Promowanie podejścia One Health w szpitalach i klinikach weterynaryjnych

Szpitale i kliniki weterynaryjne są siedliskiem odrębnych społeczności drobnoustrojów, dlatego też ich skoordynowany nadzór wydaje się niezbędny do lepszego scharakteryzowania rezerwuarów oporności na antybiotyki, a także potencjalnych dróg rozprzestrzeniania się bakterii patogennych między ludźmi, zwierzętami oraz ich wspólnym środowiskiem.

Privilégier l’approche One Health en hôpital et clinique vétérinaire

Oporność na antybiotyki antybiotykooporność), będąca poważnym wyzwaniem dla globalnego zdrowia publicznego i medycyny, jest zwalczana za pomocą podejścia One Health, które obejmuje zdrowie ludzi, zwierząt oraz środowiska. Aby lepiej zrozumieć zachodzące zjawiska, naukowcy1 porównali gatunki mikroorganizmów, geny oporności na antybiotyki oraz plazmidy wykryte w próbkach środowiskowych – z powierzchni i ścieków – pochodzących ze szpitala weterynaryjnego dla zwierząt domowych (48 próbek) oraz z oddziału szpitalnego dla ludzi (36 próbek) w Londynie. 

One Health („Jedno zdrowie”) :

Zintegrowane i ujednolicające podejście, którego celem jest utrzymanie oraz optymalizacja zdrowia ludzi, zwierząt i ekosystemóww perspektywie długoterminowej. Zgodnie z tym podejściem zdrowie ludzi, zwierząt domowych i dzikich, roślin oraz środowiska w szerokim znaczeniu (w tym ekosystemów) jest ściśle powiązane i wzajemnie zależne.

Podejście to ma zastosowanie do opracowywania i wdrażania programów, polityk, przepisów prawnych oraz badań naukowych, w ramach których różne sektory medycyny i weterynarii współdziałają i współpracują w celu poprawy wyników w zakresie zdrowia publicznego. Ma ona szczególne znaczenie w walce z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe (pojawianie się mikroorganizmów i bakterii odpornych na antybiotyki), ale także w zapewnianiu bezpieczeństwa żywności i wody, poprawie odżywiania, zwalczaniu chorób odzwierzęcych (chorób przenoszonych między zwierzętami a ludźmi) oraz w zarządzaniu zanieczyszczeniami2,3.

Większa różnorodność i mniejsza równowaga w szpitalu

Co się okazało? Obie społeczności drobnoustrojów okazały się bardzo różne. W próbkach pobranych ze szpitala zidentyfikowano większą liczbę gatunków, w szczególności bakterii (większa różnorodność). Niektóre gatunki bakterii dominowały w społecznościach szpitalnych, podczas gdy próbki pochodzące z kliniki weterynaryjnej wykazywały bardziej jednolity rozkład (wyższy wskaźnik równomierności). Mikrobiom weterynaryjny charakteryzował się większą różnorodnością pod względem królestw biologicznych (89,1% bakterii, 5,7% eukariotów, 5,15% wirusów, 0,1% archeonów), podczas gdy sekwencje sklasyfikowane w próbkach szpitalnych pochodziły niemal wyłącznie od bakterii.
Według autorów różnice te nie są aż tak zaskakujące: szpitale przyjmują większą liczbę osób i stosują szerszą gamę środków przeciwdrobnoustrojowych, w szczególności różne klasy antybiotyków, co sprzyja dynamice i ciągłej ewolucji puli bakteryjnej oraz bakterii opornych, podczas gdy placówki weterynaryjne przyjmują różne gatunki (zwierzęta, ludzie), co zapewnia większą równowagę i różnorodność
. 

Ludzka mikrobiota źródłem peptydów przeciwdrobnoustrojowych

Dowiedz się więcej

Geny oporności…

Inne różnice: w szpitalu odnotowano większą łączną liczbę genów oporności na antybiotyki; w placówkach weterynaryjnych geny oporności na powszechnie stosowane środki dezynfekujące do powierzchni były wszechobecne. Resistomy próbek pochodzących z obu rodzajów placówek często zawierały geny nadające oporność na antybiotyki z klas β-laktamów, aminoglikozydów i sulfonamidów. Stąd wynika znaczenie wzmocnienia profilaktyki zakażeń zarówno w medycynie ludzkiej, jak i weterynaryjnej (w celu ograniczenia stosowania antybiotyków) oraz ich kontroli w przypadku wykrycia niebezpiecznego szczepu opornego (dezynfekcja, gospodarka ściekowa).

8,7 % Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), obejmującego 55 szpitali w 14 krajach, u 8,7% hospitalizowanych pacjentów stwierdzono zakażenie związane z opieką medyczną⁴.

2,9 % - 40 % Częstość występowania tych zakażeń szacowano na 2,9–5% w Europie i 5% w Ameryce Północnej, natomiast w niektórych krajach Azji, Ameryki Łacińskiej i Afryki sięgała około 40%⁵.

…oraz plazmidy odpowiedzialne za ich rozprzestrzenianie

Ponadto próbki pobrane ze szpitali zawierały więcej plazmidów związanych z Enterobacterales, często powiązanych z zakażeniami szpitalnymi i bakteriami opornymi. Te plazmidy związane z Enterobacteriales budzą szczególne obawy, ponieważ charakteryzują się wysoką mobilnością (łatwiej przenoszą się z jednej bakterii do drugiej) i częściej zawierają geny oporności na antybiotyki (ARG) o wysokim ryzyku, w szczególności β-laktamazy o szerokim spektrum działania oraz karbapenemazy.
Próbki weterynaryjne zawierały natomiast więcej plazmidów związanych z bakteriami Gram-dodatnimi występującymi w tym środowisku zwierzęcym. Te dwa rodzaje plazmidów sprzyjają jednak rozprzestrzenianiu się oporności na antybiotyki u ludzi, zwierząt lub w środowisku.


Wyniki podkreślają znaczenie monitorowania za pomocą sekwencjonowania metagenomowego w różnych rodzajach placówek medycznych i klinik weterynaryjnych. Takie zintegrowane podejście określane jako One Health umożliwiłoby identyfikację źródeł oporności na antybiotyki i związanych z nimi genów, śledzić ich ewolucję oraz lepiej scharakteryzować potencjalne drogi rozprzestrzeniania się między placówkami opieki zdrowotnej dla ludzi i zwierząt a ich otoczeniem.

Summary
Off
Sidebar
Off
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off

Dynamika mikroflory pochwy a grzybicze zapalenie sromu i pochwy

Z najnowszych danych wynika, że nie należy już postrzegać Candida jako jedynego patogennego drożdżaka w przypadku nawracającego grzybiczego zapalenia sromu i pochwy (kandydozy sromu i pochwy), w którym kluczową rolę odgrywa Nakaseomyces glabratus, oraz że należy zbadać możliwość przywrócenia mikroflory zdominowanej przez pałeczki kwasu mlekowego jako kierunek badań mających na celu zapobieganie nawrotom.

70–75% kobiet doświadczy co najmniej jednego epizodu grzybiczego zapalenia sromu i pochwy – powszechnie nazywanego grzybicą pochwy lub kandydozą sromowo-pochwową – którego objawy mogą obejmować świąd, ból sromu i nieprawidłową wydzielinę z pochwy, przy czym u około 8% rozwinie się postać nawracająca1, co stanowi prawie 138 milionów kobiet na całym świecie2.

Grzybicze zapalenie sromu i pochwy

zakażenie sromu i pochwy wywołane przez oportunistyczne grzyby drożdżopodobne, głównie Candida albicans lub Nakaseomyces glabratus.

W artykule przeglądowym opublikowanym w czasopiśmie Current Fungal Infection Reports1 podsumowano najnowsze dane dotyczące interakcji między mikrobiotą pochwy, a zwłaszcza bakteriami z rodzaju Lactobacillus, a oportunistycznymi drożdżakami z rodzajów Candida i Nakaseomyces, w celu lepszego zrozumienia ich roli w zdrowiu pochwy oraz w grzybiczych infekcjach pochwy. Autorzy opowiadają się za zastąpieniem nazwy „kandydoza sromowo-pochwowa” szerszym terminem „grzybicze zapalenie sromu i pochwy”, który uwzględnia kliniczną rolę innych gatunków, w szczególności Nakaseomyces glabratus (dawniej Candida glabrata) w postaciach nawracających oraz niektórych grzybiczych zapaleniach pochwy.

Mikrobiota pochwy

Zbiór mikroorganizmów naturalnie zasiedlających pochwę, których skład i stabilność są ściśle powiązane ze zdrowiem pochwy.

