słowo „kiszony” natychmiast przywodzi na myśl kiszoną kapustę, bez której nie ma świątecznego bigosu, i chrupiące kiszone ogórki, równie dobre jako dodatek do obiadu lub kanapki, jak i w roli przekąski. Nie wiadomo dokładnie, skąd wzięły się kiszone warzywa, ale już 2030 lat przed naszą erą pochodzące z subkontynentu indyjskiego ogórki konserwowano przy użyciu fermentacji1. Kiszone warzywa i owoce, takie jak mango, cytryna, papryka i inne – w Indiach zwane achar – do dziś zajmują ważne miejsce w kuchni tego kraju1. Trzeba jednak uważać, bo kiszonki kiszonkom nierówne. Tradycyjne kiszonki fermentują przez kilka miesięcy w bardzo słonej zalewie tworzącej środowisko zawierające bardzo mało tlenu i sprzyjające fermentacji zachodzącej dzięki bakteriom kwasu mlekowego. Inne, szybsze metody łączą w sobie fermentację i użycie octu, a kiszonki „chłodnicze” fermentują tylko przez kilka dni i trzeba je przechowywać w niskiej temperaturze2.
Zaletą produktów długo fermentowanych jest większa zawartość żywych mikroorganizmów. Niektóre z nich mogą wspierać równowagę mikrobioty jelitowej, trawienie, a nawet prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, choć ich wpływ na zdrowie wymaga jeszcze potwierdzenia3–5.

Szwecja
Surströmming – fermentowany śledź w puszce

Ten szwedzki specjał powstaje ze świeżych śledzi, które najpierw się soli, a następnie umieszcza w solance. Fermentacja trwa jeszcze po zamknięciu puszki6, dlatego z czasem puszka naturalnie się wybrzusza. Za potencjalne korzyści zdrowotne tego nietypowego przysmaku o bardzo kwaśnym, lekko musującym smaku6 odpowiada przede wszystkim ryba. Śledź jest bowiem dobrym źródłem białka i kwasów tłuszczowych omega-37. Fermentowanym rybom przypisuje się również działanie przeciwutleniające i korzystny wpływ na ciśnienie tętnicze, a także potencjalne działanie ochronne przed niektórymi nowotworami. Mogą one również korzystnie wpływać na skład mikrobioty jelitowej, m.in. zwiększając liczebność bakterii z typu Bacteroidetes i zmniejszając liczebność bakterii z typu Firmicutes8.
Warto jednak zachować dystans do tych doniesień, ponieważ nie ma jeszcze zgodności co do ich rzeczywistego wpływu na zdrowie. W jednym z badań z udziałem ludzi spożywanie surströmmingu przez tydzień nie spowodowało istotnych zmian w mikrobiocie jelitowej ochotników9.

Obraz
Fermented foods PL

Maroko i Algieria
Smen – masło do długiego przechowywania

Smen to rodzaj klarowanego, fermentowanego masła, tradycyjnie wytwarzanego w Afryce Północnej z mleka wielbłądziego. Mleko najpierw fermentuje w naturalny sposób, a następnie jest ubijane, aby oddzielić masło. Masło poddaje się fermentacji, soli i przekłada do szczelnie zamkniętych glinianych naczyń, w których może dojrzewać nawet przez kilka lat12. Z czasem smen nabiera bardzo intensywnego smaku i charakterystycznego, mocnego aromatu. Podobnie jak w przypadku innych fermentowanych produktów mlecznych, fermentacja może prowadzić do powstawania niewielkich cząsteczek o potencjalnie korzystnym wpływie na zdrowie. Smenowi przypisuje się wiele zastosowań leczniczych – od łagodzenia hemoroidów i dolegliwości reumatycznych po pomoc przy przeziębieniu czy oparzeniach. Większość tych właściwości wywodzi się jednak z tradycyjnych przekazów13 i nie znalazła jak dotąd potwierdzenia w badaniach naukowych. Badania laboratoryjne wykazały natomiast, że smen hamuje wzrost bakterii Staphylococcus aureus i Escherichia coli. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano również przyspieszenie gojenia ran14. Nie wiadomo jednak jeszcze, czy podobny efekt występuje u ludzi.

(1) Proces klarowania polega na usunięciu wody i białek mleka (przede wszystkim kazeiny), aby został w nim tylko tłuszcz, co zwiększa trwałość produktu.12

Bulgaria
Jogurt – sposób na łatwiejsze trawienie mleka

Jogurt powstaje w wyniku fermentacji mleka z udziałem dwóch charakterystycznych bakterii: Streptococcus thermophilus i Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus10. Ten ostatni gatunek przekształca cukier mleczny (laktozę) w kwas mlekowy, co ułatwia jego trawienie i nadaje jogurtowi jego charakterystyczną konsystencję oraz smak. Mleko można fermentować również za pomocą innych bakterii, ale powstały w ten sposób produkt nie jest jogurtem, tylko zsiadłym mlekiem. To właśnie dzięki fermentacji jogurt może być lepiej tolerowany przez osoby, które mają problemy z trawieniem laktozy10. Badania wskazują również, że spożywanie jogurtów i innych fermentowanych produktów mlecznych może wiązać się z mniejszym ryzykiem raka piersi, raka jelita grubego i cukrzycy typu 2, a także z łatwiejszym utrzymaniem prawidłowej masy ciała oraz korzystnym wpływem na zdrowie serca, kości, i układu pokarmowego10,11.
Ale i w tym przypadku trzeba zachować ostrożność, gdyż dotychczasowe badania nie pozwalają jeszcze stwierdzić, że istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między spożywaniem tych produktów a wymienionymi korzyściami zdrowotnymi.

Etiopia
Indżera – bezglutenowy fermentowany chlebek 

Indżera to tradycyjny etiopski chlebek z ciasta poddanego fermentacji, przygotowywany z miłki abisyńskiej15 – an dawnego bezglutenowego gatunku zboża. Ten podstawowy składnik kuchni etiopskiej jest wyjątkowo bogaty w węglowodany, a także w białko, błonnik i minerały. Za fermentację odpowiadają drożdże, m.in piwne drożdże Saccharomyces cerevisiae, oraz bakterie kwasu mlekowego16–19. Fermentacja sprawia, że białka stają się łatwiejsze do strawienia, a zawarte w miłce abisyńskiej związki fenolowe wykazują większą aktywność. Może również zwiększać właściwości przeciwutleniające indżery15,20.
Jednocześnie zmniejsza ilość tzw. substancji antyodżywczych, które naturalnie występują w zbożach i mogą utrudniać przyswajanie niektórych składników odżywczych.21

Nigeria
Gari – niedrogi produkt na bazie manioku

Gari to gruboziarnisty produkt o lekko kremowej konsystencji, który powstaje przez prażenie sfermentowanego miąższu manioku22. Jest podstawą codziennej diety milionów Nigeryjczyków, przede wszystkim ze względu na łatwą dostępność i niską cenę. Tradycyjnie maniok najpierw się ściera, a następnie – opcjonalnie – dodaje czerwony olej palmowy. Tak przygotowaną masę poddaje się fermentacji, odciska i suszy, przesiewa, a następnie praży na rozgrzanej płycie. W trakcie prażenia skrobia ulega żelatynizacji. Na końcu gari jest schładzane22. Cały ten proces pomaga zmniejszyć zawartość niektórych szkodliwych związków, takich jak cyjanowodór, ale jednocześnie prowadzi do utraty części witamin. Gari jest bogate w węglowodany i błonnik, ale ubogie w białko. Może być również źródłem związków fenolowych o właściwościach przeciwutleniających. Ich zawartość zależy jednak od sposobu przygotowania gari oraz odmiany manioku, z której powstał23.

Co jeść, żeby mieć zrównoważoną mikrobiotę?

Dowiedz się więcej

Indonezja
Tempeh – soja w bardziej przyswajalnej formie

Pochodzący z Jawy tempeh jest podstawowym składnikiem kuchni indonezyjskiej, a dziś znają go również wegetarianie na całym świecie. Ten fermentowany produkt sojowy – znacznie mniej mdły niż jego kuzyn tofu – nadaje wielu indonezyjskim daniom smak orzechów laskowych i pieczarek. Tempeh powstaje w wyniku fermentacji ziaren soi z udziałem grzyba Rhizopus oligosporus. Uważa się, że sposób jego produkcji mógł wywodzić się z tradycyjnych chińskich metod wytwarzania sosu sojowego24. Fermentacja sprawia, że zawarte w soi białka, składniki mineralne, witaminy i izoflawony są lepiej przyswajalne, a jednocześnie zmniejsza ilość substancji antyodżywczych. Dzięki temu tempeh jest wartościowym produktem spożywczym, który może pomóc uzupełnić dietę i przeciwdziałać niedożywieniu24,25. Niektóre badania wskazują również na możliwe korzyści zdrowotne, m.in. obniżenie stężenia cholesterolu LDL i ciśnienia tętniczego26, działanie przeciwutleniające oraz korzystny wpływ na trawienie i funkcje poznawcze24. Badano także jego potencjalny wpływ na wydolność fizyczną27. Na tym etapie są to jednak wstępne obserwacje, które wymagają dalszych badań.

Filipiny
Bagoóng – przyprawa bogata w białko, ale także w sól i histaminy

Bagoóng to typowa dla Filipin przyprawa produkowana z ryb lub małych krewetek rozdrabnianych i fermentowanych z dodatkiem soli. Zawiera dużo białka, ale jej skład zależy od receptury28,29. Na przykład bagoóng z krewetek – znany w innych częściach Azji jako terasi, belacan w Malezji czy kapi w Tajlandii – może zawierać nieco więcej tłuszczu, ale mniej składników mineralnych. Jego wpływ na zdrowie, np. jego potencjalne działanie przeciwutleniające czy obniżające poziom cholesterolu30, wciąż jest słabo poznany. Dotychczas przeprowadzono niewiele badań, a większość z nich wykonano w warunkach laboratoryjnych, bez udziału ludzi. Nie pozwalają one więc na wyciągnięcie pewnych wniosków. Uwaga: bagoóng może zawierać dużo histamin, które u niektórych osób mogą wywoływać objawy przypominające alergię pokarmową. Jest też bogaty w sól, dlatego – podobnie jak w przypadku innych słonych produktów – warto ograniczać jego spożycie28,29,31.

Nie ma cudownych produktów spożywczych. Jest tylko zrównoważona dieta.

Zapraszamy do zapoznania się z naszą serią artykułów poświęconych mikrobiocie i produktom fermentowanym:

Fermentowane produkty spożywcze – cały wachlarz korzyści dla zdrowia

Dowiedz się więcej

Kefir – naturalny sprzymierzeniec Twojej mikrobioty jelitowej?

Dowiedz się więcej

Jogurty – wspaniali sprzymierzeńcy mikrobiomu jelitowego

Dowiedz się więcej

Kombucza – marketing a nauka

Dowiedz się więcej

Kimchi – koktajl błonnika i pożytecznych bakterii

Dowiedz się więcej

Korzystne, a czasem zaskakujące działanie miso

Dowiedz się więcej
Źródła

1. Chakraborty R, Roy S. Exploration of the diversity and associated health benefits of traditional pickles from the Himalayan and adjacent hilly regions of Indian subcontinent. J Food Sci Technol. 2018;55(5):1599-1613. 

2. Stankus T. Pickled Vegetable Condiments: A Global Industry and Its Literature. J Agric Food Inf. 2014;15(1):3-18. 

3. Tan X, Cui F, Wang D, Lv X, Li X, Li J. Fermented Vegetables: Health Benefits, Defects, and Current Technological Solutions. Foods. 2024;13(1):38. 

4. Ahmada Kh A, A.A Abdo A, Khan S, Aleryani H, Mi S, Wang X. Advancing Pickling Techniques to Enhance Bioactive Compounds and Probiotic Content in Pickled Vegetables. Food Rev Int. 2026;42(1):31-57.

5. Hafeez SH, Khalid A, Ahmed S, et al. Fermented pickles improve gut microbiota and immune profile in women in a community trial in rural Pakistan. Sci Rep. 2025;15(1):34522. 

