Zachęcanie nastolatka z epizodami depresyjnymi do regularnego biegania może równie dobrze zapobiec rozwinięciu się u niego prawdziwej depresji w przyszłości. A gdyby ten ochronny efekt był związany ze zmianami w mikrobiocie jelitowej wywołanymi przez aktywność fizyczną? Na to właśnie wskazują nowe badania.

Mobilizowanie organizmu do walki z depresją

Aby osiągnąć ten wynik, naukowcy zrekrutowali 25 nastolatków w wieku od 12 do 14 lat cierpiących na „depresję podprogową”, czyli „poniżej progu” poważnych zaburzeń depresyjnych. Ten rodzaj depresji charakteryzuje się obecnością, przez 2 tygodnie lub dłużej, co najmniej 2 istotnych objawów depresji opisanych w podręczniku zaburzeń psychicznych : 

• obniżony nastrój,
• zmęczenie,
• utrata lub przyrost masy ciała,
• pobudzenie lub spowolnienie psychoruchowe,
• poczucie winy itp,
• itp.

Wiąże się to z 40-procentowym ryzykiem wystąpienia poważnych zaburzeń depresyjnych w przyszłości. 
Uczniowie biorący udział w badaniu zostali losowo podzieleni na dwie grupy: jedną, w której zaproszono ich do biegania przez pół godziny z umiarkowaną intensywnością przez 4 dni w tygodniu, oraz drugą, w której co 15 dni uczniowie mieli sesje gier, śpiewania i czytania. Przed 3-miesięcznym eksperymentem i po nim zebrano stolce wszystkich uczestników i poddano je analizie składu mikrobioty jelitowej.

Ruszanie się, bieganie a (pozytywna) zmiana mikrobioty jelitowej

Wyniki wskazują, że zmniejszenie objawów depresyjnych było znaczące w grupie biegającej i nieistniejące w grupie grającej i czytającej. Bieganie prowadziło również do wyraźnych zmian w mikrobiocie jelitowej nastolatków. 
Ci, którzy biegali, mieli więcej Coprococcus i Blautia, dwóch rodzajów bakterii, które produkują maślan, krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy (sidenote: Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe są źródłem energii (paliwa) dla komórek organizmu, współdziałają z układem odpornościowym i biorą udział w komunikacji między jelitami a mózgiem. Silva YP, Bernardi A, Frozza RL. The Role of Short-Chain Fatty Acids From Gut Microbiota in Gut-Brain Communication. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11:25. ) (SCFA) znany ze swoich korzyści zdrowotnych (np. przeciwzapalna rola ochronna w jelitach).

Mieli również więcej baterii Dorea i Tyzzerella, czyli rodzajów bakterii, których związek z depresją nie jest jeszcze w pełni ustalony.

Zespół jelita drażliwego (IBS) jest zaburzeniem czynnościowym o wieloczynnikowym pochodzeniu, w którym dysbioza mikrobioty jelitowej odgrywa ważną rolę patofizjologiczną. Wiąże się on z częstszym występowaniem depresji, co podkreśla zmianę w osi jelita–mózg w jego patogenezie. W kryteriach rzymskich IV wyróżniono 4 podtypy IBS: z biegunką (IBS-D), z zaparciem (IBS-C), mieszana postać (IBS-M) i niesklasyfikowana postać (IBS-I). Wydaje się, że czynniki żywieniowe nasilają objawy IBS, jednak przestrzeganie pewnych zaleceń dietetycznych modulujących mikrobiotę jelitową, takie jak dieta o niskiej zawartości FODMAPs, może je łagodzić. Jednak powiązania między mikrobiotą jelitową, depresją i dietą w różnych podtypach IBS wymagają lepszego zrozumienia.

Cecha charakterystyczna każdego podtypu IBS

Chińscy badacze wykorzystali dane z American Gut Project, aby dopasować 942 osoby z różnymi podtypami IBS (IBS-D, IBS-C, IBS-I) do 942 osób z grupy kontrolnej o podobnym wieku, płci, BMI, pochodzeniu geograficznym i diecie. Porównując ich mikrobiotę jelitową, stwierdzili, że różnorodność bakterii u osób z IBS-D lub IBS-I była niższa niż u osób z grupy kontrolnej. Podczas gdy niektóre rodzaje, takie jak Bifidobacterium i Faecalibacterium, występowały w mniejszej ilości u wszystkich osób z IBS, inne wykazywały przeciwne tendencje w zależności od podtypu. Na przykład występowanie Subdoligranulum, Dorea lub Eubacterium hallii było zwiększone w przypadku IBS-D, ale zmniejszone u osób z IBS-C. Niektóre patogeny oportunistyczne, które występowały liczniej u osób z IBS w porównaniu z grupą kontrolną, także się różniły w zależności od podtypu. W sumie zidentyfikowano 101 rodzajów bakterii związanych z różnymi podtypami IBS.