Zdrowie pochwy

Stan równowagi ekosystemu pochwy, charakteryzujący się nienaruszoną błoną śluzową, stabilną mikroflorą oraz brakiem objawów lub patologicznego stanu zapalnego.

Infekcja pochwy

Ogólne określenie wszelkich infekcji błony śluzowej pochwy, zarówno bakteryjnych, grzybiczych, jak i pasożytniczych.

Zaburzenia równowagi flory pochwowej

Zakłócenie zwyczajowej dominacji ochronnej bakterii z rodzaju Lactobacillus, sprzyjające dysbiozie i niektórym infekcjom.

Podrażnienie sromu

Częsty objaw związany z zapaleniem sromu i pochwy (niektóre z możliwych objawów to zaczerwienienie, swędzenie, uczucie pieczenia).

Candida albicans i Nakaseomyces glabratus: dwa odrębne mechanizmy

C. albicans pozostaje najlepiej udokumentowanym gatunkiem, odpowiedzialnym za 63–70% przypadków3 grzybiczego zapalenia sromu i pochwy lub kandydozy. Grzyb ten atakuje błonę śluzową poprzez przejście do postaci strzępkowej, w którym pośredniczą adhezyny oraz kandydalizyna – toksyna aktywująca inflammasom.

Nakaseomyces glabratus działa na zasadzie odwrotnej. W kilku meksykańskich kohortach, o których wspomina się w czasopiśmie, odnotowano jego wyraźną przewagę w postaciach nawracających, co wiąże się ze spadkiem liczby Lactobacillus i wzrostem liczby Bifidobacterium. Zamiast atakować, utrzymuje się ona dzięki biofilmowi, odporności na stres oksydacyjny i unikaniu odpowiedzi immunologicznej, co częściowo wyjaśnia częste niepowodzenia w leczeniu klasycznymi lekami przeciwgrzybiczymi oraz dlaczego to właśnie ten gatunek powinien determinować sposób postępowania.

Zdrowa mikroflora pochwy związana ze sromem pochwy

Gatunek lub gatunki / powiązany profil mikrobiologiczny : Lactobacillus crispatus (dominujący), L. iners (możliwa obecność, niejednoznaczna rola).

Dane przedstawione w czasopiśmie : Dominacja L. crispatus jest zazwyczaj związana z homeostazą pochwy i środowiskiem o niskim poziomie stanu zapalnego.

Nawracająca waginoza bakteryjna

Gatunek lub gatunki / powiązany profil mikrobiologiczny : Zmniejszenie liczby bakterii z rodzaju Lactobacillus; wzrost liczby bakterii beztlenowych związanych z BV, w tym Gardnerella vaginalis, Prevotella, Atopobium i Sneathia.

Dane przedstawione w czasopiśmie : Nawracające zapalenie błony śluzowej jelit może sprzyjać nawrotom infekcji grzybiczych poprzez tworzenie środowiska sprzyjającego stanom zapalnym. Jest to proponowany mechanizm, który nie został formalnie udowodniony.

Ogniskowe grzybicze zapalenie sromu i pochwy / kandydoza sromu i pochwy

Gatunek lub gatunki / powiązany profil mikrobiologiczny : Candida albicans.

Dane przedstawione w czasopiśmie : Główny gatunek wywołujący grzybicze zapalenie sromu i pochwy (≈ 63–70% zgłoszonych przypadków).

Nawracające grzybicze zapalenie sromu i pochwy – przytoczone kohorty z Meksyku

Gatunek lub gatunki / powiązany profil mikrobiologiczny : Nakaseomyces glabratus (wcześniej Candida glabrata).

Dane przedstawione w czasopiśmie : Silny związek z postaciami nawracającymi w wymienionych kohortach meksykańskich, któremu towarzyszą zmiany w mikroflorze pochwy.

Dynamika populacji bakterii z rodzaju Lactobacillus a ryzyko nawrotu

Utrata dominacji Lactobacillus crispatus, gatunku związanego ze zdrowiem pochwy, zwłaszcza ze względu na jego rolę w zakwaszaniu środowiska i wytwarzaniu związków przeciwbakteryjnych na rzecz bardziej niestabilnych lub dysbiotycznych stanów mikrobiologicznych, wiąże się z mniejszą stabilnością ekosystemu pochwy i zwiększoną podatnością na niektóre infekcje pochwowe. L. iners zajmuje jednak pozycję ambiwalentną: niektóre szczepy stabilizują mikrobiotę, inne natomiast sprzyjają dysbiozie i mogą nawet ułatwiać wzrost nitkowaty C. albicans w niektórych przypadkach zapalenia pochwy i zakażeń grzybiczych. 

W czasopiśmie podkreślono również, że nawracająca waginoza bakteryjna może wywołać nawracające grzybicze zapalenie sromu i pochwy, powodując powstanie środowiska sprzyjającego stanom zapalnym, które zaburza lokalną tolerancję immunologiczną na drożdżaki. Proponowany mechanizm, który nie został jeszcze formalnie wykazany, ale jest zgodny z częstotliwością współzakażeń bakteryjnych i grzybiczych, odnotowaną w cytowanych kohortach.

Wpływ mikrobioty narządów płciowych u mężczyzn na zdrowie kobiet

Dowiedz się więcej

Podejścia regeneracyjne: dane przedkliniczne i obecne ograniczenia

Te ograniczenia terapeutyczne oraz nawroty po leczeniu stanowią motywację do badania metod przywracania mikroflory: przeszczep mikrobioty pochwowej (vaginal microbiota transplantation, VMT), syntetyczne konsorcja bakteryjne (Synthetic Bacterial Consortia Transplantation, SBCT), probiotyki zawierające L. crispatus. W badaniach na myszach strategie te wykazały zdolność do łagodzenia stanu zapalnego i sprzyjały przywróceniu równowagi mikrobioty w modelach bakteryjnej waginozy. W przypadku kobiet dane dotyczące L. crispatus wskazują, że po leczeniu waginozy bakteryjnej może dojść do kolonizacji pochwy. Badania te dotyczą jednak wyłącznie waginozy bakteryjnej: jak dotąd nie ma danych pozwalających potwierdzić skuteczność tych metod regeneracyjnych w leczeniu samego zapalenia sromu i pochwy.

Przeszczep mikrobioty pochwy (VMT)

Eksperymentalna metoda polegająca na przeniesieniu mikrobioty od zdrowej dawczyni w celu przywrócenia równowagi pochwowej, badana jako potencjalna metoda leczenia, ale dotychczas niepotwierdzona w przypadku grzybiczego zapalenia sromu i pochwy.

W przypadku postaci nawracających dane podsumowane w przeglądzie uwydatniają znaczenie uwzględnienia gatunków innych niż C. albicans, w szczególności N. glabratus. Przywrócenie mikroflory, w której dominują bakterie z rodzaju Lactobacillus, stanowi ponadto kierunek badań mających na celu zapobieganie nawrotom, który wymaga jeszcze potwierdzenia klinicznego w przypadku grzybiczego zapalenia sromu i pochwy.

Źródło

1. Ruiz-Higareda, Alvarez-Salas, García-Juárez et al. (2026). Vaginal Microbiota Dynamics as a Key Determinant of Pathogenesis in Fungal Vulvovaginitis. Current Fungal Infection Reports, 20:3. DOI 10.1007/s12281-026-00522-5.

2. Sobel JD, Sobel R. (2018). Current treatment options for vulvovaginal candidiasis caused by azole-resistant Candida species. Expert Opinion on Pharmacotherapy, 19(9):971-977. DOI 10.1080/14656566.2018.1476490.

3. Makanjuola O, Bongomin F, Fayemiwo SA. (2018). An update on the roles of non-albicans Candida species in vulvovaginitis. Journal of Fungi, 4(4):121. DOI 10.3390/jof4040121.

Summary
Off
Sidebar
Off
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off

Nawracające grzybice pochwy: rola mikrobioty

A co, jeśli nawracające grzybice pochwy, zwane również nawracającą kandydozą sromowo-pochwową, zależałyby nie tylko od rodzaju grzyba, ale także od równowagi mikrobioty pochwy? W najnowszym przeglądzie omówiono tę kwestię oraz kierunki badań, nad którymi obecnie się pracuje.

Mikrobiota pochwy

70–75% kobiet przynajmniej raz w życiu doświadczy grzybicy pochwy, czyli grzybiczego zapalenia sromu i pochwy, zwanego również kandydozą sromowo-pochwową, a prawie 8% będzie musiało zmagać się z postaciami nawracającymi1, co stanowi prawie 138 milionów kobiet na całym świecie2.