6. Chan SXY, Fitri N, Mio Asni NS, et al. A Comprehensive Review with Future Insights on the Processing and Safety of Fermented Fish and the Associated Changes. Foods. 2023;12(3):558. 

7. Cha YJ, Yu D. Health benefits and functions of salt-fermented fish. J Ethn Foods. 2024;11(1):34. 

8. Khongthaw B, Dladla M, Chauhan PK, et al. Fermented Fish Products: A Comprehensive Overview of Traditional Processing Techniques, Varieties, and Their Health Benefits. Compr Rev Food Sci Food Saf. 2026;25(3):e70457. 

9. Kallner A, Debelius J, Schuppe-Koistinen I, Pereira M, Engstrand L. Effects of Consuming Fermented Fish (Surströmming) on the Fecal Microflora in Healthy Individuals. J Med Food. 2023;26(3):185-192. 

10. Savaiano DA, Hutkins RW. Yogurt, cultured fermented milk, and health: a systematic review. Nutr Rev. 2020;79(5):599-614.

11. Tremblay A, Drouin-Chartier JP, Marette A, Drapeau V. Yogurt and health: a focus on its matrix. Crit Rev Food Sci Nutr. 2026;66(2):342-351. 

12. Mosbah S, Annou G, Bouricha M, Mekkaoui S, Boudjenah-Haroun S. Physicochemical and microbiological study of fresh cream and fermented butter (Smen) made from camel milk. Int J Biosci IJB. Published online March 1, 2022:52-59. 

13. El Lamti F, Mennane Z, Elmtili N, Mrani Alaoui M. Ethnomedicinal Knowledge and Traditional Methodology for the Preparation of Fermented Butter “ Smen ” Among the Rural People of Northern Morocco: A Field Study. J Med Food. 2024;27(11):1133-1139. 

14. El Lamti F, Zarouki MA, Mennane Z, et al. Old fermented butter, Smen, as a potential product for wound healing in a mouse incisional wound model: Antibacterial and histological studies. Biocatal Agric Biotechnol. 2026;73:103959.

15. Legesse Bedada T, Martínez-Villaluenga C, Amare E, et al. Unveiling the nutritional composition and bioactivity of Ethiopian native fermented foods: Kocho and Injera. Food Chem. 2025;474:143158.

16. Neela S, Fanta SW. Injera (An Ethnic, Traditional Staple Food of Ethiopia): A review on Traditional Practice to Scientific Developments. J Ethn Foods. 2020;7(1):32.

17. Muche N, Geremew T, Jiru TM. Isolation and characterization of potential probiotic yeasts from Ethiopian injera sourdough. 3 Biotech. 2023;13(9):300.

18. Worku H, Tadesse BT, Jiru TM, et al. Metagenomic analysis of dominant lactic acid bacteria and yeast and starter culture formulation for injera sourdough fermentation. Appl Food Res. 2026;6(1):101781.

19. Desiye A, Abegaz K. Isolation, characterization and identification of lactic acid bacteria and yeast involved in fermentation of Teff (EragrostisTef) Batter. In: 2013. Accessed July 6, 2026. https://www.semanticscholar.org/paper/Isolation%2C-characterization-and-identification-of-Desiye-Abegaz/3373ba786cbed5f07d2c6330a5362ea56198adc2

20. Shumoy H, Gabaza M, Vandevelde J, Raes K. Soluble and bound phenolic contents and antioxidant capacity of tef injera as affected by traditional fermentation. J Food Compos Anal. 2017;58:52-59. 

21. Mengesha Y, Tebeje A, Tilahun B. A Review on Factors Influencing the Fermentation Process of Teff (Eragrostis teff) and Other Cereal-Based Ethiopian Injera. Int J Food Sci. 2022;2022(1):4419955.

22. Akpoghelie PO, Owheruo JO, Edo GI, et al. The benefits and processing technologies of gari, a famous indigenous food of Nigeria. Discov Food. 2025;5(1):91. 

23. Laya A. Physicochemical Composition and Antioxidant Activity of Five Gari Processed from Cassava Roots (Manihot esculenta Crantz) Harvested at Two Different Maturity Stages and Two Seasons. BioMed Res Int. 2023;2023(1):4779424.

24. Ratnaningsih R, Kusumawaty N, Herawati ACI Ervika RN, et al. History, manufacture, nutritional content, bioactive compounds, and health benefits of tempeh and tofu as alternative protein in Indonesia: a review. Aust J Crop Sci. 2025;19(07):839-852. 

25. Nafisah N, Anjani G, Afifah DN. A REVIEW OF NON-SOY TEMPEH AND POTENTIAL BENEFITS IN METABOLIC SYNDROME. J Aisyah J Ilmu Kesehat. 2024;9(2). 

26. Ahnan‐Winarno AD, Cordeiro L, Winarno FG, Gibbons J, Xiao H. Tempeh: A semicentennial review on its health benefits, fermentation, safety, processing, sustainability, and affordability. Compr Rev Food Sci Food Saf. 2021;20(2):1717-1767. 

27. Subali D, Christos RE, Givianty VT, et al. Soy-Based Tempeh Rich in Paraprobiotics Properties as Functional Sports Food: More Than a Protein Source. Nutrients. 2023;15(11):2599. 

28. Julmohammad N, Atun M, Roslan J, et al. Compositional analysis and nutritional profiling of southeast Asian fermented fish products: insights into macronutrients, micronutrients, and bioactive compounds. Discov Food. 2025;5(1):75.

29. Damsud T, Chumsri A, Chinnanon M, Ongmanee C. Changes in the chemical composition, antioxidant and α-glucosidase inhibitory activities of shrimp paste (Ka-pi) following in vitro simulated gastrointestinal digestion. J Agric Food Res. 2025;22:102066. 

30. Herlina VT, Setiarto RHB. Terasi, exploring the Indonesian ethnic fermented shrimp paste. J Ethn Foods. 2024;11(1):7. 

31. Khudair AJD, Mohd Zaini NS, Jaafar AH, Meor Hussin AS, Wan-Mohtar WAAQI, Abd Rahim MH. Production, Organoleptic, and Biological Activities of Belacan (Shrimp Paste) and Pekasam (Fermented Freshwater Fish), the Ethnic Food from the Malay Archipelago. Sains Malays. 2023;52(4):1217-1230.

 

Summary
Off
Sidebar
Off
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Artykuł Off

Alergia na orzeszki ziemne: mikrobiota zmienia sytuację

Nasilenie alergii pokarmowej na orzeszki ziemne nie zależy wyłącznie od poziomu specyficznych przeciwciał IgE. Badania wykazały, że bakterie występujące w jamie ustnej i jelitach, takie jak Rothia, rozkładają alergen i wpływają na nasilenie anafilaksji. Mikrobiota mogłaby zatem pomóc wyjaśnić, dlaczego ta sama alergia wywołuje u różnych pacjentów reakcje o bardzo różnym nasileniu.

Mikrobiota jelit
 Peanut allergy: microbiota makes a difference

Bakterie zdolne do neutralizacji alergenu

W badaniach na myszach naukowcy1 zaobserwowali, że obecność bakterii jelitowych wpływa na reakcję organizmu na orzeszki ziemne. Grupa myszy mających bogatą i zróżnicowaną mikrobiotę jelitową znacznie skuteczniej rozkładała dwa białka odpowiedzialne za większość reakcji alergicznych, Ara h 1 oraz Ara h 2, niż grupa myszy hodowanych w warunkach, w których mikrobiota jelitowa była uboga lub jej brakowało.
W rezultacie do krwiobiegu przedostaje się mniej nienaruszonych alergenów, a reakcja alergiczna wywołana po ekspozycji jest znacznie mniej intensywna. Natomiast druga grupa, charakteryzująca się ograniczoną różnorodnością mikrobiologiczną, wykazuje więcej markerów ciężkiego przebiegu choroby.

Ara h 1 / Ara h 2

Dwa białka alergogenne zawarte w orzeszku ziemnym, które najczęściej rozpoznaje układ odpornościowy osób uczulonych.

Układ odpornościowy

Zbiór komórek i cząsteczek, które chronią organizm przed infekcjami, nieprawidłowymi komórkami i substancjami obcymi. W przypadku alergii to właśnie IgE i komórki tuczne biorą udział w rozpoznawaniu alergenu i wywoływaniu reakcji.

Ciężka reakcja alergiczna (anafilaksja IgE-zależna)

Ostra i uogólniona reakcja potencjalnie zagrażająca życiu w ciągu kilku minut, wywołana przez wiązanie alergenu z IgE przyłączonymi do komórek tucznych, co prowadzi do szybkiego uwalniania mediatorów zapalenia.

W badaniach tych na szczególną uwagę zasługuje rodzaj bakterii Rothia, naturalnie występujący w jamie ustnej i jelicie cienkim człowieka. W laboratorium rozcina ona dwa główne alergeny orzeszków ziemnych w określonych miejscach, co uniemożliwia przeciwciałom IgE ich rozpoznanie. Mniejsze rozpoznawanie oznacza mniejszą aktywację mastocytów, komórek odpornościowych odpowiedzialnych za objawy alergii.

 

IgE (immunoglobulina E)

Przeciwciało odpowiedzialne za natychmiastowe reakcje alergiczne, wytwarzane przez układ odpornościowy w kontakcie z alergenem.

Mastocyty

Komórki odpornościowe, które podczas reakcji alergicznej uwalniają substancje zapalne.

Bakterie mikrobioty (enzymatyczny rozkład białek pokarmowych)

Mikroorganizmy występujące w jamie ustnej i jelicie, które dzięki enzymom proteolitycznym mogą rozkładać białka pokarmowe odporne na trawienie przez organizm ludzki, w tym alergeny orzeszków ziemnych.

Niektóre szczepy Staphylococcus wywierają podobny wpływ, ale nie wszystkie. Badanie pokazuje, że dwa szczepy tego samego gatunku mogą wykazywać diametralnie różne zachowania: jeden skutecznie rozkłada alergen, a drugi w ogóle tego nie robi.

 

Zapobiec uczuleniu na orzechy ziemne dzięki mikrobiocie?

Dowiedz się więcej

Potwierdzona skuteczność u pacjentów z alergią

Następnie naukowcy zbadali ślinę 19 pacjentów z alergią na orzeszki ziemne. Dzieci te, w wieku od 1 do 14 lat, zostały poddane badaniom przed rozpoczęciem leczenia immunoterapią doustną. Grupa pacjentów, która w kontrolowanych testach tolerowała najwyższe dawki alergenu, charakteryzowała się większą liczbą bakterii zdolnych do rozkładu orzeszków ziemnych, w szczególności z rodzaju Rothia, i to niezależnie od poziomu specyficznych przeciwciał IgE przeciwko Ara h 2 we krwi: wykazywali oni zatem lepszą tolerancję alergiczną. Obserwację tę potwierdzono następnie u 120 dzieci objętych obserwacją w ramach niezależnego badania, co wzmacnia jej wiarygodność.

 

Wyniki te mogą w dłuższej perspektywie pomóc w dokładniejszym oszacowaniu progu reaktywności oraz w dostosowaniu leczenia do indywidualnych potrzeb, nie pozwalają jednak przewidzieć nasilenia reakcji alergicznej u dziecka.

Ponad 70% alergii na orzeszki ziemne utrzymuje się przez długi czas. Obserwacja ta sprawia, że poszukiwanie nowych sposobów ograniczenia nasilenia przypadkowych reakcji alergicznych staje się szczególnie istotne. Dla dzieci, których to dotyczy, oraz ich rodzin celem byłoby przede wszystkim zmniejszenie ryzyka związanego z niezamierzonym narażeniem. Wyniki te wymagają potwierdzenia w ramach badań na większą skalę przed wprowadzeniem ich do praktyki klinicznej, ale wskazują poważny kierunek badań – dotyczący mikrobioty, która może chronić lub, wręcz przeciwnie, narażać na ryzyko w zależności od znajdujących się w niej mikroorganizmów. To obiecujące odkrycie, które może przyczynić się do opracowania przyszłych metod leczenia.

