Czy przywrócenie prawidłowego składu mikrobioty jelitowej może ułatwić wyjście z depresji, zapewniając organizmowi dodatkowe wsparcie energetyczne?
Depresja wpływa nie tylko na nastrój i funkcje poznawcze. Często towarzyszą jej również zaburzenia metabolizmu energetycznego i zmiany w mikrobiocie jelitowej, co potwierdziło badanie¹ przeprowadzone wśród 100 pacjentów z dużym zaburzeniem depresyjnym i 68 zdrowych osób z grupy kontrolnej.
Związek między mikrobiotą, metabolizmem i depresją
Wyniki są jednoznaczne: w przypadku depresji zaburzeniu ulega kilka szlaków związanych z wytwarzaniem energii. Niektórych metabolitów jest za dużo (m.in. mleczanu, glutaminianu i argininy), a innych za mało (m.in. glukozy i ornityny). Zaburzenia te są związane z nasileniem objawów – większym lękiem, silniejszymi objawami depresji i większymi problemami z funkcjami poznawczymi.
To jednak nie wszystko! Autorzy wykazali również, że mikrobiota jelitowa pacjentów z depresją różni się od mikrobioty osób zdrowych: występuje u nich dysbioza, w której około stu gatunków bakterii jest mniej lub bardziej licznych niż w próbkach kału osób zdrowych z grupy kontrolnej.
Czy zjawiska te są ze sobą powiązane? Rzeczywiście, wśród mikroorganizmów, których w jelitach jest zbyt dużo lub zbyt mało, znajduje się kilka gatunków, które mogą wpływać na metabolizm energetyczny i pogarszać nastrój. Albo wręcz przeciwnie – mogą korzystnie wpływać na zdrowie psychiczne, jeśli zapewni się odpowiednie warunki sprzyjające korzystnym bakteriom jelitowym. Zanim jednak można było rozważać taki mechanizm, trzeba było wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego. I właśnie to udało się zrobić.
Doświadczenie na myszach pozwalające zbadać związek przyczynowo-skutkowy
Badacze poddali myszy przewlekłemu stresowi, wywołując u nich zachowania przypominające objawy depresji. Podobnie jak u pacjentów z depresją, u zwierząt doszło do zaburzeń mikrobioty jelitowej i metabolizmu energetycznego.
Badacze przeszczepili więc myszom, u których rozwinęły się zachowania depresyjne, ich własną mikrobiotę fekalną pobraną przed wystąpieniem stresu i złego nastroju. W wyniku tego autologicznego przeszczepu fekalnego (każda mysz otrzymała własny stolec) skorygowano kilka zaburzeń metabolicznych, a stan zdrowia psychicznego zwierząt uległ poprawie. Przywrócono również funkcjonowanie mitochondriów – struktur dostarczających energii – w niektórych obszarach mózgu zaangażowanych w regulację nastroju i pamięci.
Co zatem z ludźmi?
Związek przyczynowo-skutkowy wykazano dotąd wyłącznie u zwierząt. Potrzebne są kolejne badania, aby ustalić, czy ten sam mechanizm występuje u ludzi z dużym zaburzeniem depresyjnym, a przede wszystkim, czy oddziaływanie na ich mikrobiotę może w przyszłości mieć znaczenie terapeutyczne. Do tego czasu można zadbać o dobry nastrój, dbając o mikrobiotę jelitową. Jak? Poprzez właściwą dietę, na przykład bogatą w cytrusy i niezawierającą napojów gazowanych.