Grzybicze zapalenie sromu i pochwy :

Zakażenie sromu i pochwy wywołane przez drożdżaki oportunistyczne, głównie Candida albicans lub Nakaseomyces glabratus, często nazywane kandydozą sromowo-pochwową.

Najczęściej wywoływana przez Candida albicans (63–70% przypadków)3, objawia się zazwyczaj podrażnieniem sromu,swędzeniem i nietypową wydzieliną. Objawy te są podobne do objawów innej częstej infekcji pochwy, bakteryjnej waginozy lub niektórych innych zapaleń pochwy. W najnowszym badaniu1 skupiono się na czynniku często pomijanym w przypadku tych infekcji pochwy: mikrobiocie pochwy, która stanowi filar zdrowia kobiety.

Podrażnienie sromu :

Częsty objaw towarzyszący zapaleniu sromu i pochwy (zaczerwienienie, swędzenie, uczucie pieczenia).

Infekcja pochwy :

Ogólne określenie wszelkich infekcji błony śluzowej pochwy, bakteryjnych, grzybiczych lub pasożytniczych, którym mogą towarzyszyć między innymi nietypowe upławy.

Mikrobiota pochwy :

Zespół mikroorganizmów naturalnie występujących w pochwie, których skład i równowaga mają wpływ na zdrowie pochwy.

Zdrowie pochwy :

 Stan równowagi ekosystemu pochwy, związany ze zdrową błoną śluzową oraz brakiem objawów lub nieprawidłowego stanu zapalnego.

Mikrobiota pochwy – niedoceniany sprzymierzeniec

Candida albicans może naturalnie występować w pochwie, nie powodując kandydozy ani żadnych objawów. Wbrew powszechnemu przekonaniu najczęściej odpowiedzialny za tę infekcję drożdżak, Candida albicans, może naturalnie występować w pochwie, nie powodując kandydozy ani żadnych objawów, dzięki równowadze otaczającej mikrobioty. Kluczową rolę odgrywa tu bakteria ochronna, Lactobacillus crispatus: zakwasza ona środowisko pochwy i wytwarza substancje ograniczające namnażanie się niektórych mikroorganizmów, w tym drożdżaków. Inne bakterie, takie jak L. iners, odgrywają bardziej niejednoznaczną rolę: czasami działają stabilizująco, a czasami sprzyjają zaburzeniom równowagi i niektórym infekcjom pochwy.
Niektóre nieodpowiednie lub drażniące produkty higieniczne albo niedawne przyjmowanie antybiotyków mogą zaburzyć tę równowagę. Gdy równowaga ta ulega zaburzeniu, może dojść do dysbiozy, czyli zaburzenia równowagi flory pochwy, co może wiązać się z pewnymi infekcjami pochwy, w szczególności grzybicami, takimi jak kandydoza.

Zaburzenia równowagi flory pochwy :

Zakłócenie zwyczajowej dominacji ochronnej bakterii z rodzaju Lactobacillus, sprzyjające niektórym infekcjom pochwy oraz dysbiozie. 

Kto zamieszkuje mikrobiotę pochwy?

Lactobacillus crispatus : bakteria często dominująca w zdrowej mikrobiocie pochwy – przyczynia się do utrzymania kwasowości i ogranicza namnażanie się niektórych mikroorganizmów.

Lactobacillus iners : rola ambiwalentna – czasami stabilizująca, czasami sprzyjająca zachwianiu równowagi, w zależności od szczepów.

Candida albicans : drożdżaki, które mogą naturalnie występować w pochwie bez wywoływania objawów, ale mogą się namnażać i powodować kandydozę. 

Nakaseomyces glabratus (dawniej Candida glabrata) : drożdżak o mniej wyraźnym charakterze, częściej związany z nawracającymi postaciami grzybic.

Gardnerella vaginalis : bakteria często związana z bakteryjnym zapaleniem pochwy, czyli dysbiozą odrębną od kandydozy. Obecnie rozważa się związek z niektórymi nawracającymi grzybicami.

Dlaczego grzybice nawracają?

W przypadku nawracających postaci kandydozy badanie wskazuje również na inny drożdżak, mniej znany niż Candida albicans, ale równie istotny: Nakaseomyces glabratus (dawniej Candida glabrata). Nie oddziałuje na tkanki w ten sam sposób. Utrzymuje się raczej dzięki różnym mechanizmom, w szczególności tworzeniu biofilmów i unikaniu odpowiedzi immunologicznej, które mogą przyczyniać się do nawrotów i trudności w leczeniu. Kolejna interesująca hipoteza wysunięta przez autorów: nawracające bakteryjne zapalenie pochwy, charakteryzujące się zaburzeniem równowagi mikrobioty pochwy, mogłoby – poprzez zakłócenie lokalnej równowagi – sprzyjać z kolei wystąpieniu grzybicy i pewnym nawrotom: oba te schorzenia pochwy mogą więc być ze sobą ściślej powiązane, niż się wydaje, zwłaszcza w przypadku niektórych zakażeń mieszanych lub następujących po sobie.

Czy zakażenia pochwy będzie można leczyć olejkiem bazyliowym?

Dowiedz się więcej

W przypadku nawracających objawów pomimo prawidłowo prowadzonego leczenia lepiej skonsultować się z lekarzem w celu potwierdzenia diagnozy i dostosowania terapii, niż samodzielnie stosować kolejne leki przeciwgrzybicze. Trwałe przywrócenie równowagi mikrobioty pochwy, w szczególności poprzez wciąż eksperymentalne metody 
przeszczepiania lub modulowania mikrobioty, stanowi dodatkowy kierunek badań, którego skuteczność w leczeniu grzybiczych zapaleń sromu i pochwy jeszcze nie została wykazana.

Przeszczep mikrobioty pochwy (VMT) :

Eksperymentalne podejście polegające na przeniesieniu mikrobioty od zdrowej dawczyni w celu przywrócenia równowagi pochwowej. Jego skuteczność w leczeniu grzybiczych zapaleń sromu i pochwy wymaga jeszcze potwierdzenia. 

Źródła

1. Ruiz-Higareda, Alvarez-Salas, García-Juárez et al. (2026). Vaginal Microbiota Dynamics as a Key Determinant of Pathogenesis in Fungal Vulvovaginitis. Current Fungal Infection Reports, 20:3. DOI 10.1007/s12281-026-00522-5.

2. Sobel JD, Sobel R. (2018). Current treatment options for vulvovaginal candidiasis caused by azole-resistant Candida species. Expert Opinion on Pharmacotherapy, 19(9):971-977. DOI 10.1080/14656566.2018.1476490.

3. Makanjuola O, Bongomin F, Fayemiwo SA. (2018). An update on the roles of non-albicans Candida species in vulvovaginitis. Journal of Fungi, 4(4):121. DOI 10.3390/jof4040121.

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off

Depresja: czy oś mikrobiota–metabolizm ma z nią związek?

Czy mikrobiota jelitowa może przyczyniać się do depresji, zaburzając metabolizm energetyczny? Badanie multiomiczne przeprowadzone u ludzi, uzupełnione o model mysi, wskazuje na istnienie osi mikrobiota–metabolity–fenotyp depresyjny.

 Dépression : un axe microbiote-métabolisme en cause ?

Duże zaburzenie depresyjne nie ogranicza się do objawów afektywnych i poznawczych – towarzyszą mu również silne zaburzenia metabolizmu energetycznego, takie jak rozregulowany poziom glukozy we krwi, zaburzenia funkcjonowania mitochondriów oraz zmiany w kluczowych szlakach metabolicznych (glikolizie, cyklu Krebsa i metabolizmie aminokwasów). Ponadto u pacjentów z dużym zaburzeniem depresyjnym często występuje dysbioza jelit, między innymi zmiany w obrębie niektórych bakterii (Faecalibacterium prausnitzii, Escherichia coli) znanych z pośredniego wpływania na szlaki metaboliczne. Stąd hipoteza badaczy1: czy mikrobiota jelitowa może wpływać na homeostazę energetyczną gospodarza i pomagać mu w walce z depresją?

Duże zaburzenie depresyjne

Duże zaburzenie depresyjne to bardzo ograniczające zdolność do codziennego funkcjonowania zaburzenie psychiczne stanowiące na całym świecie wielki problem. Od 10% do 20% ludzi doświadcza go w jakimś momencie życia1.