 

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off

Korzystne, a czasem zaskakujące działanie miso

Zupa miso to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli kuchni japońskiej i potrawa, dzięki której Zachód poznał piąty smak – umami. Dziś jest znana i lubiana na całym świecie, a zawarta w niej fermentowana pasta sojowa może korzystnie wpływać na mikrobiotę jelitową. Poniżej wyjaśniamy, na czym polegają właściwości miso i skąd biorą się jego czasem zaskakujące efekty.

Mikrobiota jelit
The beneficial—and sometimes paradoxical—effects of miso

Miso to tradycyjna japońska przyprawa i jeden z symboli smaku umami1, uznawanego za piąty, obok słodkiego, słonego, kwaśnego i gorzkiego, podstawowy smak. W Kraju Kwitnącej Wiśni stosuje się ten produkt przede wszystkim jako bazę do słynnej zupy o tej samej nazwie1. Już w latach 70. podbił on Zachód, gdzie używa się go jako uniwersalnej przyprawy2.

Produkcja miso

Produkcja miso zmniejszyła się z 700 000 ton w 1980 r. do 426 000 ton w 2013 r., co oznacza spadek o około 40%. Wygląda jednak na to, że tendencja ta się odwraca, ponieważ w 2019 r. produkcja wyniosła 482 000 ton.
Źródło: Allwood, 20212. 

Co to jest miso?

Miso to pasta z fermentowanej soi produkowana w dwóch etapach1,2 : 

  • zaczyna się od przygotowania koji: podłoże (którym zazwyczaj jest ryż, jęczmień lub soja) zostaje zaszczepione mikroskopijnym, nitkowatym grzybem – najczęściej jest to Aspergillus oryzae – żeby powstał półprodukt zwany koji.
  • potem następuje końcowa fermentacja: koji miesza się z purée z ugotowanej soi i z solą. Mieszanka ta fermentuje drugi raz dzięki drożdżom i bakteriom (w tym bakteriom kwasu mlekowego). Ten etap może trwać od kilku tygodni do trzech lat.

Istnieją cztery główne kategorie miso wyróżniane na podstawie składu: miso ryżowe (80% produkcji w Japonii), miso jęczmienne, miso sojowe oraz miso mieszane1,2. Ich smak (bardziej lub mniej słodki albo słony) oraz kolor (biały, czerwony lub czarny) zależą od użytych składników, zastosowanej proporcji koji i czasu trwania fermentacji1,2. 

Wpływ na zdrowie dzięki soi

Miso, którego głównym składnikiem jest soja, zachowuje jej wartości odżywcze. Soja jest bogata w białko, którego zawiera dwa razy więcej niż inne rośliny strączkowe. W dodatku jest to białko dobrej jakości, ponieważ zawiera dziewięć niezbędnych aminokwasów3,4. Soja jest też bogata w błonnik odżywiający bakterie bytujące w naszych jelitach oraz w minerały. Miso zawiera również izoflawony – roślinne cząsteczki, które mogą przywierać do receptorów estrogenów ludzkich. Niekiedy nazywa się je fitoestrogenami.

Stąd biorą się pewne obawy5 : czy związki te mogą wpływać na nowotwory hormonozależne, płodność albo dojrzewanie hormonalne? Pytania te są jak najbardziej uzasadnione, ale nauka uspokaja: badania nie wykazują wzrostu ryzyka, a nawet sugerują potencjalne działanie ochronne w przypadku nowotworów6, zwłaszcza u kobiet7,8.

Trzeba też pamiętać, że miso, podobnie jak każdy produkt sojowy, zawiera kilka białek alergizujących​​​​​​​9. Wprawdzie fermentacja znacznie osłabia potencjalne działanie uczulające poprzez rozkład złożonych białek, ale osoby silnie uczulone i tak są na nie narażone​​​​​​​9. 

Nie ma cudownych produktów spożywczych. Jest tylko zrównoważona dieta.

Fermentacja oznacza jeszcze większe korzyści

Podwójna fermentacja miso przekształca soję w produkt łatwiej strawny i bogatszy w składniki bioaktywne3,9,10. Proces ten ułatwia między innymi trawienie białek sojowych, rozkładając je na mniejsze cząsteczki, które organizm łatwiej przyswaja3. Wpływa także na izoflawony, zwiększając ich aktywność biologiczną i przekształcając je w lepiej przyswajalną i aktywniejszą formę fitoestrogenów. Może to przekładać się na potencjalne korzyści zdrowotne :

  • takie jak ochrona przed niektórymi nowotworami,
  • korzystny wpływ na profil lipidowy,
  • czy układ sercowo-naczyniowy, choć wyniki badań w tym zakresie nie są jeszcze jednoznaczne3,10–12. 

Warto jednak zachować umiar. Ponieważ związki te wykazują działanie estrogenne, ich nadmierne spożycie może potencjalnie niekorzystnie wpływać na układ rozrodczy, zwłaszcza u kobiet w ciąży, kobiet w wieku rozrodczym i dzieci przed okresem pokwitania ​​​​​​(ANSES, francuska Agencja ds. Żywności, Środowiska oraz Bezpieczeństwa i Higieny Pracy)13. 
Miso jest naturalnie bogate w różnorodne mikroorganizmy, w tym grzyb Aspergillus oryzae obecny w koji,, drożdże Zygosaccharomyces rouxii oraz bakterie Tetragenococcus halophilus1,2,14. Mikroorganizmy te mogą korzystnie wpływać na mikrobiotę jelitową15, zwiększając jej różnorodność i stabilność. Sprzyjają również namnażaniu niektórych pożytecznych bakterii, jednocześnie ograniczając liczebność tych mniej pożądanych. Takie zmiany w mikrobiocie mogą mieć nawet działanie ochronne przed cukrzycą10,15.To jednak na razie tylko hipoteza, która wymaga dalszych badań. 

Lepszy stan mikrobioty jelitowej oznacza także większą produkcję związków wytwarzanych przez bakterie, zwłaszcza  (sidenote: Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe są źródłem energii (paliwa) dla komórek organizmu, współdziałają z układem odpornościowym i biorą udział w komunikacji między jelitami a mózgiem. Silva YP, Bernardi A, Frozza RL. The Role of Short-Chain Fatty Acids From Gut Microbiota in Gut-Brain Communication. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11:25. )  (SCFA)15.
Związki te odżywiają komórki jelita grubego, wzmacniają barierę jelitową, wspierają prawidłowe działanie układu odpornościowego i mogą pomagać ograniczać stan zapalny4,9,15.  

Paradoks soli

WHO i kampanie dotyczące zdrowia publicznego często przypominają, że warto ograniczać spożycie soli. Tymczasem miso jest jednym z głównych źródeł soli w codziennej diecie Japończyków. Co ciekawe, miso nie wydaje się jednak mieć takich samych negatywnych skutków jak sama sól. Jego spożywanie nie wydaje się podnosić ciśnienia tętniczego2,16,17. A może nawet obniżać tętno16 i zwiększać ilość soli wydalanej z moczem18 ! 
Skąd ten zaskakujący efekt? Jednym z możliwych wyjaśnień jest duża zawartość potasu zarówno w soi, jak i w składnikach zupy miso, takich jak warzywa czy ryby. Potas może bowiem przeciwdziałać wpływowi soli na ciśnienie tętnicze1. Zdaniem niektórych ekspertów znaczenie ma nie tyle sama ilość sodu w diecie, ile stosunek sodu do potasu1,2,19. 

1–2 g soli

Tradycyjna porcja zupy miso zawiera zazwyczaj 1–2 g soli. 
Źródło: Kondo, 201916. 

Podwójna fermentacja sprawia, że miso jest łatwiejsze do strawienia i dostarcza wielu wartościowych składników. Miso spożywane w umiarkowanych ilościach – codzienne spożywanie większych ilości, od 1 do 5 porcji, może wiązać się z podwyższonym ryzykiem zachorowania na raka żołądka u mężczyzn7 – mimo zawartej w nim soli może wywierać pewien korzystny wpływ na zdrowie.

Zapraszamy do zapoznania się z naszą serią artykułów poświęconych mikrobiocie i produktom fermentowanym:

Fermentowane produkty spożywcze – cały wachlarz korzyści dla zdrowia

Dowiedz się więcej

Kefir – naturalny sprzymierzeniec Twojej mikrobioty jelitowej?

Dowiedz się więcej

Jogurty – wspaniali sprzymierzeńcy mikrobiomu jelitowego

Dowiedz się więcej

Kombucza – marketing a nauka

Dowiedz się więcej

Kimchi – koktajl błonnika i pożytecznych bakterii

Dowiedz się więcej

Fermentowane produkty z całego świata

Dowiedz się więcej
Źródła

1. Kusumoto KI, Yamagata Y, Tazawa R, et al. Japanese Traditional Miso and Koji Making. J Fungi. 2021;7(7):579. 

2. Allwood JG, Wakeling LT, Bean DC. Fermentation and the microbial community of Japanese koji and miso: A review. J Food Sci. 2021;86(6):2194-2207. 

3. do Prado FG, Pagnoncelli MGB, de Melo Pereira GV, Karp SG, Soccol CR. Fermented Soy Products and Their Potential Health Benefits: A Review. Microorganisms. 2022;10(8):1606. 

4. Belobrajdic DP, James-Martin G, Jones D, Tran CD. Soy and Gastrointestinal Health: A Review. Nutrients. 2023;15(8):1959. 

5. Messina M, Barnes S, Setchell KD. Perspective: Isoflavones—Intriguing Molecules but Much Remains to Be Learned about These Soybean Constituents. Adv Nutr. 2025;16(5):100418. 

6. Wang C, Ding K, Xie X, et al. Soy Product Consumption and the Risk of Cancer: A Systematic Review and Meta-Analysis of Observational Studies. Nutrients. 2024;16(7):986. 

7. Li N, Wu X, Zhuang W, et al. Soy and Isoflavone Consumption and Multiple Health Outcomes: Umbrella Review of Systematic Reviews and Meta-Analyses of Observational Studies and Randomized Trials in Humans. Mol Nutr Food Res. 2020;64(4):1900751.

8. Yamamoto S, Sobue T, Kobayashi M, Sasaki S, Tsugane S, For the Japan Public Health Center-Based Prospective Study on Cancer Cardiovascular Diseases (JPHC Study) Group. Soy, Isoflavones, and Breast Cancer Risk in Japan. JNCI J Natl Cancer Inst. 2003;95(12):906-913.

9. Harahap IA, Suliburska J, Karaca AC, Capanoglu E, Esatbeyoglu T. Fermented soy products: A review of bioactives for health from fermentation to functionality. Compr Rev Food Sci Food Saf. 2025;24(1):e70080.

10. Jayachandran M, Xu B. An insight into the health benefits of fermented soy products. Food Chem. 2019;271:362-371. 

11. Papagianni O, Delli E, Vasila ME, et al. The Acute Effect of a Novel Miso-Type Sauce, Enhanced with a Carotenoid-Rich Extract from Fruit By-Products, on Postprandial Biomarkers of Oxidative Stress and Inflammation. Nutrients. 2022;14(6):1316. 

12. Papagianni OI, Dimou C, Koutelidakis AE. Biofunctional Miso-Type Sauce Enhanced with Biocarotenoids: How Does Its Habitual Consumption Affect Lipidemic, Glycemic, and Oxidative Stress Markers? A Pilot Cross-Over Clinical Study. Appl Sci. 2025;15(11):5962. 

13. AVIS de l’Agence nationale de sécurité sanitaire de l’alimentation, de l’environnement et du travail relatif à l’élaboration de VTR long terme par voie orale pour les isoflavones, ANSES, 2025. 

14. Dimidi E, Cox SR, Rossi M, Whelan K. Fermented Foods: Definitions and Characteristics, Impact on the Gut Microbiota and Effects on Gastrointestinal Health and Disease. Nutrients. 2019;11(8):1806. 

15. Hashimoto Y, Hamaguchi M, Fukui M. Fermented soybean foods and diabetes. J Diabetes Investig. 2023;14(12):1329-1340. 

16. Ito K, Miyata K, Mohri M, Origuchi H, Yamamoto H. The Effects of the Habitual Consumption of Miso Soup on the Blood Pressure and Heart Rate of Japanese Adults: A Cross-sectional Study of a Health Examination. Intern Med. 2017;56(1):23-29. 