Zmiany metaboliczne związane z objawami

Naukowcy zaobserwowali również funkcjonalne zmiany mikrobioty jelitowej u osób z IBS w zależności od podtypu: w IBS-D wzrost produkcji siarkowodoru, który wywołuje biegunkę, a w IBS-C wzrost biosyntezy palmitynianu, którego produkt wiąże się z wapniem i powoduje twarde stolce. Ponadto mikrobiota jelitowa osób z IBS i depresją była uboższa w korzystne bakterie Bifidobacterium, Sutterella i Butyricimonas, ale bogatsza w Proteus, który uszkadza neurony, co wykazały badania na zwierzętach. Szlak produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), których zmniejszenie zostało już skorelowane z depresją, był krótszy w porównaniu z osobami z IBS bez depresji.

Wiek, płeć, dieta: przegląd czynników wpływających na IBS

W tym badaniu kobiety, młodsze osoby z IBS-D i starsze osoby z IBS-C miały najbardziej nasiloną dysbiozę jelitową. Znaczący wpływ na mikrobiotę jelitową i objawy związane z IBS miały również niektóre czynniki żywieniowe. Laktoza z mleka powodowała pogorszenie objawów, a czerwone wino zmniejszało objawy u wszystkich osób z IBS, z kolei pokarmy, które przyczyniały się do normalizacji mikrobioty jelitowej, to na przykład ser i pełne ziarna u osób z IBS-C, owoce u osób z IBS-D i IBS-C oraz jajka u osób z IBS-D.

Wszystkie te analizy pokazują indywidualny charakter mikrobioty jelitowej w różnych podtypach IBS. Podkreśla to znaczenie spersonalizowanego podejścia do modulacji mikrobioty jelitowej w celu optymalizacji wyników leczenia.

Polecane przez naszą społeczność

Informacja i edukacja dla lepszej diagnostyki Realizując swoją misję uświadamiania znaczenia mikrobioty dla zdrowia, Biocodex Microbiota Institute prezentuje w kwietniu – miesiącu świadomości zespołu jelita drażliwego – niedostępne nigdzie indziej materiały przeznaczone dla pracowników sektora ochrony zdrowia oraz dla ogółu społeczeństwa. 

Edukacja i szkolenie pracowników ochrony zdrowia

Szkolenia certyfikacyjne na temat IBS, infografiki dla pacjentów, filmy z udziałem ekspertów, foldery tematyczne, najnowsze informacje naukowe... Biocodex Microbiota Institute udostępnia pracownikom ochrony zdrowia narzędzia i niestandardowe materiały pozwalające podnieść poziom codziennej praktyki i bez trudu zostać ekspertem w zakresie IBS! 

Krótki poradnik pozwoli lepiej zdiagnozować IBS 

Nawet 75% osób dotkniętych IBS nie jest zdiagnozowanych, a choroba ta dotyka prawdopodobnie 10% populacji świata. Mylne diagnozy, ale także brak wiarygodnych informacji, nieudane próby leczenia, nieodpowiednie, a czasem nawet niebezpieczne zmiany diety... Większość pacjentów chorych na IBS przeszła przez tę pełną chaotycznych eksperymentów drogę. Właśnie dlatego trzech gastroenterologów światowej sławy – profesor Jean-Marc Sabaté, profesor Jan Tack i dr Pedro Costa Moreira – przy pomocy Biocodex Microbiota Institute opracowało krótki poradnik pozwalający lepiej zdiagnozować IBS. To proste w użyciu, praktyczne, nowatorskie narzędzie pozwala postawić rozpoznanie różnicowe (kryteria diagnostyczne, podtypy IBS, lista kontrolna sygnałów alarmowych) i poprawić komunikację z pacjentami. Poradnik jest dostępny w trzech formatach. Można go pobrać z części dla pracowników ochrony zdrowia witryny Biocodex Microbiota Institute:

Życie z IBS: co mówią pacjenci 

Mihai, Jennifer i Aline. Wszyscy troje cierpią na zespół jelita drażliwego i szczerze mówią o tym, w jaki sposób choroba zmieniła ich życie codzienne. Z okazji miesiąca świadomości IBS Biocodex Microbiota Institute publikuje „Patient stories” – serię filmów z wypowiedziami pacjentów dotkniętych chorobami przewlekłymi. Pierwsze odcinki, zrealizowane przy pomocy APSSII, francuskiego stowarzyszenia pacjentów chorych na zespół jelita drażliwego, są poświęcone IBS. Są dostępne do obejrzenia w ogólnodostępnej części witryny Biocodex Microbiota Institute: 

Problem z zakresu zdrowia publicznego 

Zespół jelita drażliwego – mało znany ogółowi społeczeństwa, późno diagnozowany przez lekarzy, czasem nierozumiany przez samych pacjentów – to złożona choroba przewlekła stanowiąca problem z zakresu zdrowia publicznego. Tą powszechną kampanią uświadamiającą Biocodex Microbiota Institute chce zmotywować wszystkich zainteresowanych (pacjentów, pracowników ochrony zdrowia, a także rodziny, opiekunów, społeczeństwo, władze resortu zdrowia i innych) do lepszego poznania tej choroby i najnowszych odkryć naukowych, które wskazują na rolę mikrobioty jelitowej.

^BMI-23.13

Czynnie wspierając tę światową kampanię od 2021 roku, Biocodex Microbiota Institute kontynuuje badania nad związkiem między mikrobiotą a endometriozą. Czy mikrobiota pochwy może posłużyć jako narzędzie do prognozowania stanu zaawansowania choroby? A co z mikrobiotą jelitową? Czy mikrobiota pochwy odpowiada za bolesne miesiączki? Na wszystkie te pytania odpowiadamy tutaj.

W tym szczególnym miesiącu Instytut przygląda się rzadko omawianemu tematowi: miesiączce i endometriozie. Czy mikrobiota jelitowa i mikrobiota pochwy mają z tym jakiś związek?

Endometrioza i mikrobiota

Bolesne miesiączki i endometrioza – czy odpowiada za nie mikrobiota?

Okiem ekspertów

Polecane przez naszą społeczność

Dieta pozostaje najprostszym sposobem na zmodyfikowanie naszej mikrobioty jelitowej. To dlatego, że bakterie zasiedlające jelita żywią się składnikami pokarmowymi, których nie przetrawiliśmy, na przykład błonnikiem i polifenolami. Jednak spośród często używanych w kuchni produktów spożywczych na uwagę zasługują nie tylko warzywa. Korzystnie na naszą mikrobiotę jelitową mogą wpływać też inne produkty: bogate w polifenole zioła i przyprawy. Jaki dokładnie mają one wpływ na skład flory bakteryjnej jelit?

Odpowiedzi na to pytanie dostarczyło randomizowane (sidenote: Badanie randomizowane Badanie, w którym testowane produkty są przydzielane uczestnikom losowo (ang. random). ) badanie kontrolowane (sidenote: Badanie kontrolowane Badanie, w którym część uczestników otrzymuje placebo lub znany produkt, co umożliwia porównanie. ) z podwójną ślepą próbą (sidenote: Badanie z podwójną ślepą próbą ani uczestnicy, ani badacze nie wiedzą, kto otrzymał badany produkt (kapsułkę ze składnikiem aktywnym), a kto placebo (kapsułkę kontrolną bez składnika aktywnego). ) przeprowadzone z udziałem 54 dorosłych Amerykanów zagrożonych chorobami układu krążenia. W trakcie trzech czterotygodniowych etapów (następujących po sobie z co najmniej dwutygodniowymi przerwami) uczestnicy odżywiali się typową dietą amerykańską wzbogaconą o zioła i przyprawy przyjmowane w większym lub mniejszym stężeniu.

Wspomaganie bakterii z rodziny Ruminococcaceae

Okazało się, że ta prosta mieszanka przypraw zdołała zmodyfikować florę bakteryjną jelit u uczestników badania. Zróżnicowanie kolonizujących jelita bakterii rosło wraz ze zwiększeniem dawki (większe zróżnicowanie przy 3,3 g/dzień w porównaniu do 0,5 g/dzień) i w odniesieniu do początkowego poziomu. Ten drugi wynik należy jednak ostrożnie interpretować: może wynikać ze zmiany diety ochotników (którym dostarczano standardowe posiłki) równie dobrze co ze spożywania kapsułek z ziołami i przyprawami.