Oś mikrobiota–metabolity–fenotyp depresyjny

Analiza próbek surowicy i kału pobranych od 100 pacjentów z depresją oraz 68 zdrowych osób z grupy kontrolnej potwierdziła istotne zaburzenia głównych szlaków metabolizmu energetycznego u osób z depresją: w przypadku 14 metabolitów stwierdzono istotne zmiany, w tym niższe stężenia glukozy, ornityny, AMP i cyklicznego AMP w surowicy oraz wyższe stężenia mleczanu, glutaminianu, argininy, cytruliny i izocytrynianu. Kilka z tych metabolitów było również związanych z wynikami dotyczącymi depresji, lęku i funkcji poznawczych, co może wskazywać na nasilenie objawów.

Co najważniejsze, autorzy wykazali również, że u pacjentów z depresją znacząco różniła się liczebność 92 gatunków bakterii (50 występowało w większej ilości, a 42 w mniejszej), w szczególności należących do typu Firmicutes. Zidentyfikowali oni 36 gatunków bakterii, których liczebność może mieć związek z mitochondrialną syntezą kwasów tłuszczowych, ketogenezą, metabolizmem aminokwasów i innymi procesami. Wydaje się, że 28 z nich uczestniczy w relacji między mikrobiotą, metabolitami energetycznymi a nastrojem, funkcjami poznawczymi i lękiem Można zatem przypuszczać, że istnieje oś mikrobiota jelitowa–metabolity–fenotyp depresyjny, w ramach której pewne metabolity bakteryjne pełnią funkcję przekaźników.

332 mln Około 332 mln osób na świecie cierpi na depresję².

Walidacja przedkliniczna wskazująca na przyczynową rolę mikrobioty

Jak to często bywa w badaniach nad mikrobiotą, trzeba było jeszcze ustalić, czy zaobserwowany związek ma charakter wyłącznie korelacyjny, czy rzeczywiście jest przyczynowo-skutkowy. W tym celu badacze pobrali mikrobiotę od myszy, a następnie poddali zwierzęta 14-dniowemu przewlekłemu stresowi, wywołując zachowania depresyjne (m.in. mniejszą preferencję sacharozy i większą bezczynność) oraz zaburzenia pamięci. Po każdym epizodzie stresu przeprowadzano autologiczną transplantację mikrobioty fekalnej (FMT). Pozwoliła ona ograniczyć zachowania depresyjne i poprawić pamięć, a także przywrócić prawidłową strukturę i funkcjonowanie mikrobioty. Bariera jelitowa pozostała jednak zaburzona. FMT skorygowała zaburzenia metaboliczne (dotyczące m.in. glukozy, mleczanu, glutaminianu i cyklu ornitynowego) oraz przywróciła prawidłową strukturę mitochondriów w korze przedczołowej i hipokampie tych gryzoni.
Zdaniem autorów wyniki te wskazują na rolę mikrobioty jelitowej w regulacji metabolizmu energetycznego w przebiegu zaburzenia depresyjnego.
Doświadczenie to na razie przeprowadzono tylko na myszach, ale może FMT dokonana na wczesnym etapie mogłaby kiedyś stać się metodą wspomagającą leczenie depresji u ludzi? To hipoteza, która wymaga dalszych badań.


Do tego czasu warto zadbać o zrównoważoną dietę obejmującą cytrusy i uprawiać aktywność fizyczną, na przykład bieganie. 

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off

Czy przywrócenie równowagi mikrobioty może pomóc wyjść z depresji?

Czy mikrobiota jelitowa może wpływać na nasze zdrowie psychiczne poprzez oddziaływanie na metabolizm energetyczny? Badanie przeprowadzone u ludzi i myszy analizuje związek między bakteriami jelitowymi, metabolizmem a objawami depresji.

Mikrobiota jelit
Rééquilibrer son microbiote pour sortir de la dépression ?

Czy przywrócenie prawidłowego składu mikrobioty jelitowej może ułatwić wyjście z depresji, zapewniając organizmowi dodatkowe wsparcie energetyczne?

Depresja wpływa nie tylko na nastrój i funkcje poznawcze. Często towarzyszą jej również zaburzenia metabolizmu energetycznego i zmiany w mikrobiocie jelitowej, co potwierdziło badanie¹ przeprowadzone wśród 100 pacjentów z dużym zaburzeniem depresyjnym i 68 zdrowych osób z grupy kontrolnej.

Duże zaburzenie depresyjne

Duże zaburzenie depresyjne to bardzo ograniczające zdolność do codziennego funkcjonowania zaburzenie psychiczne stanowiące na całym świecie wielki problem. Od 10% do 20% ludzi doświadcza go w jakimś momencie życia¹.

1,5 Depresja jest około 1,5 razy częstsza u kobiet niż u mężczyzn².

10% Depresja dotyka ponad 10% kobiet ciężarnych i kobiet w połogu (depresja okołoporodowa)².

Związek między mikrobiotą, metabolizmem i depresją

Wyniki są jednoznaczne: w przypadku depresji zaburzeniu ulega kilka szlaków związanych z wytwarzaniem energii. Niektórych metabolitów jest za dużo (m.in. mleczanu, glutaminianu i argininy), a innych za mało (m.in. glukozy i ornityny). Zaburzenia te są związane z nasileniem objawów – większym lękiem, silniejszymi objawami depresji i większymi problemami z funkcjami poznawczymi.

To jednak nie wszystko! Autorzy wykazali również, że mikrobiota jelitowa pacjentów z depresją różni się od mikrobioty osób zdrowych: występuje u nich dysbioza, w której około stu gatunków bakterii jest mniej lub bardziej licznych niż w próbkach kału osób zdrowych z grupy kontrolnej. 

Czy zjawiska te są ze sobą powiązane? Rzeczywiście, wśród mikroorganizmów, których w jelitach jest zbyt dużo lub zbyt mało, znajduje się kilka gatunków, które mogą wpływać na metabolizm energetyczny i pogarszać nastrój. Albo wręcz przeciwnie – mogą korzystnie wpływać na zdrowie psychiczne, jeśli zapewni się odpowiednie warunki sprzyjające korzystnym bakteriom jelitowym. Zanim jednak można było rozważać taki mechanizm, trzeba było wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego. I właśnie to udało się zrobić.

4% Szacuje się, że na depresję cierpi 4% populacji, w tym 5,7% dorosłych (4,6% mężczyzn i 6,9% kobiet) oraz 5,9% osób dorosłych w wieku 70 lat i starszych².

332 mln Około 332 mln osób na świecie cierpi na depresję³.

3 Samobójstwo to trzecia pod względem częstotliwości przyczyna zgonów osób w wieku 15–29 lat².

Doświadczenie na myszach pozwalające zbadać związek przyczynowo-skutkowy

Badacze poddali myszy przewlekłemu stresowi, wywołując u nich zachowania przypominające objawy depresji. Podobnie jak u pacjentów z depresją, u zwierząt doszło do zaburzeń mikrobioty jelitowej i metabolizmu energetycznego.

Badanie było skoncentrowane na mikrobiocie – bytującej w jelitach społeczności bakterii – i jej związkach z metabolizmem i zdrowiem psychicznym.
Wcześniejsze badania wykazały już zmiany w składzie mikrobioty u pacjentów z dużym zaburzeniem depresyjnym, ale ich związki z metabolizmem miały w dużej mierze charakter korelacyjny

Badacze przeszczepili więc myszom, u których rozwinęły się zachowania depresyjne, ich własną mikrobiotę fekalną pobraną przed wystąpieniem stresu i złego nastroju. W wyniku tego autologicznego przeszczepu fekalnego (każda mysz otrzymała własny stolec) skorygowano kilka zaburzeń metabolicznych, a stan zdrowia psychicznego zwierząt uległ poprawie. Przywrócono również funkcjonowanie mitochondriów – struktur dostarczających energii – w niektórych obszarach mózgu zaangażowanych w regulację nastroju i pamięci.

„Przeszczep ponownie wprowadza do jelit bakterie pobrane przed wystąpieniem stresu.” 

„Jeśli chodzi o zdrowie psychiczne, wyniki te przede wszystkim potwierdzają znaczenie komunikacji między jelitami a mózgiem, nie dowodzą jednak, że oddziaływanie na tę oś ma działanie terapeutyczne u ludzi.”

Co zatem z ludźmi?

Związek przyczynowo-skutkowy wykazano dotąd wyłącznie u zwierząt. Potrzebne są kolejne badania, aby ustalić, czy ten sam mechanizm występuje u ludzi z dużym zaburzeniem depresyjnym, a przede wszystkim, czy oddziaływanie na ich mikrobiotę może w przyszłości mieć znaczenie terapeutyczne. Do tego czasu można zadbać o dobry nastrój, dbając o mikrobiotę jelitową. Jak? Poprzez właściwą dietę, na przykład bogatą w cytrusy i niezawierającą napojów gazowanych.