17. Kondo H, Sakuyama Tomari H, Yamakawa S, et al. Long-term intake of miso soup decreases nighttime blood pressure in subjects with high-normal blood pressure or stage I hypertension. Hypertens Res. 2019;42(11):1757-1767.

18. Takahashi F, Hashimoto Y, Kaji A, et al. Association of Estimated Salt and Miso Intake with the Prevalence of Obesity in People with Type 2 Diabetes: A Cross-Sectional Study. Nutrients. 2021;13(9):3014.  

19. Watanabe H. Beneficial Biological Effects of Miso with Reference to Radiation Injury, Cancer and Hypertension. J Toxicol Pathol. 2013;26(2):91-103. 

 

Summary
Off
Sidebar
Off
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Artykuł Off

Kimchi – koktajl błonnika i pożytecznych bakterii

Kimchi jest jak K-pop – jeżeli znajdziesz się w Korei, to po prostu musisz się z nim zetknąć. To słynne danie ze sfermentowanej kapusty towarzyszy niemal każdemu posiłkowi w całym kraju. Jego potencjalny wpływ na mikrobiotę i zdrowie jest przedmiotem licznych badań. 

Mikrobiota jelit
Kimchi: a blend of fiber and beneficial bacteria

Kimchi to tradycyjny koreański dodatek do posiłków przyrządzany zazwyczaj z kapusty lub z rzodkwi, zależnie od przepisu1–3.
Niegdyś przyrządzano je zimą poprzez fermentację mlekową warzyw, która pozwalała przechowywać je przez długi czas4 . Kapustę moczono w solance (słonej wodzie) przez kilka tygodni. W tym czasie namnażały się bakterie kwasu mlekowego, które wytwarzając ten kwas, nadawały kimchi charakterystyczny smak i trwałość5 . 
Ta fermentowana w soli kapusta o wyrazistym smaku przypomina kapustę kiszoną, choć używana odmiana warzywa i dodawane do niego przyprawy są inne6. Kimchi jest tak ważnym elementem koreańskiej kultury, że narodowa tradycja kimjang – kolektywnego przygotowywania dużych zapasów kimchi na zimę – została wpisana w 2013 r. na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO. 

Wszystko, co warto wiedzieć o kimchi

Nazwa kimchi prawdopodobnie pochodzi od starego chińskiego słowa chimchae oznaczającego dosłownie solone warzywa. 
Źródło : Park, 20142.

42% 
W 2019 r. 42% koreańskich gospodarstw domowych robiło jeszcze własne kimchi. 
Źródło : Cha, 20244.

1,78 mln ton 
W 2020 r. Koreańczycy spożyli łącznie 1,78 mln ton kimchi. 
Źródło : Cha, 20244.

22 
22 listopada to oficjalny Dzień Kimchi. To ustanowione w 2020 r. święto ma na celu wspieranie sektora produkcji kimchi, zachowanie i propagowanie kultury kimchi, a także uświadamianie społeczeństwu jego wartości odżywczej i znaczenia dietetycznego. 
Źródło : Kim, 20237.

1500 
Według Samguk sagi, kroniki Trzech Królestw Korei, kimchi spożywano już około 1500 lat temu. 
 Źródło : Cha, 20244.

Nr 1 
W 2020 r. kimchi z kapusty było najczęściej spożywanym przez Koreańczyków produktem żywnościowym. Stanowiło 55% spożytej żywności, wyprzedzając nawet ryż stanowiący podstawę kuchni koreańskiej. 
Źródło : Cha, 20244.

Kapusta + fermentacja = talerz pełen korzyści

Przyrządzane z kapusty kimchi zawiera mało kalorii (18 kcal/100 g), za to dużo pożytecznego błonnika. Ma też różne składniki typowe dla roślin kapustowatych (jest to duża rodzina obejmująca kapustę, rzepę, rzodkiew i gorczycę), których korzystny wpływ na zdrowie jest równie wielki, jak skomplikowane są nazwy1(1) tych substancji2,4. 
Kimchi dostarcza również wielu witamin, w tym witamin A, C, B1 i B2, oraz minerałów, takich jak wapń, potas, żelazo i fosfor2,4.
Za część korzyści zdrowotnych tego koreańskiego przysmaku może odpowiadać również fermentacja kapusty6. W porównaniu ze świeżą kapustą kimchi (kapusta fermentowana) może przyczyniać się do obniżenia ciśnienia tętniczego, masy tłuszczowej, stężenia glukozy we krwi na czczo oraz cholesterolu całkowitego. Do tych wyników należy jednak podchodzić z ostrożnością, ponieważ badanie objęło zaledwie 22 osoby8 . 
Fermentacja wzbogaca kimchi również w żywe bakterie kwasu mlekowego, zwłaszcza z rodzajów Lactobacillus, Leuconostoc i Weissella, oraz w ich cenne metabolity2,4,5,7. 
Regularne spożywanie kimchi może przykładowo sprzyjać zwiększeniu liczby bakterii jelitowych wytwarzających  (sidenote: Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe są źródłem energii (paliwa) dla komórek organizmu, współdziałają z układem odpornościowym i biorą udział w komunikacji między jelitami a mózgiem. Silva YP, Bernardi A, Frozza RL. The Role of Short-Chain Fatty Acids From Gut Microbiota in Gut-Brain Communication. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11:25. ) , znane z korzystnego działania na jelita i metabolizm, a jednocześnie wiązać się ze zmniejszeniem liczebności mniej pożądanych bakterii, takich jak Clostridium czy Escherichia coli9. 
Więcej bakterii pożytecznych, mniej potencjalnie szkodliwych – wygląda na to, że kimchi jest sprzymierzeńcem mikrobioty jelitowej ! 

Fermentowane warzywa: przekonujące powody, by wprowadzić je do menu

Dowiedz się więcej

Z działaniem i ilością lepiej nie przesadzać!

Ze względu na swój korzystny skład odżywczy kimchi stało się przedmiotem badań dotyczących jego potencjalnego wpływu na różne aspekty zdrowia, m.in. 
otyłość, nowotwory , atopowe zapalenie skóry , zespół jelita drażliwego, a nawet układ sercowo-naczyniowy wygląd skóry3,6,7,10–14… 
Badań jest jednak wciąż niewiele i często ograniczają się one do mieszkańców Azji. Należy więc zachować ostrożność w interpretacji wyników, które wciąż są niepewne, a zaobserwowane efekty – skromne.

Nie ma cudownych produktów spożywczych. Jest tylko zrównoważona dieta.

Na przykład w przypadku otyłości niektóre badania wskazują, że kimchi może mieć korzystny wpływ na masę ciała. Badanie z udziałem 115 726 Koreańczyków wykazało, że umiarkowane spożywanie kimchi w ilości od 1 do 3 porcji dziennie (co w Korei jest typowe, a na Zachodzie dużo mniej) idzie w parze z rzadszym występowaniem otyłości, zwłaszcza u mężczyzn. Nie oznacza to jednak, że kimchi samo w sobie chroni przed otyłością. Osoby, które jedzą je regularnie, mogą po prostu prowadzić zdrowszy styl życia1.
Niemniej inne badanie, w którym uczestnicy spożywali 3 g kimchi w proszku dziennie (w porównaniu z placebo), również sugeruje jego korzystny wpływ na utrzymanie prawidłowej masy ciała15. Do tej „rewelacji” warto jednak podejść z dystansem. Od dawna bowiem wiadomo, że większe spożycie warzyw wiąże się z lepszą kontrolą masy ciała. 
Oczywiście, tak jak w przypadku każdego produktu spożywczego, również z kimchi nie należy przesadzać. Przy większym spożyciu jego potencjalne korzyści mogą być mniejsze, ponieważ kimchi zawiera sporo soli. Jej nadmiar może podnosić ciśnienie tętnicze i zwiększać ryzyko raka żołądka1,2,16.

U osób dorosłych powyżej 19. roku życia spożycie kimchi dostarcza średnio 500,1 mg sodu dziennie, czyli około 15,1% całkowitej dziennej dawki tego pierwiastka.
Źródło : Jung, 20241.

Zapraszamy do zapoznania się z naszą serią artykułów poświęconych mikrobiocie i produktom fermentowanym:

Fermentowane produkty spożywcze – cały wachlarz korzyści dla zdrowia

Dowiedz się więcej

Kefir – naturalny sprzymierzeniec Twojej mikrobioty jelitowej?

Dowiedz się więcej

Jogurty – wspaniali sprzymierzeńcy mikrobiomu jelitowego

Dowiedz się więcej

Kombucza – marketing a nauka

Dowiedz się więcej

Korzystne, a czasem zaskakujące działanie miso

Dowiedz się więcej

Fermentowane produkty z całego świata

Dowiedz się więcej
Źródła

1. Jung H, Yun YR, Hong SW, Shin S. Association between kimchi consumption and obesity based on BMI and abdominal obesity in Korean adults: a cross-sectional analysis of the Health Examinees study. BMJ Open. 2024;14(2):e076650. 

2. Park KY, Jeong JK, Lee YE, DailyIII JW. Health Benefits of Kimchi (Korean Fermented Vegetables) as a Probiotic Food. Journal of Medicinal Food. 2014;17(1):6-20. 

3. Song E, Ang L, Lee HW, et al. Effects of kimchi on human health: a scoping review of randomized controlled trials. J Ethn Food. 2023;10(1):7. 

4. Cha J, Kim YB, Park SE, et al. Does kimchi deserve the status of a probiotic food? Critical Reviews in Food Science and Nutrition. 2024;64(19):6512-6525.

5. Bemis DH, Camphausen CE, Liu E, et al. Nutrient Availability and Pathogen Clearance Impact Microbiome Composition in a Gnotobiotic Kimchi Model. Foods. 2025;14(11):1948.

6. Fijan S, Fijan P, Wei L, Marco ML. Health Benefits of Kimchi, Sauerkraut, and Other Fermented Foods of the Genus Brassica. Applied Microbiology. 2024;4(3):1165-1176.

7. Kim HJ, Kwon MS, Hwang H, et al. A Review of the Health Benefits of Kimchi Functional Compounds and Metabolites. Microbiol Biotechnol Lett. 2023;51(4):353-373. 

8. Kim EK, An SY, Lee MS, et al. Fermented kimchi reduces body weight and improves metabolic parameters in overweight and obese patients. Nutrition Research. 2011;31(6):436-443.

9. Kim HY, Park KY. Clinical trials of kimchi intakes on the regulation of metabolic parameters and colon health in healthy Korean young adults. Journal of Functional Foods. 2018;47:325-333.

10. Ahn S, Darooghegi Mofrad M, Nosal BM, Chun OK, Joung H. Effects of Fermented Kimchi Consumption on Anthropometric and Blood Cardiometabolic Indicators: A Systematic Review and Meta-Analysis of Intervention Studies and Prospective Cohort Studies. Nutr Rev. 2025;83(7):e1441-e1457. 

11. Kim HY, Park ES, Choi YS, et al. Kimchi improves irritable bowel syndrome: results of a randomized, double-blind placebo-controlled study. Food & Nutrition Research. Published online May 23, 2022.

12. Cha J, Ko SH, Shin D. Causal effect of kimchi intake on HDL-cholesterol levels in middle aged Korean men: a two-sample Mendelian randomization analysis. Genes Nutr. 2025;20:23.

13. Choi IH, Noh JS, Han JS, Kim HJ, Han ES, Song YO. Kimchi, a Fermented Vegetable, Improves Serum Lipid Profiles in Healthy Young Adults: Randomized Clinical Trial. Journal of Medicinal Food. 2013;16(3):223-229. 

14. Erdoğan F, Toprak K. Kimchi: a traditional fermented food with emerging health implications: Kimchi: ortaya çikan sağlik etkileriyle geleneksel bir fermente gida. Journal of Advanced Studies in Health Science and Obesity. 2026;2(2):1-18. 

15. Lee W, Kwon MS, Yun YR, et al. Effects of kimchi consumption on body fat and intestinal microbiota in overweight participants: A randomized, double-blind, placebo-controlled, single-center clinical trial. Journal of Functional Foods. 2024;121:106401.