Drugi wniosek, jaki można wyciągnąć z badania: posiłki doprawione ziołami i przyprawami zdają się iść w parze ze wzmożoną obecnością dobroczynnych bakterii, na czele których stają te z rodziny Ruminococcaceae. A z wcześniejszych badań wynika, że te konkretne bakterie wiążą się z mniejszym przyrostem masy ciała w perspektywie długoterminowej. Na wzbogaceniu diety przyprawami skorzystał także gatunek Agathobacter oraz bakteria Faecalibacterium, produkujące krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (sidenote: Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe są źródłem energii (paliwa) dla komórek organizmu, współdziałają z układem odpornościowym i biorą udział w komunikacji między jelitami a mózgiem. Silva YP, Bernardi A, Frozza RL. The Role of Short-Chain Fatty Acids From Gut Microbiota in Gut-Brain Communication. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11:25. ) , takie jak maślan i kwas propionowy, korzystne dla organizmu ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne.

Przyprawy – naturalny doping mikrobioty jelitowej wpływający korzystnie na nasze zdrowie? To nieprzetarty jeszcze szlak, który trzeba będzie dokładniej zbadać. W oczekiwaniu na konkretniejsze wnioski warto jednak włączyć do naszej diety zioła i przyprawy.

Rak szyjki macicy to czwarty co do częstotliwości występowania nowotwór u kobiet. W 99% przypadków jest on następstwem infekcji spowodowanej wyjątkowo powszechnym wirusem przekazywanym drogą płciową: wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Na szczęście w 80% przypadków wirus ten znika samoistnie w przeciągu dwóch lat od infekcji. Jednak u jednej na pięć kobiet utrzymuje się on i może prowadzić do raka szyjki macicy. Dlaczego niektórym kobietom nie udaje się go zwalczyć? I dlaczego u niektórych z nich wirus ten powoduje zmiany przednowotworowe? Na te pytania spróbowali poszukać odpowiedzi chińscy naukowcy.

Postawiona hipoteza: związek z mikrobiotą pochwy. We wcześniejszych badaniach u zakażonych kobiet zaobserwowano dysbiozę pochwy; wzmożona obecność niektórych bakterii z gatunku Lactobacillus zdawała się zmniejszać ryzyko powstania infekcji, a najczęściej u zakażonych kobiet występowała bakteria L. iners. Jednak między wynikami różnych badań dostrzec można sprzeczności. Stąd decyzja badaczy, by przeprowadzić w Szanghaju uzupełniające badania z udziałem 73 kobiet zakażonych wirusem brodawczaka ludzkiego, u których pojawiły się pierwsze zmiany szyjki macicy.

Związek z dwiema bakteriami

Praktycznie dwóm pacjentkom na trzy udaje się zwalczyć wirus brodawczaka ludzkiego po upływie roku od zakażenia – ale nie wszystkim. Przy czym ani wiek pacjentek, ani stadium choroby, ani podtyp papillomawirusa, ani typ społeczności bakteryjnej mikrobioty pochwy (istnieje pięć głównych typów u kobiet; wygląda to podobnie jak w przypadku grup krwi), ani zróżnicowanie flory bakteryjnej pochwy nie tłumaczą, dlaczego wirus się utrzymuje lub ustępuje. Natomiast obecność dwóch konkretnych bakterii zdaje się być z tym powiązana: mianowicie kobiety, u których występuje mniej enterokoków ASV_62 i więcej bakterii L. iners z gatunku Lactobacillus na poziomie szyjki, miały mniejsze szanse na zwalczenie wirusa po 12 miesiącach.

^{Źródła: WHO.}

Zapobieganie nowotworowi szyjki macicy

Czy w przyszłości skupimy się na tych dwóch bakteriach (by zwiększyć liczebność jednej, a ograniczyć drugą) w celu wyeliminowania HPV i zapobiegania nowotworowi szyjki macicy? Być może – o ile kolejne badania potwierdzą te wyniki. Tymczasem warto pamiętać, że szczepienia przeciw HPV dla nastolatek i nastolatków oraz regularne poddawanie się badaniom przesiewowym w kierunku raka szyjki macicy (pobieranie wymazu w celu zauważenia zmian przednowotworowych) przez wszystkie kobiety w wieku 25 do 65 lat pozwalają uniknąć większości przypadków raka szyjki macicy.