Trzy przykłady ułatwiające zrozumienie zagadnienia

Ograniczenie nadmiaru (toksycznego) mleczanu

U osób z depresją przewlekły stres zaburza funkcjonowanie mitochondriów (energetycznych ośrodków komórek) i zmusza komórki mózgu do przejścia na alternatywny sposób pozyskiwania energii – glikolizę beztlenową. Prowadzi to do nieprawidłowego i szkodliwego gromadzenia się mleczanu we krwi i mózgu. Nadmiar mleczanu nasila zachowania depresyjne i zaburzenia pamięci. Bakteria jelitowa Anaerostipes hadrus może łagodzić lęk i depresję, odwracając niekorzystne zmiany w metabolizmie związane z nasileniem glikolizy beztlenowej, zmniejszając stężenie mleczanu w mózgu i umożliwiając mitochondriom ponowne podjęcie prawidłowej pracy.

Ograniczenie nadmiaru (toksycznego) glutaminianu

U osób z depresją glutaminian może gromadzić się w nadmiernych ilościach we krwi i mózgu. Nienaturalnie wysokie stężenie glutaminianu może zaburzać metabolizm energetyczny mózgu i nasilać objawy. Bakteria jelitowa Anaerostipes hadrus może potencjalnie korzystnie wpływać na przebieg depresji i lęku. Jej działanie ochronne może polegać na zmniejszaniu stężenia niektórych kluczowych metabolitów, w tym glutaminianu, a także mleczanu i kwasu izocytrynowego.

Uzupełnienie niedoboru (korzystnie działającej) ornityny

U osób z depresją stężenie ornityny we krwi i mózgu może być bardzo niskie. Jej niedobór może prowadzić do gromadzenia się toksycznych metabolitów (w wyniku mniejszej detoksykacji amoniaku i zwiększonej produkcji glutaminianu), a także ograniczać dostępność neuroprotekcyjnych związków, do których syntezy ornityna jest niezbędnym prekursorem. Może to zwiększać podatność na depresję, zmęczenie i pogorszenie funkcji poznawczych. Wydaje się, że kilka bakterii jelitowych, takich jak Dorea formicigenerans czy Eubacterium ramulus, może być ważnym źródłem ornityny dla gospodarza. 

Źródła

1. Lei P, Qi Z, Ma Q et al. Gut microbiota reshapes host energy metabolism to modulate depressive behaviors. Gut Microbes. 2026 Dec 31;18(1):2662556.
2. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression. 
3. 2021 Global Burden of Disease. 

Summary
Off
Sidebar
Off
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off

Czy sztuczna inteligencja potrafi wskazać szczepy o potencjale probiotycznym dla pochwy?

Gatunek Lactobacillus crispatus często uważa się za wyznacznik zdrowia pochwy. Jednak nie wszystkie szczepy mają takie same właściwości funkcjonalne. Nowe badanie pokazuje, jak uczenie maszynowe (machine learning) może pomóc wskazać szczepy o największym potencjale probiotycznym ocenianym in vitro.

Can AI identify promising vaginal probiotic strains?

Gdy wybieramy probiotyk dopochwowy, możemy zobaczyć na etykiecie nazwę gatunku i założyć, że bakterie tego gatunku mają określone korzystne właściwości. Nowe badanie1 sprawdza, czy takie założenie jest uzasadnione: czy potencjał funkcjonalny Lactobacillus crispatus jest właściwością całego gatunku, czy poszczególnych szczepów, które zbyt pochopnie traktowaliśmy jako jedną grupę?

Czterdzieści siedem wersji jednego gatunku

Zespół zebrał 1126 izolatów bakteryjnych z wymazów z pochwy pobranych od 36 zdrowych kobiet w wieku od 18 do 30 lat. Okazało się, że 639 z nich to Lactobacillus crispatus. Analiza filogenomiczna pozwoliła podzielić te 639 izolatów na 47 odrębnych kladów, ujawniając znaczne zróżnicowanie w obrębie gatunku. Wśród 639 izolatów pangenom obejmował 4482 rodziny genów, z czego 1579 należało do genomu rdzeniowego. Pokazuje to znaczne zróżnicowanie genetyczne w obrębie L. crispatus, mimo ogólnie zachowanej struktury genomu.

Zróżnicowanie to ma znaczenie nie tylko z naukowego punktu widzenia – szczepy różniły się obecnością i liczbą kopii genów kodujących pullulanazę (PulA), (PulA), enzym uczestniczący w rozkładzie glikogenu, który może pomagać L. crispatus wykorzystywać to źródło węgla w środowisku pochwy. Istniejące obecnie narzędzia do ogólnej oceny potencjału probiotycznego mogą mieć trudności z uchwyceniem tych różnic na poziomie szczepu. Gdy badacze poddali szczepy analizie za pomocą istniejącego narzędzia iProbiotics, niemal każdy z nich uzyskał wysoki wynik – średnio 97,58%. Pokazuje to, jak trudno za pomocą obecnych, ogólnych metod przewidywania potencjału probiotycznego rozróżnić właściwości funkcjonalne poszczególnych szczepów.

Potencjał funkcjonalny na poziomie szczepu: wymierna zdolność pojedynczego izolatu – a nie jednego gatunku – do zakwaszania środowiska, wytwarzania kwasu mlekowego i H₂O₂ oraz hamowania patogenów. Tylko pod względem ilości wytwarzanego kwasu mlekowego 67 przebadanych szczepów różniło się pięciokrotnie.

Pullulanaza (PulA): enzym uczestniczący w rozkładzie glikogenu. Jego obecność może pomagać bakterii L. crispatus wykorzystywać glikogen obecny w pochwie i przystosowywać się do jej środowiska, sprzyjając kolonizacji i utrzymaniu kwaśnego środowiska.

Cechy wyróżniające szczepy o większym potencjale funkcjonalnym

Następnie badacze przebadali 67 reprezentatywnych szczepów pod kątem pięciu cech ocenianych in vitro, które mogą mieć znaczenie kliniczne i są uznawane za istotne dla potencjału probiotycznego w środowisku pochwy: zdolności do wzrostu, stopnia zakwaszania środowiska, ilości wytwarzanego kwasu mlekowego i nadtlenku wodoru oraz zdolności do hamowania patogenów bytujących w pochwie. Wyniki znacznie się różniły. Ilość wytwarzanego kwasu mlekowego wahała się od 2,02 do 10,29 g/l, a stężenie nadtlenku wodoru – od 9,39 do 18,3 µmol/l, choć wszystkie szczepy należały do tego samego gatunku. Końcowe pH wynosiło od 3,8 do 4,45, co oznacza, że wszystkie szczepy zakwaszały swoje środowisko, ale nie w takim samym stopniu.

Szczepy różniły się również zdolnością do hamowania
Gardnerella vaginalis – bakterii związanej z bakteryjnym zapaleniem pochwy. Średnia wielkość strefy zahamowania wzrostu wynosiła 15,35 mm, ale między poszczególnymi szczepami różniła się o kilka milimetrów. Badacze połączyli tych pięć pomiarów w jeden wynik, przypisując największą wagę – 30% – zdolności szczepu do hamowania patogenów związanych z bakteryjnym zapaleniem pochwy. Następnie podzielili szczepy według mediany na dwie grupy: grupę o większym potencjale funkcjonalnym, oznaczoną jako Lcris-SFS, oraz grupę o mniejszym potencjale funkcjonalnym. Trzy szczepy, które uzyskały najwyższe wyniki, są obecnie testowane na zwierzętach oraz we wczesnych badaniach klinicznych.

Lcris-SFS: oznaczenie szczepów, których zagregowany wynik funkcjonalny znajduje się powyżej lub poniżej mediany. Określa ono potencjał funkcjonalny szczepów, a nie ich bezpieczeństwo.

Dysbioza pochwy: dysbioza pochwy to stan, w którym mikrobiota pochwy przestaje być zdominowana przez bakterie z rodzaju Lactobacillus i staje się bardziej zróżnicowana oraz bogatsza w bakterie beztlenowe. Powszechnie występującym stanem dysbiotycznym jest bakteryjne zapalenie pochwy.