16. Yang JY, Kim KE, Cho SJ, Hur C. Kimchi friend or foe: preserving cultural foods developed pre-refrigeration. Preventive Medicine Reports. 2026;61:103357. 

Summary
Off
Sidebar
Off
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Artykuł Off

Kombucza – marketing a nauka

Kombucza zyskała sobie wyznawców w całym Hollywood. Zachwalają sobie ją takie osobistości jak Madonna, Kourtney Kardashian czy Halle Berry. Stała się gwiazdą wśród napojów i znalazła naśladowców na wszystkich kontynentach. Przyjrzyjmy się tej fermentowanej herbacie, której przypisuje się wiele zalet… może nawet zbyt wiele? 

Mikrobiota jelit
Kombucha: marketing hype or scientific claims?

Kombucza to fermentowany bezalkoholowy lub niskoalkoholowy napój na bazie herbaty. Powstał prawdopodobnie w Chinach 220 lat przed naszą erą 1.  Przyrządza się go przy użyciu mieszanki bakterii i drożdży, które tworzą „matkę” (jak do produkcji octu) dodawaną do osłodzonego roztworu na bazie herbaty. Celebryci, influencerzy i mistrzowie marketingu niedawno zwrócili na nią uwagę i spopularyzowali ją w krajach Zachodu, gdzie przypisuje się jej wiele pozytywnych cech 1,2.
A co na to nauka? Jakie działanie kombuczy na zdrowie zostało faktycznie udowodnione? Czy namowy influencerów i zamieszczane na etykietach obietnice zbawiennego wpływu napoju są prawdziwe?  

5 mld dolarów

Światowy rynek kombuczy został wyceniony w 2025 r. na około 5 mld dolarów, a wartość ta nieustannie rośnie.  
Źródło: : Andrade et al.1

Skąd ten szał? 

Nauka wykazała, że to, co jemy, ma duży wpływ na skład i działanie mikrobioty naszych jelit. Może też mieć konsekwencje dla organizmu i stanu zdrowia 2. Bezpośredni skutek jest taki, że wszystkie fermentowane produkty żywnościowe budzą coraz większe zainteresowanie z powodu swoich bioaktywnych składników i ich potencjalnie korzystnego działania.
Ma też całą gamę kwaskowatych, zaskakujących smaków i własny folklor, w którym jest nazywana „herbatą życia” 1. Być może jednak influencerzy i marketingowcy się pospieszyli, ponieważ wyniki badań wcale nie są rozstrzygające. 

Przepis na kombuczę: współpraca drożdży z bakteriami

Produkcja kombuczy zaczyna się od zaparzenia herbaty – czarnej, zielonej lub ulung – i osłodzenia jej sacharozą, czyli zwykłym cukrem, którego używamy na co dzień. Gdy napar wystygnie, dodaje się do niego mieszankę bakterii i drożdży zwaną SCOBY*, grzybkiem herbacianym lub „matką” kombuczy.
Ten galaretowaty, gruby krążek pływający po powierzchni herbaty to istna żywa fabryka, w której wspólnie pracują drożdże i bakterie:

  • drożdże rozkładają sacharozę na monosacharydy (fruktozę i glukozę), z których część jest przekształcana w alkohol i dwutlenek węgla (stąd w napoju biorą się bąbelki) ;
  • następnie bakterie przetwarzają glukozę i etanol wyprodukowane przez drożdże w różne kwasy organiczne (mlekowy, glukonowy i octowy), co obniża pH napoju i nadaje mu kwaskowaty smak.

Dla urozmaicenia można dodać owoce, zioła lub przyprawy korzenne.  
Źródło: Andrade et al.1
*Skrótowiec od angielskiego wyrażenia Symbiotic Culture Of Bacteria and Yeast (symbiotyczna kultura bakterii i drożdży).

Wyniki (jeszcze niepewne) badań na ludziach 

Wyniki kilku badań przeprowadzonych na modelach zwierzęcych sugerują, że spożywanie tej fermentowanej herbaty może być korzystne dla zdrowia 2 . Wskazuje się na jej działanie obniżające poziom cukru we krwi (ogranicza jego szkodliwe skoki), działanie przeciwutleniające (czyli ochrona komórek przed utlenianiem) i przeciwzapalne, a także modyfikujące mikrobiotę jelitową (wzrost ilości bakterii kwasu mlekowego), co ma związek z poprawą stanu zdrowia metabolicznego. Wyniki te otrzymano jednak u zwierząt. 

Co zatem z ludźmi? Badań z zastosowaniem kombuczy jest niewiele i obejmują niewielkie grupy badanych, ich wyniki nie są więc zbyt pewne. Niektóre badania sugerują: 

  • korzystny wpływ na poziom cukru we krwi: u zdrowych badanych poziom ten podnosił się po posiłku w mniejszym stopniu 3, a u cukrzyków spadał 4, inne badanie nie potwierdziło jednak zmian tych parametrów ani zmian poziomu markerów stanu zapalnego 2; 
  • korzystny wpływ na mikrobiotę jelitową osób o normalnej masie ciała​​​​​​​ 2,5 oraz otyłych​​​​​​​ 5, przy czym w grupie otyłych działanie to było wyraźniejsze 5;
  • poprawę objawów ze strony jelit u osób z nadwagą (kombucza z zielonej herbaty skojarzona ze zdrową, niskokaloryczną dietą)​​​​​​​ 6, oraz stanu zaparć u osób dotkniętych zespołem jelita drażliwego (napój wzbogacony błonnikiem i witaminami)7. 

Zespół jelita drażliwego a mikrobiota: czy istnieje związek?

Dowiedz się więcej

Co więc ostatecznie mamy o tym myśleć? W 2025 r. podjęto próbę recenzji wszystkich opublikowanych do tego czasu wyników otrzymanych w ośmiu badaniach klinicznych 8. Naukowcy stwierdzili, że kombucza może mieć u niektórych osób nieznaczny korzystny wpływ na zdrowie układu pokarmowego i mikrobiotę, a także na pewne markery biologiczne. Wyniki są jednak niejednoznaczne, a badane grupy – niewielkie, co nie pozwala na wyciągnięcie wiarygodnych wniosków dotyczących potwierdzonych korzyści klinicznych. Zachowajmy więc ostrożność. 

Nie ma cudownych produktów spożywczych. Jest tylko zrównoważona dieta. 

Jakie mechanizmy mogą wchodzić w grę? 

A gdyby działanie kombuczy na zdrowie zostało potwierdzone, to jakie byłyby mechanizmy jej działania? Z jednej strony herbaciany napar zawiera potencjalnie pożyteczne cząsteczki zależne od użytego produktu. Na przykład zielona herbata jest bogata w katechiny 8 –cząsteczki zmniejszające stres oksydacyjny. Jednocześnie sposób przyrządzania sprawia, że kombucza jest źródłem bakterii (zwłaszcza bakterii kwasu octowego i mlekowego) oraz drożdży 2,8. Mikroorganizmy te są w stanie wytwarzać szeroki wachlarz metabolitów potencjalnie oddziałujących na nasze zdrowie 2,8 :

  • związki fenolowe,
  • kwasy organiczne, 
  • witaminy i inne.  

A to nie wszystko. Spożywanie tej sfermentowanej herbaty może się wiązać ze wzbogaceniem naszej mikrobioty jelitowej w bakterie wytwarzające  (sidenote: Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe są źródłem energii (paliwa) dla komórek organizmu, współdziałają z układem odpornościowym i biorą udział w komunikacji między jelitami a mózgiem. Silva YP, Bernardi A, Frozza RL. The Role of Short-Chain Fatty Acids From Gut Microbiota in Gut-Brain Communication. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11:25. )  (SCFA) , takie jak maślan, octan i propionian 2,8. Kwasy te mogą przenikać do krwiobiegu. Uważa się je za szczególnie korzystne dla bariery jelitowej,​​​​​​​ metabolizmu i odporności 8. 
Wśród gatunków wytwarzających SCFA jeden wydaje się szczególnie związany z kombuczą. Mowa o Weizmannia coagulans (dawniej zwanej Bacillus coagulans), która co najmniej przejściowo miałaby kolonizować jelita konsumentów tego napoju2. Inne bakterie – tym razem uczestniczące w metabolizmie polifenoli, takie jak​​​​​​​ Ellagibacter isourolithinifaciens – również występują w większej ilości 2. 
​​​​​​​Trzeba jednak powtórzyć, że są to dopiero wstępne wyniki pochodzące z bardzo niepewnych badań.  

Kilka ostrzeżeń 

Kombuczę zazwyczaj uważa się za napój bezpieczny. Zmienność składu mikroorganizmów w napoju przyrządzanym w warunkach domowych, poziom higieny i związane z nim ryzyko skażenia to rzeczy, na które należy zwrócić uwagę w pierwszej kolejności. Nieliczne opisy pojedynczych przypadków wskazują na działania niepożądane codziennego spożywania kombuczy przez dłuższy czas: mdłości, wymioty i bóle głowy 9. Nie należy też lekceważyć etanolu powstającego w procesie fermentacji, dlatego kobiety ciężarne, dzieci, osoby o obniżonej odporności i cierpiące na niewydolność nerek powinny zachować ostrożność 9. 

Zapraszamy do zapoznania się z naszą serią artykułów poświęconych mikrobiocie i produktom fermentowanym:

Fermentowane produkty spożywcze – cały wachlarz korzyści dla zdrowia

Dowiedz się więcej

Kefir – naturalny sprzymierzeniec Twojej mikrobioty jelitowej?

Dowiedz się więcej

Jogurty – wspaniali sprzymierzeńcy mikrobiomu jelitowego

Dowiedz się więcej

Kimchi – koktajl błonnika i pożytecznych bakterii

Dowiedz się więcej

Korzystne, a czasem zaskakujące działanie miso

Dowiedz się więcej

Fermentowane produkty z całego świata

Dowiedz się więcej
Źródła

1. Andrade DKA, Wang B, Lima EMF, et al. Kombucha: An Old Tradition into a New Concept of a Beneficial, Health-Promoting Beverage. Foods. 2025;14(9):1547. 

2. Ecklu-Mensah G, Miller R, Maseng MG, et al. Modulating the human gut microbiome and health markers through kombucha consumption: a controlled clinical study. Sci Rep. 2024;14(1):31647. 

3. Atkinson FS, Cohen M, Lau K, Brand-Miller JC. Glycemic index and insulin index after a standard carbohydrate meal consumed with live kombucha: A randomised, placebo-controlled, crossover trial. Front Nutr. 2023;10. 

4. Mendelson C, Sparkes S, Merenstein DJ, et al. Kombucha tea as an anti-hyperglycemic agent in humans with diabetes – a randomized controlled pilot investigation. Front Nutr. 2023;10. 

5. Costa MA de C, da Silva Duarte V, Fraiz GM, et al. Regular Consumption of Black Tea Kombucha Modulates the Gut Microbiota in Individuals with and without Obesity. J Nutr. 2025;155(5):1331-1349. 

6. Fraiz GM, Bonifácio DB, Lacerda UV, et al. The Impact of Green Tea Kombucha on the Intestinal Health, Gut Microbiota, and Serum Metabolome of Individuals with Excess Body Weight in a Weight Loss Intervention: A Randomized Controlled Trial. Foods. 2024;13(22):3635. 

7. Federal Research Centre of Nutrition, Biotechnology and Food Safety, Moscow, Pilipenko VI, Isakov VA, et al. Efficacy of newly developed kombucha-based specialized food product for treatment of constipation-predominant irritable bowel syndrome. Probl Nutr. 2022;91(5):95-104. 

8. Fraiz GM, Bonifácio DB, de Paulo RS, et al. Benefits of Kombucha Consumption: A Systematic Review of Clinical Trials Focused on Microbiota and Metabolic Health. Fermentation. 2025;11(6):353. 

9. Anantachoke N, Duangrat R, Sutthiphatkul T, Ochaikul D, Mangmool S. Kombucha Beverages Produced from Fruits, Vegetables, and Plants: A Review on Their Pharmacological Activities and Health Benefits. Foods. 2023;12(9):1818. 

 

Summary
Off
Sidebar
Off
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Artykuł Off

Kefir – naturalny sprzymierzeniec Twojej mikrobioty jelitowej?