Model odczytujący potencjał funkcjonalny z genomu

Aby uniknąć wielomiesięcznych prac związanych z hodowlą laboratoryjną, badacze stworzyli model komputerowy o nazwie VLCPredictor. Model analizuje krótkie fragmenty DNA z genomu każdego szczepu, a następnie spośród 349 184 takich fragmentów wybiera 534 najbardziej informacyjne. Na ich podstawie przewiduje potencjał funkcjonalny szczepu, pomagając badaczom wyłonić kandydatów do dalszych badań eksperymentalnych. Przetestowano osiem metod predykcji. Najlepiej działający model, oparty na lesie losowym (random forest), osiągnął średnią powierzchnię pod krzywą w zakresie rozróżniania szczepów o większym i mniejszym potencjale funkcjonalnym wynoszącą 0,742. Po zastosowaniu do 103 opublikowanych genomów model wskazał około 76% szczepów pochodzących od zdrowych kobiet jako szczepy o wyższym przewidywanym potencjale funkcjonalnym. W przypadku szczepów pochodzących od kobiet z bakteryjnym zapaleniem pochwy odsetek ten wynosił zaledwie 31%. Model ten nie jest jednak doskonały: został wytrenowany na genomach pochodzących z jednego regionu i od jednej grupy etnicznej, a tylko 16 genomów pochodziło od kobiet z bakteryjnym zapaleniem pochwy. Konieczna jest więc dalsza walidacja. Znaczenie doboru na poziomie szczepu pokazują również wcześniejsze badania kliniczne cytowane przez autorów: jeden probiotyk oparty na L. crispatus zmniejszał częstość nawrotów bakteryjnego zapalenia pochwy po leczeniu antybiotykami, natomiast inna kombinacja probiotyków zawierających bakterie z rodzaju Lactobacillus nie poprawiła odsetka wyleczeń w osobnym badaniu. 

Przeciwzapalne supermoce bakterii Lactobacillus bytującej w pochwie

Dowiedz się więcej

Wyniki tego badania nie oznaczają, że na podstawie predykcji genomowej można już wybrać probiotyk dla konkretnej pacjentki. Badanie podkreśla natomiast znaczenie charakterystyki na poziomie szczepu: samo przynależenie do gatunku kojarzonego z dobrym stanem zdrowia, takiego jak L. crispatus, nie oznacza, że wszystkie jego szczepy mają takie same właściwości funkcjonalne. VLCPredictor może pomóc badaczom wyłonić kandydatów o największym potencjale, ale zanim takie przewidywania będzie można wykorzystać w praktyce, konieczne są dalsze badania in vivo i walidacja kliniczna.

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Ginekologia Położnictwo Off

Ewolucja mikrobioty jamy ustnej podczas podróży: wpływ środowiska, dysbioza i odporność

Mikrobiota górnego odcinka układu oddechowego
Evolución de la microbiota bucal durante los viajes: exposición ambiental, disbiosis y resiliencia

 1. Jak często podróżujemy w ciągu roku?

Według danych Komisji Europejskiej mieszkańcy UE w wieku 15 lat i więcej odbyli w 2024 r. prawie 1,2 mld podróży turystycznych z noclegiem, czyli średnio około trzech podróży na osobę rocznie1. Tak częste podróżowanie ma znaczenie również z biologicznego punktu widzenia. Każda kolejna zmiana otoczenia oznacza bowiem kontakt z nowymi mikroorganizmami i może na krótki czas zaburzać równowagę ekosystemu mikroorganizmów. Wpływ podróżowania na mikrobiotę jelitową oraz biegunka podróżnych są dobrze poznane, natomiast znacznie mniej wiadomo o tym, jak podróże wpływają na mikrobiotę jamy ustnej – w tym mikroorganizmy związane ze śliną, językiem i płytką nazębną – choć to właśnie jama ustna jest jednym z głównych miejsc, w których organizm ma kontakt ze środowiskiem zewnętrznym. 

Podróżowanie oznacza kontakt z nowym środowiskiem, innym jedzeniem i nowymi źródłami wody, co może wielokrotnie zaburzać mikrobiotę. Mimo że mikrobiota jamy ustnej jako pierwsza ma kontakt z tymi czynnikami, wciąż wiemy o niej znacznie mniej niż o mikrobiocie jelitowej.

2. Dlaczego podróże mogą zmieniać mikrobiotę jamy ustnej

Jama ustna ma stały kontakt ze środowiskiem zewnętrznym, dlatego szybko reaguje na zmiany stylu życia i otoczenia. Choć mikrobiota jamy ustnej jest zazwyczaj dość stabilna, może zmieniać się pod wpływem diety, higieny jamy ustnej, rytmu dobowego, stresu czy stanu układu odpornościowego. Zdrowie jamy ustnej zależy od zachowania równowagi w obrębie mikrobioty (homeostazy). Kiedy ta równowaga zostaje zaburzona, mamy do czynienia z dysbiozą – zmianą składu lub funkcjonowania mikrobioty, która wiąże się zarówno z chorobami jamy ustnej, jak i chorobami ogólnoustrojowymi2.
Podróżowanie może nasilać wiele takich zmian jednocześnie: pojawia się kontakt z nowym środowiskiem i innymi źródłami wody, zmienia się sposób odżywiania, a także otoczenie społeczne3-4. Wszystko to może wpływać na żyjące w organizmie społeczności mikroorganizmów. Jama ustna jest początkiem przewodu pokarmowego, dlatego zachodzące w niej zmiany mogą również wpływać na mikrobiotę w dalszych odcinkach przewodu pokarmowego. Obszerne badania przeprowadzone w wielu krajach wykazały, że mikroorganizmy z jamy ustnej mogą przedostawać się do jelit i je kolonizować częściej niż dotychczas uważano – nawet u osób zdrowych5.

Zmiany w mikrobiocie wywołane podróżowaniem zazwyczaj są przejściowe, ale nie zawsze całkowicie ustępują. Zmiany związane z mikroorganizmami i opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe mogą utrzymywać się jeszcze długo po ustąpieniu objawów.

3. Kiedy podróż oznacza kontakt z nowymi mikroorganizmami: dysbioza, zatrucie pokarmowe i biegunka

Jednym z dobrze znanych zagrożeń podczas podróży są ostre zakażenia przewodu pokarmowego, często wywoływane przez patogeny obecne w żywności lub wodzie. Mogą one przy tym zaburzać równowagę mikrobioty. Badania podłużne pokazują, że podróżowanie wpływa na skład mikrobioty, a epizody biegunki mogą zaburzać jej strukturę i zwiększać liczbę genów związanych z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe. Takie zmiany mogą utrzymywać się przez wiele tygodni6-7. Podróżowanie sprzyja również zasiedlaniu organizmu przez drobnoustroje wielolekooporne, zwłaszcza u osób doświadczających biegunki podróżnyc6. W większości niepowikłanych przypadków biegunka podróżnych ustępuje w ciągu kilku dni. Nie oznacza to jednak, że mikrobiota równie szybko wraca do wcześniejszego stanu. Badania pokazują, że po powrocie skład mikrobioty często stopniowo zbliża się do tego sprzed podróży, ale odzyskanie pierwotnej równowagi może zająć więcej czasu lub w ogóle nie być pełne. Co więcej, u części badanych osób związane z podróżowaniem zmiany dotyczące oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe utrzymywały się jeszcze przez wiele tygodni po początkowym zaburzeniu mikrobioty6, 8-9.

Podróże kształtują młode umysły, a także wzmacniają mikrobiotę i oporność na antybiotyki

Dowiedz się więcej

4. Pytania, na które wciąż szukamy odpowiedzi: czas aklimatyzacji, stabilność i trwałość

Choć coraz więcej mówi się o wpływie podróży na mikrobiotę, nadal brakuje badań, które śledziłyby zmiany mikrobioty jamy ustnej u podróżujących na przestrzeni czasu. Badania szeregów czasowych mikrobioty jelitowej, prowadzone poza kontekstem podróży, pokazują, że jej skład może zmieniać się z dnia na dzień nawet wtedy, gdy warunki pozostają niezmienne. Dlatego potrzebne są częste pomiary wykonywane przez dłuższy czas, aby odróżnić naturalne wahania mikrobioty od rzeczywistych zmian wywołanych podróżowaniem4.

Dr Wendy Lin wykorzystała trwający rok międzynarodowy program edukacyjny do obserwacji zmian mikrobioty jamy ustnej w grupie studentów podróżujących po siedmiu regionach świata: Stanach Zjednoczonych, Brazylii, Francji, Turcji, Kenii, Indiach i Chinach. Badanie to ma pomóc odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań dotyczących mikrobioty jamy ustnej, na które wciąż nie znamy odpowiedzi:

  • Jak długo mikrobiota jamy ustnej potrzebuje, aby przystosować się do nowego środowiska?

  • Czy podczas podróży mikrobiota jamy ustnej pozostaje względnie stabilna, czy też dynamicznie się zmienia?

  • Jak szybko mikrobiota jamy ustnej wraca do stanu wyjściowego po powrocie z podróży?