Lekko musujący, kwaskowaty i naturalnie bogaty w żywe mikroorganizmy kefir zyskuje na popularności wśród miłośników fermentowanej żywności. Ten tradycyjny, spożywany od wieków napój o charakterystycznym smaku jest obecnie badany pod kątem potencjalnego działania na mikrobiotę jelit. Co na temat wpływu kefiru na trawienie, odporność, wydolność fizyczną czy zdrowie jamy ustnej i zębów mówi nauka?

Mikrobiota jelit
Kefir: a natural ally for our gut microbiota?

Kefir – spożywany od stuleci fermentowany napój pochodzący z Kaukazu, Europy Wschodniej i Bałkanów – znów zyskuje na popularności. Przyrządza się go z wody lub mleka. Używa się w tym celu tzw. ziaren kefirowych, czyli małych, białych lub półprzezroczystych grudek, w których w matrycy złożonej z polisacharydów i białek żyją bakterie kwasu mlekowego, bakterie kwasu octowego i drożdże. 
Mieszkańcy tego mikroskopijnego świata przekształcają mleko lub osłodzoną wodę w kwaskowaty, lekko musujący napój bogaty w powstające w wyniku fermentacji składniki nadające mu wartość odżywczą.


Istnieją dwa jego rodzaje:

  • kefir mleczny, lepiej zbadany,
  • i kefir wodny, zazwyczaj przyrządzany z osłodzonej wody, czasem z dodatkiem suszonych owoców lub cytryny.

Skład kefiru znacznie się różni w zależności od użytych ziaren, rodzaju mleka lub cukru, temperatury, czasu fermentacji i warunków przechowywania. To właśnie to bogactwo mikroorganizmów stanowi o wyjątkowości kefiru. Może on wpływać na naszą mikrobiotę, a za jej pośrednictwem – na kilka kluczowych funkcji organizmu, od trawienia po odporność, podobnie jak inne fermentowane produkty spożywcze, takie jak kombucha 1,2,3,4.

Czy kefir może korzystnie wpływać na zdrowie jelit?

Dowiedz się więcej

Czy kefir naprawdę odżywia mikrobiotę jelitową?

Kefir często jest nazywany „żywnością funkcjonalną”, czyli taką, która może przynosić organizmowi korzyści wykraczające poza podstawową wartość odżywczą. Badania przeprowadzone z udziałem ludzi sugerują, że napój ten może pozytywnie wpływać na mikrobiotę jelitową, trawienie, niektóre markery stanu zapalnego, metabolizm i odporność. Jego głównym obszarem działania może być właśnie mikrobiota jelitowa. Kefir dostarcza żywych mikroorganizmów, wykazujących działanie probiotyczne, i związków powstających podczas fermentacji, dzięki czemu może sprzyjać większemu zróżnicowaniu i większej aktywności mikrobioty. Niektóre badania wykazują wzrost ilości bakterii uczestniczących w wytwarzaniu  (sidenote: Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe są źródłem energii (paliwa) dla komórek organizmu, współdziałają z układem odpornościowym i biorą udział w komunikacji między jelitami a mózgiem. Silva YP, Bernardi A, Frozza RL. The Role of Short-Chain Fatty Acids From Gut Microbiota in Gut-Brain Communication. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11:25. )  – cząsteczek cennych dla bariery jelitowej oraz komunikacji między mikrobiotą, układem odpornościowym i metabolizmem 1,2,5. 

Należy jednak zachować ostrożność: nie wszystkie kefiry są takie same, a w badaniach wykorzystywano produkty w bardzo różnych ilościach i o bardzo różnych recepturach oraz czasach fermentacji. Kefir zdaje się mieć zatem duży potencjał, ale na razie nie należy przypisywać mu cudownych mocy ani wiązać tych samych zalet z wszystkimi jego rodzajami.

Czy wiesz, że… Ziarna kefirowe to nie zboże!

Mimo swojej nazwy ziarna kefirowe to niewielkie skupiska żywych mikroorganizmów połączonych naturalną macierzą zwaną kefiranem 6. Każde takie ziarno to miniaturowy ekosystem, który może zawierać aż kilkadziesiąt gatunków bakterii i drożdży współpracujących ze sobą podczas fermentacji 7. To bogactwo tłumaczy, dlaczego dwa kefiry przyrządzone w różny sposób nigdy nie mają identycznego składu.

 

Czy kefir sprzyja mikrobiocie jamy ustnej? 

Jama ustna ma swoją własną mikrobiotę. Gdy jej równowaga jest zaburzona, niektóre bakterie mogą przyczyniać się do próchnicy zębów, erozji szkliwa i chorób dziąseł. Pierwsze badania sugerują, że kefir może sprzyjać bardziej zrównoważonemu środowisku jamy ustnej, zwłaszcza poprzez ograniczenie rozwoju niektórych bakterii uczestniczących w powstawaniu próchnicy, takich jak Streptococcus mutans. Oczywiście kefir nie zastąpi mycia i fluoryzacji zębów ani wizyt u dentysty. Jego wartość polega raczej na tym, że może wspomagać właściwą higienę jamy ustnej – pod warunkiem, że wybierzemy kefir o niskiej zawartości cukru. Trzeba na to zwracać uwagę zwłaszcza w przypadku kefiru przyrządzonego ze słodzonej wody i owoców 8,9.

Czy kefir działa na oś jelita–mózg? 

Podobnie jak inne produkty fermentowane kefir wzbudza zainteresowanie naukowców z uwagi na możliwe oddziaływanie na oś jelita–mózg, czyli stałą komunikację między mikrobiotą, układem odpornościowym i mózgiem. Modyfikuje on niektóre bakterie jelitowe i sprzyja produkcji metabolitów takich jak krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, dzięki czemu może przyczyniać się do powstania środowiska o mniejszym nasileniu procesów zapalnych, potencjalnie sprzyjającego prawidłowemu działaniu funkcji poznawczych.

Przedmiotem prowadzonych obecnie badań jest przede wszystkim jego znaczenie w chorobie Alzheimera. Ich wyniki wskazują na obiecujące efekty w zakresie stanu zapalnego, stresu oksydacyjnego i niektórych mechanizmów związanych z toksycznym gromadzeniem się białek w mózgu. Są to jednak prace o bardzo wstępnym charakterze, często prowadzone na modelach zwierzęcych lub eksperymentalnych, dlatego nie pozwalają jeszcze na wyciąganie wniosków co do bezpośrednich korzyści dla ludzi.

Kefir mleczny dostarcza również składników odżywczych ważnych dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, takich jak niektóre witaminy z grupy B, cholina i kwas foliowy. Badania te pozostają jednak na wczesnym etapie. Ten fermentowany napój może być wartościowym elementem zróżnicowanej diety, lecz potrzebne są dalsze analizy, zanim będzie można uznać kefir za uzupełniający sposób wspomagania leczenia chorób Alzheimera i Parkinsona 10,11,12,13 . 

„Trener” sportowców? 

Kefir mleczny wykazuje także kilka właściwości szczególnie atrakcyjnych dla osób aktywnych fizycznie. Niezależnie od tego, czy jest wytwarzany z mleka krowiego, bawolego, oślego czy owczego, jego fermentacja może zmieniać zawartość białek w mleku, wzbogacać je w bioaktywne peptydy i wzmacniać niektóre jego właściwości przeciwutleniające. Pierwsze dane zebrane wśród sportowców są obiecujące.
Jedno badanie przeprowadzone z udziałem zawodowych piłkarek sugeruje, że codzienne spożywanie kefiru (200 ml dziennie) może wpływać na mikrobiotę jelitową – a zwłaszcza zwiększać liczebność bakterii
Akkermansia muciniphila i Faecalibacterium prausnitzii, często powiązanych z wytwarzaniem krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych i działaniem przeciwzapalnym – i wiązać się z lepszymi wskaźnikami wydolności sportowej. Badania na myszach wskazują również na potencjalne działanie kefiru na zmęczenie po wysiłku.
Chociaż ilość dowodów wciąż jest ograniczona, kefir może stanowić wartościowy element zbilansowanej diety zawierającej także inne produkty fermentowane, owoce, warzywa i niesłodzone napoje 14,15,16.

Czy jedna bakteria jelitowa mogłaby zastąpić karnet na siłownię?

Dowiedz się więcej

Ma on wiele zalet: długą historię, wielkie bogactwo mikroorganizmów, związki powstające w wyniku fermentacji oraz możliwe działanie na mikrobiotę jelit i jamy ustnej. Może mieć korzystny wpływ na niektóre markery metaboliczne, odpornościowe, poznawcze i związane z aktywnością fizyczną, ale wiele z tych wyników trzeba jeszcze potwierdzić u ludzi. Najlepiej traktować go jako wartościowy, niskocukrowy produkt fermentowany i spożywać w rozsądnych ilościach, na przykład 100–200 ml dziennie na początek.

Mówiąc krótko: kefir nie jest cudownym eliksirem. Jednak jako element zróżnicowanej diety, w połączeniu z odpowiednią ilością snu, aktywnością fizyczną i zdrowym stylem życia, może stać się prostym i naturalnym sprzymierzeńcem naszej mikrobioty!

 

Nie ma cudownych produktów spożywczych. Jest tylko zrównoważona dieta. 

Zapraszamy do zapoznania się z naszą serią artykułów poświęconych mikrobiocie i produktom fermentowanym:

Fermentowane produkty spożywcze – cały wachlarz korzyści dla zdrowia

Dowiedz się więcej

Jogurty – wspaniali sprzymierzeńcy mikrobiomu jelitowego

Dowiedz się więcej

Kombucza – marketing a nauka

Dowiedz się więcej

Kimchi – koktajl błonnika i pożytecznych bakterii

Dowiedz się więcej

Korzystne, a czasem zaskakujące działanie miso

Dowiedz się więcej

Fermentowane produkty z całego świata

Dowiedz się więcej
Źródła

1. Sabina Fijan, Petra Povalej Bržan, Maja Šikić Pogačar, Petra Klanjšek. Kefir Consumption and Health Effects Based on Human Clinical Trials: An Overview of Literature. Healthcare (Basel). 2026 Mar 4;14(5):652.

2. Yejin Choi, Gi Beom Keum, Juyoun Kang, Hyunok Doo, Jinok Kwak, Haram Kim, Yeongjae Chae, Suyoung Lee, Hyunjin Yang, Sheena Kim, Xingmin Sun, Hyeun Bum Kim, Soo Jin Yoo. Evaluation of kefir consumption on gut microbial diversity in a healthy young population using full-length 16S rRNA sequencing. Front Microbiol. 2025 May 21;16:1587831. 

3. Marta Calatayud, Rosa Aragao Börner, Jonas Ghyselinck, Lynn Verstrepen, Jelle De Medts, Pieter Van den Abbeele, Claire L Boulangé, Sarah Priour, Massimo Marzorati, Sami Damak. Water Kefir and Derived Pasteurized Beverages Modulate Gut Microbiota, Intestinal Permeability and Cytokine Production In Vitro. Nutrients. 2021 Oct 29;13(11):3897. 

4. Nor Farahin Azizi, Muganti Rajah Kumar, Swee Keong Yeap, Janna Ong Abdullah, Melati Khalid, Abdul Rahman Omar, Mohd Azuraidi Osman, Sharifah Alawieyah Syed Mortadza, Noorjahan Banu Alitheen. Kefir and Its Biological Activities. Foods. 2021 May 27;10(6):1210. 

5. Mel R, Al Khafaji AH, Muthusamy S, et al. Changes in gut microbiota composition following water kefir consumption in healthy adults. Sci Rep 2026;16:16006. 

6. Azizi, N. F., Kumar, M. R., Yeap, S. K., Abdullah, J. O., Khalid, M., Omar, A. R., Osman, M. A., Mortadza, S. A. S., & Alitheen, N. B. Kefir and Its Biological Activities. Foods, (2021) 10(6), 1210. 

7. Bourrie BCT, Willing BP and Cotter PD. The Microbiota and Health Promoting Characteristics of the Fermented Beverage Kefir. Front. Microbiol. (2016) 7:647. doi: 10.3389/fmicb.2016.00647

8. Anna González-Rascón, Elda Georgina Chávez-Cortéz, Angélica Hurtado-Camarena, Nicolás Serafín-Higuera, Sandra Castillo-Uribe, Víctor Manuel Martínez-Aguilar, Bertha Arelly Carrillo-Ávila, Viviana Pitones-Rubio. Evaluating the Impact of Kefir Consumption on Dental Caries and Periodontal Disease: A Narrative Review. Dent J (Basel). 2025 Feb 18;13(2):86. 

9. Eleni Grace Black, Andrea Bugarcic, Romy Lauche, Emad El-Omar, Fatima El-Assaad. The Effects of Kefir on the Human Oral and Gut Microbiome. Nutrients. 2025 Dec 11;17(24):3861. 

10. Yuri Castelo Branco Tanure, Ana Clara Morais Mafra, Bruna Luiza Motta Guimarães, Rafael Coelho Magalhãe, Catherine Fagundez, Israel Júnior Borges do Nascimento, Julio Cesar Moreira Brito. Potential benefits of kefir and its compounds on Alzheimer's disease: A systematic review. Brain Behav Immun Integr . 2025 Apr:10:100115.

11. Matheus H Silva, Letícia L Batista, Serena M Malta, Ana C C Santos, Ana P Mendes-Silva, Ana M Bonetti, Carlos Ueira-Vieira, Anderson R dos Santos. Unveiling the Brazilian kefir microbiome: discovery of a novel Lactobacillus kefiranofaciens (LkefirU) genome and in silico prospection of bioactive peptides with potential anti-Alzheimer properties. BMC Genomics. 2024 Sep 20;25:884. 

12. Ellen J Gates, Anna K Bernath, Andis Klegeris. Modifying the diet and gut microbiota to prevent and manage neurodegenerative diseases. Rev Neurosci. 2022 Mar 21;33(7):767-787. Print 2022 Oct 26.

13. Letícia Leandro Batista, Serena Mares Malta, Heitor Cappato Guerra Silva, Luiza Diniz Ferreira Borges, Lays Oliveira Rocha, Jéssica Regina da Silva, Tamiris Sabrina Rodrigues, Gabriela Venturini, Kallyandra Padilha, Alexandre da Costa Pereira, Foued Salmen Espindola, Carlos Ueira-Vieira. Kefir metabolites in a fly model for Alzheimer’s disease. Sci Rep. 2021 May 27;11:11262. 

14. Ece Öneş, Mutlucan Zavotçu, Nida Nisan, Murat Baş, Duygu Sağlam. Effects of Kefir Consumption on Gut Microbiota and Athletic Performance in Professional Female Soccer Players: A Randomized Controlled Trial. Nutrients. 2025 Jan 30;17(3):512. 

15. Chiara La Torre, Paolino Caputo, Erika Cione, Alessia Fazio. Comparing Nutritional Values and Bioactivity of Kefir from Different Types of Animal Milk. Molecules. 2024 Jun 6;29(11):2710. 

16. Yi-Ju Hsu, Wen-Ching Huang, Jin-Seng Lin, Yi-Ming Chen, Shang-Tse Ho, Chi-Chang Huang, Yu-Tang Tung. Kefir Supplementation Modifies Gut Microbiota Composition, Reduces Physical Fatigue, and Improves Exercise Performance in Mice ; Nutrients . 2018 Jul 4;10(7):862. 

Summary
Off
Sidebar
Off
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Artykuł Off

Jogurty – wspaniali sprzymierzeńcy mikrobiomu jelitowego

Jogurt, serek czy skyr – wszystkie te przysmaki mają wspólną cechę: są dobre dla mikrobioty. Od prawie stu lat są wytwarzane na wielką skalę, na stałe zagościły w naszej codziennej diecie i działają na rzecz naszego zdrowia poprzez wpływ na mikrobiotę oraz procesy trawienne.

Mikrobiota jelit

Fermentowane produkty mleczne są znane od tysiącleci, o czym świadczą ślady fermentacji mlekowej odkryte w naczyniach pochodzących z okresu 8000–7000 przed naszą erą. Dopiero jednak na początku XX wieku Stamen Grigorow i Ilia Miecznikow zidentyfikowali bakterię o fundamentalnym znaczeniu dla produkcji jogurtu 1.

Dziś w większej części świata „jogurt” oznacza ten sam produkt: mleko sfermentowane dzięki współdziałaniu dwóch bakterii, mianowicie:

  • Streptococcus thermophilus
  • Lactobacillus bulgaricus

Te kultury bakterii kwasu mlekowego współdziałają ze sobą i są niezbędne do produkcji jogurtu poprzez fermentację mleka. Może być wytwarzany z mleka krowiego lub owczego, naturalny lub wzbogacony dodatkami smakowymi, kremowy lub bardziej zwarty – receptury i konsystencja są bardzo różne. Pisownia i wymowa jego nazwy również jest nieco inna w różnych językach, ale wszystkie warianty pochodzą od tureckiego słowa yoğurt, którego rdzeń występuje również w czasowniku yoğurmak, oznaczającym ugniatanie, nadawanie gęstszej konsystencji. Wyjątkiem jest pochodzący z Norwegii i Islandii skyr, czyli wytwarzany z mleka chudego odsączony jogurt o bardziej zwartej konsystencji. Zawiera mało tłuszczu, lecz bardzo dużo białka – około dwukrotnie więcej niż klasyczny jogurt – i cechuje się wyjątkowo korzystnym profilem odżywczym 2.

Niezależnie od dzielących je różnic wszystkie te produkty mają zalety dietetyczne, które warto bliżej poznać, aby lepiej zrozumieć ich korzyści dla zdrowia, trawienia i mikrobioty.

Co jeść, żeby mieć zrównoważoną mikrobiotę?

Dowiedz się więcej

Większa różnorodność mikrobioty jelitowej

Pierwszą zaletą jogurtu jest przemodelowanie populacji mikroorganizmów obecnych w naszych jelitach. Streptococcus thermophilus i Lactobacillus bulgaricus są bowiem probiotykami uczestniczącymi w utrzymywaniu równowagi i różnorodności mikrobioty jelitowej 3,4, a to właśnie różnorodność oznacza jej zdrowie i efektywność, od których zależy dobre trawienie i lepsza odporność.

Produkty fermentowane nie zawsze są probiotyczne!

Aby dany produkt można uznać za probiotyczny, musi on zawierać żywe, określone precyzyjnie – aż do poziomu konkretnego szczepu – mikroorganizmy w dostatecznej ilości. Przede wszystkim zaś korzystny wpływ tych mikroorganizmów na zdrowie musi zostać udowodniony w drodze badań klinicznych. Niektóre produkty można jednak zachwalać hasłem „zawiera probiotyki”, tak jak jogurt z jego dwiema bakteryjnymi gwiazdami.

W tego rodzaju przemysłowo produkowanej żywności gwarantuje się nieszkodliwość i bezpieczeństwo szczepów, a także ich żywotność przez cały okres przydatności jogurtu do spożycia.

Ochrona przed przeziębieniem

Dzięki zawartym w nich probiotykom jogurty mogłyby wspomagać mechanizmy obronne układu odpornościowego jelit.. Zawarte w nim bakterie pomagają utrzymać równowagę mikrobioty, hamują rozwój niektórych niepożądanych drobnoustrojów i wzmacniają błonę śluzową jelit. Niektóre badania sugerują lepszą regulację odpowiedzi immunologicznej oraz zmniejszenie liczby niektórych infekcji przewodu pokarmowego, ale działanie to zależy od rodzaju spożywanego produktu, zawartych w nim szczepów bakterii oraz indywidualnych cech organizmu 5,6.
Włączenie jogurtu do stałej diety może zatem przyczynić się do zmniejszenia ryzyka infekcji żołądkowo-jelitowych, a nawet lekkich przeziębień u osób starszych: jedno z badań wykazało bowiem, że 90 g jogurtu dziennie pobudza odporność i chroni przed infekcjami 7.

Rewolucja w walce z cukrzycą

Od kilku lat naukowcy zauważają, że regularne spożywanie produktów mlecznych, a zwłaszcza jogurtu naturalnego (głównie z mleka krowiego, w ilości 80–125 g dziennie) wiąże się z obniżonym ryzykiem cukrzycy typu 2. Według Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej choroba ta dotyka obecnie 11% ludności świata. W tym ochronnym działaniu – niezależnie od tego, czy jogurt jest bogaty, czy ubogi w tłuszcz – może pośredniczyć mikrobiota 8,9.


Redukcja zbędnych kilogramów

Kolejną korzyścią płynącą z włączenia jogurtu do jadłospisu jest zmniejszenie przyrostu masy ciała w dłuższej perspektywie w porównaniu z osobami, które go nie jedzą 10. Działanie to częściowo tłumaczy wysoka zawartość białka, które zwiększa uczucie sytości i sprzyja regulacji apetytu 11.
Jogurt jest także źródłem pochodzącego z mleka wapnia, który może odgrywać rolę w procesach metabolicznych. Niektóre dane sugerują, że uczestniczy on w modulacji mikrobioty jelit i wzmacnianiu bariery jelitowej, ograniczając w ten sposób procesy zapalne związane z otyłością 12.
Ponadto wyniki badania PREDIMED wskazują, że codzienne spożywanie jogurtu wiąże się również ze zmniejszeniem otyłości brzusznej, co dodatkowo wskazuje na jego możliwe korzystne działanie na skład ciała 13.

Walka z nietolerancją laktozy

Jogurt jest też sprzymierzeńcem osób nietolerujących laktozy zawartej w mleku krowim. Wynika to z tego, że podczas fermentacji mleka bakteria Lactobacillus bulgaricus przekształca laktozę w znacznie łatwiej strawny kwas mlekowy. Pomaga to przywrócić równowagę pH w jelitach i zmniejszyć objawy zaburzeń trawiennych, takich jak zaparcia, wzdęcia czy biegunki, którym może towarzyszyć ból brzucha 14,15. Sięgaj zatem śmiało po jogurt – Twój układ trawienny Ci podziękuje!


Serce w dobrym zdrowiu

Jogurt ma jeszcze jednego asa w rękawie: w dłuższej perspektywie chroni układ sercowo-naczyniowy. Naukowcy odkryli, że ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego może być o 10–20% niższe u osób spożywających jogurt raz lub dwa razy dziennie 16. Podobną zależność sugerują również odnośnie do zawału mięśnia sercowego i ryzyka śmierci z powodu udaru mózgu w przypadku spożywania jogurtów z mleka pełnotłustego 17,18.

Dieta śródziemnomorska – dobra dla organizmu, dobra dla serca

Dowiedz się więcej

Silniejsze kości

Codzienne spożywanie jogurtu wzmacnia kości, które stają się gęstsze o 3–4%. Zmniejsza się przy tym ryzyko osteoporozy – aż o 39% u kobiet i o 52% u mężczyzn 19. Korzyści te wydają się związane z zawartym w jogurcie wapniem i białkiem, a być może również z jego wpływem na mikrobiotę jelit 20,21.


Sposób na długowieczność?

Niewykluczone, że dzięki jogurtowi można żyć dłużej. Badanie dotyczące kobiety, która dożyła 117 lat, wykazało, że miała zdumiewająco „młodą” mikrobiotę, związaną z dobrym ogólnym stanem zdrowia. Być może regularne spożywanie przez nią jogurtu przyczyniło się do obecności pożytecznych bakterii, takich jak Bifidobacterium 22.

W szerszym ujęciu badania pokazują, że mikrobiota odgrywa ważną rolę w procesie starzenia, ponieważ wpływa na odporność, stany zapalne i ogólny stan zdrowia 23.Wyniki te wciąż jednak mają charakter wstępny i nie pozwalają stwierdzić bezpośredniego wpływu jogurtu na długość życia – ale to z kolei dobry powód, żeby po niego sięgnąć, na wypadek gdyby nauka miała dla nas jeszcze jakieś niespodzianki!

Nie ma cudownych produktów spożywczych. Jest tylko zrównoważona dieta. 