  • Czy nowo wprowadzone taksony lub warianty poszczególnych szczepów utrzymują się przez dłuższy czas?

Nadal nie wiadomo dokładnie, kiedy podczas podróży zmienia się mikrobiota jamy ustnej, na ile są to zmiany trwałe i jak długo mogą się utrzymywać.

Wnioski

Podróżowanie oznacza kontakt z innym środowiskiem i często także zmianę sposobu odżywiania. Dzięki temu pozwala w naturalny sposób obserwować, jak na takie zmiany reaguje ludzka mikrobiota. Badania mikrobioty jelitowej u podróżujących pokazują, że jej skład szybko zmienia się podczas podróży, a wystąpienie biegunki może dodatkowo zaburzyć jej strukturę. Po takich zmianach mikrobiota często wraca do wcześniejszego stanu z opóźnieniem lub nie odzyskuje go w pełni. Mikrobiota jamy ustnej – choć jako pierwsza ma kontakt z żywnością, wodą i mikroorganizmami ze środowiska – wciąż jest znacznie słabiej poznana pod tym względem. Badania podłużne prowadzone wśród podróżujących, z regularnym pobieraniem próbek mikrobioty jamy ustnej, mogą pomóc odpowiedzieć na podstawowe pytania dotyczące tego, jak mikrobiota przystosowuje się do nowych warunków, jak stabilna jest w czasie i jak długo utrzymują się zachodzące w niej zmiany. Pozwolą również sprawdzić, czy podróż pozostawia trwały ślad w mikrobiocie po powrocie do domu.

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off

Gdy bakteria z jamy ustnej przekształca komórki odpornościowe w komórki zabójcze

Od dawna obwinia się Fusobacterium nucleatum o sprzyjanie rozwojowi raka okrężnicy. Nowe badania pokazują, że bakteria ta może również przyciągać komórki odpornościowe do guza i przeprogramowywać je tak, by zabijały komórki nowotworowe. To, czy do tego dojdzie, zależy od wariantu genu u danego pacjenta.

When an oral bacterium turns immune cells into killers

Neutrofile w guzach jelita grubego mają złą reputację, podobnie jak Fusobacterium nucleatum. Nowe badanie1 łączy te dwa elementy i ujawnia coś nieoczekiwanego: bakteria przyciąga neutrofile do guza i aktywuje je, aby go niszczyły. To, czy zjawisko to wystąpi u danego pacjenta, zależy od jednego receptora.

Neutrofile związane z guzem (TAN)

Neutrofile rekrutowane do mikrośrodowiska guza. Przez długi czas uznawano je za immunosupresyjne; w tym badaniu wykazano jednak, że po otrzymaniu odpowiedniego sygnału bakteryjnego zabijają komórki CRC1.

Nie każda bakteria jelitowa rekrutuje neutrofile w ten sam sposób

Spośród dwóch bakterii najczęściej występujących w guzach jelita grubego tylko F. nucleatum pobudzała komórki nowotworowe do uwalniania sygnałów przyciągających neutrofile i w badaniach laboratoryjnych przyciągała do siebie znacznie więcej neutrofili niż Bacteroides fragilis. U myszy F. nucleatum zwiększała liczbę neutrofili w obrębie guza; B. fragilis nie wywoływała takiego efektu. Istotny jest także bezpośredni kontakt: w ciągu pięciu minut F. nucleatum wiązała się z nawet 25% krążących neutrofili i indukowała ekspresję markera aktywacji, która osiągała maksimum w ciągu trzech godzin.

Jeden receptor uruchamia ten mechanizm — i nie jest to TLR4

Neutrofile eksponowane na F. nucleatum uwalniały mieszaninę związków przeciwdrobnoustrojowych i cytotoksycznych wobec komórek nowotworowych. Pożywka kondycjonowana przez te neutrofile zabijała komórki raka okrężnicy in vitro, a po bezpośrednim wstrzyknięciu do guza spowalniała jego wzrost u myszy; pożywka kondycjonowana przez B. fragilis nie wywoływała żadnego efektu. Zablokowanie TLR4 zapobiegało pojawieniu się markera aktywacji, ale nie znosiło efektu cytotoksycznego. Zablokowanie Siglec-5/14 działało odwrotnie: zanikała zdolność do zabijania komórek nowotworowych. To Siglec-14 silnie wiąże się z bakterią, podczas gdy pokrewny receptor Siglec-5 wiąże się z nią jedynie słabo.
W przeciwieństwie do większości receptorów z tej rodziny, które wyciszają neutrofile, Siglec-14 je aktywuje.

Siglec-14

Immunoglobulinopodobna lektyna wiążąca kwas sialowy, obecna na neutrofilach. Wiąże LPS bakterii F. nucleatum i jest niezbędna dla działania cytotoksycznego; jej zablokowanie znosi zdolność do zabijania, nie hamując aktywacji1.

Powszechny wariant genu może wyjaśniać sprzeczne dane dotyczące wyników klinicznych

U pacjentów z dwiema kopiami powszechnego wariantu genu SIGLEC14 neutrofile nadal reagują na F. nucleatum, ale nie są zdolne do zabijania komórek nowotworowych: im więcej kopii wariantu, tym słabsza odpowiedź. Wariant ten występuje u mniej niż 10% osób pochodzenia europejskiego, ale nawet u 70% osób pochodzenia wschodnioazjatyckiego, co może tłumaczyć rozbieżności w piśmiennictwie: W kohortach europejskich i amerykańskich naciek neutrofilowy wiąże się z dłuższym przeżyciem, a w kohortach chińskich – z krótszym. U myszy receptor aktywujący w ogóle nie występuje, co prawdopodobnie wyjaśnia, dlaczego w badaniach na zwierzętach bakterię F. nucleatum przedstawiano jako wyłącznie szkodliwą. W jednej próbie obejmującej 444 pacjentów wysokie poziomy markerów neutrofilowych przewidywały dłuższe przeżycie, ale tylko w guzach, w których obecna była również bakteria F. nucleatum. W dużej publicznej bazie danych ekspresji genów (The Cancer Genome Atlas) 31 pacjentów bez ekspresji SIGLEC14 w guzie miało gorsze rokowanie niż 351 pacjentów z ekspresją SIGLEC14.

To przede wszystkim kwestia biomarkera, a dopiero w dalszej kolejności – decyzji terapeutycznej. Gdy następnym razem dane dotyczące nacieku neutrofilowego w CRC będą wydawały się nie do pogodzenia, brakującymi zmiennymi mogą być bakterie zasiedlające guz oraz allel SIGLEC14 odziedziczony przez pacjenta.

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off

Jak kawa zwykła i bezkofeinowa działa na mikrobiotę

Przeprowadzone niedawno badania wskazują, że na mózg oddziałuje nie tylko kawa z kofeiną – bezkofeinowa również, prawdopodobnie za pośrednictwem mikrobioty jelitowej.

Mikrobiota jelit

Nie brak dowodów na wpływ kawy na funkcje poznawcze, takie jak zdolność do koncentracji i radzenia sobie ze stresem, czujność czy pamięć, lecz wciąż niewiele wiadomo o mechanizmach tego oddziaływania.
Czy pośredniczy w tym mikrobiota? I czy kofeina jest jedyną substancją aktywną oddziałującą na mózg?

-27 % O tyle zmniejsza się ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera u osób pijących kawę².

Trzeci napój na świecie Kawa jest trzecim pod względem częstotliwości spożywania napojem na świecie – po wodzie i herbacie³.

2 miliardy Tyle filiżanek kawy wypija się codziennie na świecie³.

Lepiej poznać związki łączące kawę, jelita i funkcje poznawcze

Warto bliżej przyjrzeć się tej kwestii. Jak pokazują badania z zakresu żywienia, zawarte w kawie związki bioaktywne (kwasy chlorogenowe, melanoidyny i inne polifenole) silnie wpływają na skład mikrobioty jelitowej. Mikrobiota i mózg komunikują się za pośrednictwem osi mikrobiota–jelita–mózg, która może uczestniczyć w mechanizmie oddziaływania kawy na zdrowie, niezależnie od kofeiny.

Aby zweryfikować tę hipotezę, irlandzcy badacze zrekrutowali 62 zdrowe osoby dorosłe, które w okresie poprzedzającym badanie nie przyjmowały probiotyków, prebiotyków ani antybiotyków. Połowa z nich piła kawę regularnie (3–5 filiżanek dziennie), a druga połowa – wcale. Osoby z pierwszej grupy na dwa tygodnie zrezygnowały z kawy, po czym wróciły do niej – w postaci kawy zwykłej lub bezkofeinowej – na trzy tygodnie, bez zmiany dotychczasowej diety. Celem było odróżnienie wpływu kofeiny od wpływu pozostałych składników kawy.