Zapraszamy do zapoznania się z naszą serią artykułów poświęconych mikrobiocie i produktom fermentowanym:

Fermentowane produkty spożywcze – cały wachlarz korzyści dla zdrowia

Дізнатися більше

Kefir – naturalny sprzymierzeniec Twojej mikrobioty jelitowej?

Dowiedz się więcej

Kombucza – marketing a nauka

Dowiedz się więcej

Kimchi – koktajl błonnika i pożytecznych bakterii

Dowiedz się więcej

Korzystne, a czasem zaskakujące działanie miso

Dowiedz się więcej

Fermentowane produkty z całego świata

Dowiedz się więcej
Źródła

1. Hiol, Anne, and Patrick Veiga. “From the Laboratory to the Plate: How Gut Microbiome Science Is Reshaping Our Diet.” The Journal of Nutrition, vol. 155, no. 11, Nov. 2025, pp. 3595–3605. 

2. Ajmera, Rachael. “Why Skyr Is Nutritious and Super Healthy.” Healthline, 11 Mar. 2017.

3. Le Roy, Caroline Ivanne, et al. “Correction to: Yoghurt Consumption Is Associated with Changes in the Composition of the Human Gut Microbiome and Metabolome.” BMC Microbiology, vol. 22, no. 1, 2022, p. 66.

4. Ma, Guangyu, et al. “Effect of Probiotic Administration during Pregnancy on the Functional Diversity of the Gut Microbiota in Healthy Pregnant Women.” Microbiology Spectrum, vol. 12, no. 6, 2024, e00413-24. 

5. Leeuwendaal, Noortje K., et al. “Fermented Foods, Health and the Gut Microbiome.” Nutrients, vol. 14, no. 7, 2022, p. 1527.

6. Marco, Maria L., et al. “Health Benefits of Fermented Foods: Microbiota and Beyond.” Current Opinion in Biotechnology, vol. 44, 2017, pp. 94–102.

7. Makino, Seiya, et al. “Reducing the Risk of Infection in the Elderly by Dietary Intake of Yoghurt Fermented with Lactobacillus delbrueckii ssp. bulgaricus OLL1073R-1.” British Journal of Nutrition, vol. 104, no. 7, 2010, pp. 998–1006.

8. Chen, Mu, et al. “Dairy Consumption and Risk of Type 2 Diabetes: 3 Cohorts of US Adults and an Updated Meta-Analysis.” BMC Medicine, vol. 12, no. 1, 2014, p. 215. 

9. Aune, Dagfinn, et al. “Dairy Products and the Risk of Type 2 Diabetes: A Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis of Cohort Studies.” The American Journal of Clinical Nutrition, vol. 98, no. 4, 2013, pp. 1066–1083. 

10. Sayon-Orea, Carmen, et al. “Associations between Yogurt Consumption and Weight Gain and Risk of Obesity and Metabolic Syndrome: A Systematic Review.” *Advances in Nutrition*, vol. 8, no. 1, 2017, pp. 146S–154S.

11. Tremblay, Angelo, and Shirin Panahi. “Yogurt Consumption as a Signature of a Healthy Diet and Lifestyle.” The Journal of Nutrition, vol. 147, no. 7, 2017, pp. 1476S–1480S. 

12. Gomes, J. M. G., et al. “Could the Beneficial Effects of Dietary Calcium on Obesity and Diabetes Control Be Mediated by Changes in Intestinal Microbiota and Integrity?” British Journal of Nutrition, vol. 114, no. 11, 2015, pp. 1756–1765. 

13. Santiago, S., et al. “Yogurt Consumption and Abdominal Obesity Reversion in the PREDIMED Study.” Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, vol. 26, no. 6, 2016, pp. 468–475. 

14. Ibrahim, Salam A., et al. “Fermented Foods and Probiotics: An Approach to Lactose Intolerance.” Journal of Dairy Research, vol. 88, no. 3, 2021, pp. 357–365.

15. Savaiano, Dennis A. “Lactose Digestion from Yogurt: Mechanism and Relevance.” The American Journal of Clinical Nutrition, vol. 99, no. 5, 2014, pp. 1251S–1255S.

16. Buendia, Justin R., et al. “Long-Term Yogurt Consumption and Risk of Incident Hypertension in Adults.” Journal of Hypertension, vol. 36, no. 8, 2018, pp. 1671–1679. 

17. Warensjö, Eva, et al. “Biomarkers of Milk Fat and the Risk of Myocardial Infarction in Men and Women: A Prospective, Matched Case-Control Study.” The American Journal of Clinical Nutrition, vol. 92, no. 1, 2010, pp. 194–202. 

18. Goldbohm, R. Alexandra, et al. “Dairy Consumption and 10-Year Total and Cardiovascular Mortality: A Prospective Cohort Study in the Netherlands.” The American Journal of Clinical Nutrition, vol. 93, no. 3, 2011, pp. 615–627. 

19. Laird, E., et al. “Greater Yogurt Consumption Is Associated with Increased Bone Mineral Density and Physical Function in Older Adults.” Osteoporosis International, vol. 28, no. 8, 2017, pp. 2409–2419. 

20. Orwoll, Eric S., et al. “Analysis of the Associations between the Human Fecal Microbiome and Bone Density, Structure and Strength: The MrOS Cohort.” Journal of Bone and Mineral Research, vol. 37, no. 4, 2022, pp. 597–607.

21. Wang, Jihan, et al. “Diversity Analysis of Gut Microbiota in Osteoporosis and Osteopenia Patients.” PeerJ, vol. 5, 2017, e3450. 

22. Santos-Pujol, E., et al. “The Multiomics Blueprint of the Individual with the Most Extreme Lifespan.” Cell Reports Medicine, vol. 6, no. 10, 2025, 102368. 

23. Kadyan, S., et al. “Microbiome-Based Therapeutics towards Healthier Aging and Longevity.” Genome Medicine, vol. 17, no. 1, 2025, p. 75.

Summary
Off
Sidebar
Off
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Artykuł Off

Mikrobiota a płodność – nowy kierunek badań

Bakterie bytujące w pochwie, macicy, jelitach i nasieniu mogą odgrywać ważną rolę w płodności. Czy oddziaływanie na mikrobiotę, na przykład z wykorzystaniem probiotyków, może zwiększyć szanse powodzenia procedur wspomaganego rozrodu?

Mikrobiota pochwy Mikrobiota jelit
The Hidden Connection: How Your Microbiome Impacts Fertility

Niepłodność dotyka około jednej na dziesięć par. Nowe badania 1 dają jednak nadzieję, że istotną rolę w zdolności do poczęcia mogą odgrywać również mikroorganizmy naturalnie zasiedlające nasz organizm. Tworzone przez nie społeczności wpływają na funkcjonowanie układu odpornościowego, gospodarkę hormonalną i metabolizm.

12 Niepłodność oznacza zazwyczaj brak możliwości uzyskania ciąży przez parę w wieku rozrodczym mimo 12 miesięcy regularnych stosunków bez stosowania zabezpieczenia ¹.

8-12% Niepłodność dotyczy około 8–12% par na świecie, dlatego stanowi ważne wyzwanie dla zdrowia reprodukcyjnego ¹.

U kobiet i mężczyzn kluczowa jest równowaga

U kobiet zdrową mikrobiotę pochwy tworzą przede wszystkim bakterie z rodzaju Lactobacillus, a zwłaszcza gatunek L. crispatus. Pomagają one utrzymać kwaśne pH pochwy, ograniczają stan zapalny i tworzą warunki sprzyjające implantacji zarodka. Gdy równowaga mikrobioty zostaje zaburzona (dochodzi do dysbiozy pochwy), zwiększa się liczebność bakterii związanych z tym zaburzeniem. Wzrasta pH pochwy, rozwija się stan zapalny, a ruchliwość plemników może się pogorszyć. Zaburzeniu mogą ulec także implantacja zarodka oraz tolerancja immunologiczna między organizmem matki a płodem.

Macica również może mieć własną mikrobiotę. Obecność korzystnych bakterii w endometrium może sprzyjać uzyskaniu ciąży, natomiast niektóre bakterie chorobotwórcze mogą zmniejszać szanse powodzenia. Wnioski te wymagają jednak dalszego potwierdzenia, ponieważ badanie mikrobioty endometrium jest trudne, a próbki mogą być narażone na zanieczyszczenie.

U mężczyzn również nasienie ma własną mikrobiotę. Gdy dominują w niej korzystne bakterie, wytwarzają one mniej związków prozapalnych i pomagają chronić DNA plemników. Z kolei, niektóre bakterie chorobotwórcze mogą nasilać stan zapalny i spowalniać ruchliwość plemników. Zależność ta nie jest jednak jeszcze dobrze poznana – dotychczasowe badania są ograniczone i wymagają dalszych analiz.

Jelita – ukryty element układanki?

Mikrobiota jelitowa również może mieć znaczenie dla płodności, wpływając na układ odpornościowy, gospodarkę hormonalną i metabolizm. U kobiet wielogruczołowy zespół metaboliczny jajników (wcześniej nazywany zespołem policystycznych jajników) zaburzenia mikrobioty jelitowej mogą sprzyjać stanowi zapalnemu, insulinooporności i zaburzeniom hormonalnym. Innym przykładem jest endometrioza– choroba, której często towarzyszą zaburzenia mikrobioty jelitowej. Mogą one wpływać na metabolizm estrogenów, nasilać stan zapalny i przyczyniać się do rozwoju zmian endometrialnych, potencjalnie utrudniając implantację zarodka w macicy.

Wielogruczołowy zespół metaboliczny jajników (wcześniej nazywany zespołem policystycznych jajników)

W maju 2026 r. zespół policystycznych jajników przemianowano na zespół metaboliczny jajników o charakterze wieloendokrynnym (PMOS). Jest to schorzenie związane z zaburzeniami hormonalnymi i metabolicznymi, które dotyka 1 na 8 kobiet.
Pierwsze objawy tej choroby często pojawiają się już w okresie dojrzewania. Należą do nich m.in.:

  • nadmierna produkcja testosteronu, która może powodować nadmierne owłosienie (u 70% kobiet z PMOS) ; 
  • trądzik i wypadanie włosów ;
  • a także zaburzenia owulacji ;
  • oraz nieprawidłowości w budowie jajników określane jako jajniki policystyczne.  

Utrzymujące się zaburzenia hormonalne mogą prowadzić do powstawania licznych drobnych pęcherzyków w jajnikach oraz nieregularnych cykli miesiączkowych, co w konsekwencji może utrudniać zajście w ciążę, a u części kobiet prowadzić do niepłodności 2.

Jak przywrócić równowagę?

W ramach profilaktyki warto ograniczać czynniki, które mogą zaburzać równowagę mikrobioty pochwy, nasienia i jelit. W przypadku potwierdzonego zakażenia bakteryjnego (zapalenia pochwy), lekarz może w razie potrzeby zalecić odpowiednie leczenie.
Trwają również badania nad metodami przywracania równowagi mikrobioty, takimi jak probiotyki. Ich wpływ na zwiększenie szans na ciążę nie jest jednak jeszcze jednoznacznie potwierdzony. A przeszczepy mikrobioty pozostają obecnie rozwiązaniem stosowanym wyłącznie w ramach badań klinicznych. 
W przyszłości analiza mikrobioty może pomóc lepiej dostosować leczenie do indywidualnych potrzeb par korzystających z procedur wspomaganego rozrodu. Podejście to jest nadal badane i wymaga potwierdzenia w kolejnych badaniach, zanim będzie mogło znaleźć zastosowanie w codziennej praktyce klinicznej.

Zachowania ryzykowne dla mikrobioty pochwy

Dowiedz się więcej
Źródła

1.Du B, Yang Y, He L, Tang Y. Microbiota and infertility: a translational review of mechanisms and clinical applications in assisted reproduction. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2026 Feb 20;318:114941. doi: 10.1016/j.ejogrb.2026.114941.

2.Teede HJ, Khomami MB, Morman R et al. Global Name Change Consortium. Polyendocrine metabolic ovarian syndrome, the new name for polycystic ovary syndrome: a multistep global consensus process. Lancet. 2026 Jun 6;407(10545):2329-2339. doi: 10.1016/S0140-6736(26)00717-8. 

 

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off