Naukowcy pobierali od wszystkich uczestników próbki stolca, moczu i krwi. Na różnych etapach badania przeprowadzali testy poznawcze i behawioralne, jednocześnie monitorując sposób odżywiania uczestników. 

Zaskakujący wpływ kawy na mikrobiotę

Dowiedz się więcej

Pozytywny wpływ na nastrój i funkcje poznawcze

Opublikowane w „Nature Communications”1, wyniki pokazują przede wszystkim, że konsumenci kawy mają wyraźnie inny skład mikrobioty jelitowej. Charakteryzuje się on zwłaszcza większą obfitością Firmicutes CAG:94 – szczepu bakterii kojarzonego z pozytywnymi emocjami u kobiet.

Po okresie abstynencji i ponownym wprowadzeniu kawy do diety stwierdzono, że niezależnie od zawartości kofeiny napój ten modyfikuje siedem konkretnych szczepów mikroorganizmów w mikrobiocie jelitowej, nie zmieniając przy tym jej ogólnej różnorodności.

Ponowne wprowadzenie kawy – z kofeiną lub bezkofeinowej – do diety miało korzystne skutki dla mózgu, w tym zmniejszenie:

  • odczuwanego stresu, 
  • odczuwanych objawów depresji,
  • impulsywności (skłonności do szybkiego działania bez myślenia o konsekwencjach). 

Z kolei wyłącznie spożywanie kawy z kofeiną wiązało się ze zmniejszeniem lęku oraz poprawą funkcji poznawczych i zdolności adaptacji do stresu.

Co ciekawe, spożywanie kawy bezkofeinowej – ale nie kawy z kofeiną – przekładało się na poprawę pamięci epizodycznej, zwiększenie aktywności fizycznej i lepszą jakość snu. 

Mikrobiota – prawdopodobny pośrednik między kawą a mózgiem

Analiza stolca osób pijących kawę wykazała, że przed okresem abstynencji występowały u nich – w porównaniu z osobami niepijącymi kawy – niższe stężenia kwasu indolo-3-propionowego (metabolitu wpływającego na układ nerwowy) oraz GABA, neuroprzekaźnika odgrywającego kluczową rolę w regulacji lęku i funkcjach poznawczych.

Okazało się również, że poziomy pięciu metabolitów kawy (m.in. teofiliny, kwasu hipurowego i 1,7-dimetyloksantyny) są silnie powiązane nie tylko z wynikami testów poznawczych i behawioralnych, lecz także z licznymi gatunkami bakterii jelitowych.

Zdaniem badaczy profile metabolitów obecnych w kale odzwierciedlają przede wszystkim metabolizm różnych polifenoli zawartych w kawie, niezależnie od tego, czy zawiera ona kofeinę. Kawa bezkofeinowa ma więcej do zaoferowania, niż mogłoby się wydawać! 

Tak czy inaczej, wyniki tego ambitnego badania pokazują, że istnieje wyraźny związek między kawą, bakteriami jelitowymi, metabolitami oraz wynikami pomiarów poznawczych i behawioralnych, co dodatkowo wzmacnia hipotezę o roli osi jelita–mikrobiota–mózg w działaniu kawy.
Kawa przynosi więc kilka korzyści zdrowotnych, ale nie oznacza to, że należy pić ją bez umiaru – jak wiadomo, w przesadnej ilości zdecydowanie zdrowiu nie sprzyja!

Konieczne będą jednak pogłębione badania, aby wyjść poza stwierdzone korelacje i ustalić związki przyczynowo-skutkowe między poszczególnymi elementami tej osi.

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off

Kubeczek menstruacyjny – czy służy zdrowiu pochwy ?

Mimo wyrażanych obaw kubeczek menstruacyjny nie wydaje się zwiększać ryzyka infekcji narządów płciowych. Niektóre wyniki badań sugerują nawet, że jego stosowanie wiąże się z rzadszym występowaniem bakteryjnego zapalenia pochwy i infekcji przenoszonych drogą płciową, a mikrobiota pochwy częściej ma korzystny skład.

Mikrobiota pochwy
Coupe menstruelle : un atout pour la santé vaginale ?

Kubeczek menstruacyjny od kilku lat jest jednym ze środków ochrony stosowanych podczas miesiączki. Nadaje się do wielokrotnego użycia, jest ekonomiczny i przyjazny dla środowiska, a zależnie od modelu dostępny w różnych rozmiarach. W przeciwieństwie do wkładki wewnątrzmacicznej nie umieszcza się go w macicy. Kubeczek wkłada się do pochwy, gdzie gromadzi się w nim krew menstruacyjna. . Co jednak wiemy o jego stosowaniu i wpływie na higienę podczas miesiączki, mikrobiotę pochwy oraz ryzyko infekcji, biorąc pod uwagę, że może pozostawać w pochwie nawet przez 12 godzin?
Przegląd literatury1 obejmujący wyniki 11 badań z udziałem ponad 10 000 uczestniczek z Afryki, Europy, Brazylii i Stanów Zjednoczonych przynosi raczej uspokajające odpowiedzi na te pytania
.

1,8 mld Co miesiąc miesiączkuje prawie 1,8 mld osób na całym świecie¹.

65 dni Łączna liczba dni krwawienia miesiączkowego w ciągu roku wynosi około 65 dni¹.

Infekcji nie jest więcej – jest ich wręcz mniej

Przede wszystkim u użytkowniczek kubeczków menstruacyjnych nie zaobserwowano zwiększonego ryzyka ocenianych infekcji. Co więcej, niektóre badania sugerują, że stosowanie kubeczka może wiązać się z mniejszą częstością ich występowania.U kobiet używających kubeczków menstruacyjnych odnotowano o 21% mniej przypadków bakteryjnego zapalenia pochwy niż u kobiet stosujących inne środki ochrony menstruacyjnej, zwłaszcza tampony lub podpaski.
To samo dotyczy infekcji przenoszonych drogą płciową: dwa badania przeprowadzone wśród młodych Kenijek wykazały mniejsze ryzyko wystąpienia tych infekcji u użytkowniczek kubeczków menstruacyjnych. Być może mniejsze jest również ryzyko zakażenia HSV-2 (wirusem opryszczki), ale wynik ten wymaga jeszcze potwierdzenia.

18 % W Stanach Zjednoczonych 18% kobiet deklaruje stosowanie kubeczka menstruacyjnego¹.

12 godzin Kubeczek menstruacyjny można nosić nawet przez 12 godzin, po czym należy go opróżnić, dokładnie umyć i ponownie założyć¹.

Sojusznik mikrobioty pochwy

Jednym z możliwych wyjaśnień tych obserwacji może być wpływ kubeczka menstruacyjnego na mikrobiotę pochwy. U użytkowniczek kubeczków menstruacyjnych częściej występuje mikrobiota zdominowana przez Lactobacillus crispatus – bakterię uznawaną za marker korzystnego stanu mikrobioty pochwy i kojarzoną z mniejszym ryzykiem dysbiozy, bakteryjnego zapalenia pochwy oraz niektórych infekcji przenoszonych drogą płciową. W dwóch badaniach, w których oceniano występowanie zespołu wstrząsu toksycznego, nie odnotowano żadnego przypadku wśród uczestniczek.
Skąd może wynikać ta zależność? Autorzy przedstawiają prostą hipotezę: w przeciwieństwie do tamponów i podpasek kubeczek gromadzi krew menstruacyjną w swoim wnętrzu. Dzięki temu mikrobiota pochwy może być mniej narażona na kontakt z krwią bogatą w żelazo, która może sprzyjać rozwojowi bakterii takich jak Gardnerella vaginalis i Lactobacillus iners, często związanych z zaburzeniami równowagi mikrobioty pochwy.

Kobiety anatomia, mikrobioty i higiena intymna

Dowiedz się więcej

Wyniki zachęcające, ale wymagające potwierdzenia

Autorzy zachowują jednak ostrożność, ponieważ badań jest na razie niewiele, uczestniczyła w nich niewielka liczba kobiet, a ich jakość metodologiczna jest zróżnicowana. W obecnym stanie wiedzy przegląd ten przynosi uspokajający komunikat: dostępne dane nie wskazują, aby stosowanie kubeczka menstruacyjnego niekorzystnie wpływało na mikrobiotę pochwy – raczej wręcz przeciwnie. 

Summary
Off
Sidebar
On
Migrated content
Désactivé
Updated content
Désactivé
Hide image
Off
Wiadomości Off