Współczynnik chorobowości w przypadku choroby Parkinsona podwoił się w przeciągu 25 lat, a w 2019 roku schorzenie to miało dotknąć na całym świecie 8,5 miliona osób², prowadząc do poważnych skutków zdrowotnych i wysokiej umieralności. Etiologia choroby pozostaje mało zrozumiana: przypuszcza się, że schorzenie jest wynikiem podatności genetycznej i czynników środowiskowych. Dziś chorobę Parkinsona uznaje się za chorobę neurodegeneracyjną związaną nie tylko z zaburzeniami ruchowymi, ale też wieloukładowymi. Stwierdzono związek tego schorzenia z układem trawiennym: w chorobie Parkinsona występują zaparcia (będące na ogół najwcześniejszą oznaką), zaburzenia bariery jelitowej i stany zapalne.

Coraz większe zainteresowanie wśród naukowców wzbudza więc hipoteza zakładająca, że chorobę wywołuje jelitowa neurotoksyna bakteryjna (hipoteza Braaka). Jednakże wyniki wszystkich badań dotyczących mikrobioty jelitowej uważa się za kontrowersyjne ze względu na ograniczone rozmiary badanych grup i wykorzystanie w wielu przypadkach technologii sekwencjonowania niskiej rozdzielczości.

Największe dotychczas badanie nad mikrobiomem jelitowym  

Zespół badaczy amerykańskich zebrał największą jak dotąd próbę, obejmującą 490 pacjentów z chorobą Parkinsona oraz 234 uczestników bez chorób neurologicznych. Przeanalizowano około pięćdziesięciu zmiennych, takich jak zaburzenia trawienia, przyjmowanie leków czy dieta. Mikrobiom jelitowy uczestników przeanalizowano metodą sekwencjonowania DNA o wysokiej rozdzielczości (metoda shotgun sequencing). 
Okazało się, że zaparcia występowały znacznie częściej w grupie osób cierpiących na chorobę Parkinsona – co nie było szczególnym zaskoczeniem. Co do mikrobiomu, u osób chorych zaobserwowano zaburzenia nawet 30% gatunków, genów bakterii i szlaków sygnalizacyjnych. U osób z chorobą Parkinsona zauważono podwyższoną liczebność 55 gatunków, między innymi Bifidobacterium dentium, Actinomyces oris, Streptococcus mutans i Lactobacillus fermentum, oraz niższą liczebność 29 innych, takich jak Roseburia, Eubacterium, Ruminococcus i Faecalibacterium prausnitzii, czyli gatunków związanych z produkcją krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) (sidenote: Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe są źródłem energii (paliwa) dla komórek organizmu, współdziałają z układem odpornościowym i biorą udział w komunikacji między jelitami a mózgiem. Silva YP, Bernardi A, Frozza RL. The Role of Short-Chain Fatty Acids From Gut Microbiota in Gut-Brain Communication. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11:25. ) .

Wzmożona dysbioza przyczynia się do zaistnienia znanych nam mechanizmów choroby 

Zaobserwowano w ten sposób kilka charakterystycznych dla choroby Parkinsona procesów. Spośród tych 55 gatunków o wzmożonej liczebności w mikrobiocie jelitowej pacjentów, 11 to patogeny oportunistyczne (Porphyromonas asaccharolytica, Escherichia coli, Klebsiella). W skład ich zewnętrznej warstwy wchodzą lipopolisacharydy – cząsteczki wywołujące reakcję immunologiczną poprzez uwolnienie do organizmu cytokin prozapalnych.

Zaobserwowano natomiast spadek liczby gatunków, genów i szlaków rozkładających polisacharydy i produkujących SCFA. Nieprawidłowe poziomy SCFA w jelicie powiązano z zaparciami, osłabieniem bariery jelitowej i rozwojem stanów zapalnych, stanowiących charakterystyczne dla tej choroby objawy.

Zaobserwowano również rozregulowanie procesów syntezy i metabolizmu szlaków związanych z dopaminą, kwasem gamma-aminomasłowym (GABA), serotoniną i glutaminianem, przewagę cząsteczek powodujących patologię alfa-synukleiny i toksycznych metabolitów, a także ograniczenie czynników przeciwzapalnych i neuroochronnych, takich jak niacynamid i trehaloza.

Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) następujące drogą płciową jest powszechne i zazwyczaj przejściowe – w 80% przypadków mija w ciągu 24 miesięcy. Ale u 1 kobiety na 5 utrzymuje się. A wirus brodawczaka ludzkiego o wysokim ryzyku (HR-HPV) jest główną przyczyną raka szyjki macicy. Czynników, od których zależy infekcja, a następnie zanik lub utrzymanie się HR-HPV oraz ewentualne wystąpienie raka, jest wiele: aktywność seksualna, palenie tytoniu, stosowanie antykoncepcji doustnej i inne. Od kilku lat na tej liście jest również mikrobiota pochwy. Dlatego ważne jest to badanie polegające na obserwacji mikrobioty szyjki macicy leczonych z powodu infekcji HR-HPV Chinek, u których badanie histologiczne wykazało nadżerki szyjki macicy, w większości niskiego stopnia.

Im więcej L. iners, tym mniej przypadków samoczynnego wyzdrowienia

Analiza mikrobioty (16S rRNA) 73 uczestniczących w badaniu kobiet w wieku od 24 do 68 lat wykazała zanik HPV u 45 kobiet (61,6%) po 12 miesiącach trwania badania. Ani wiek pacjentek, ani stadium choroby, ani podtyp HPV, ani rodzaj społeczności bakteryjnej pochwy (sidenote: Rodzaj społeczności pochwowej Opisano 5 rodzajów społeczności pochwowej, w tym 4 zdominowane przez pałeczki kwasu mlekowego (Lactobacillus crispatus, L. gasseri, L. iners lub L. jensenii), natomiast piąty cechuje się niską zawartością pałeczek kwasu mlekowego. ) , ani zróżnicowanie tej mikrobioty nie tłumaczą eliminacji wirusa lub jej braku. Wygląda natomiast na to, że znaczenie mają niektóre gatunki bakterii: kobiety, które w chwili włączenia do badania miały w szyjce macicy mniej enterokoka ASV_62, a więcej Lactobacillus iners, miały mniejsze szanse na eliminację HR-HPV po 12 miesiącach. Był tylko jeden wyjątek: 22 kobiety, które przeszły leczenie chirurgiczne (konizację) z powodu nadżerek wysokiego stopnia, być może dlatego, że natychmiastowy wpływ resekcji nadżerki na zanik HPV maskuje działanie mikrobioty.

^{Źródła: WHO.}

Jeszcze jeden kamyk do ogródka L. iners

O możliwym związku L. iners z HR-HPV pisano już wcześniej w metaanalizie wskazującej na dwukrotnie, a nawet trzykrotnie większe ryzyko przetrwania HR-HPV w przypadku zdominowania mikrobioty pochwy przez L. iners. Bakteria ta wykazuje elastyczność i zdolność do adaptacji – u niektórych kobiet dominuje w mikrobiocie pochwy podczas menstruacji i epizodów bakteryjnego zapalenia pochwy. Mikrobiota pochwy zdominowana przez L. iners (CST III) jest też najpowszechniejszym typem pochwowej społeczności bakteryjnej wśród Azjatek w wieku rozrodczym. Aktualna literatura nie pozwala zatem jeszcze na stwierdzenie, czy tę szczególną pałeczkę kwasu mlekowego należy uznać za pożyteczną, chorobotwórczą, czy niejednoznaczną. Niezbędne są też dalsze prace w celu wyjaśnienia mechanizmów wspierania przez L. iners utrzymywania się infekcji lub rozwoju nadżerek, ponieważ aktualne badanie przeprowadzono na małej liczbie pacjentek, nie uwzględniono w nim niektórych czynników zakłócających, takich jak tytoń, i trwało ono tylko rok, tymczasem konieczna jest obserwacja przez 24 miesiące.

Liczne badania naukowe podkreślają udział mikrobioty jelit w procesach pracy mózgu, zdrowiu psychicznym, zachowaniu i funkcjach poznawczych. Utorowały one drogę psychobiotykom, czyli środkom, które wpływają na mózg poprzez modulację mikrobioty jelit. Prebiotyki i probiotyki wykazały już obiecujące wyniki w badaniach na zwierzętach i ludziach. Ponadto wiadomo, że dieta odgrywa istotną rolę w składzie mikrobioty jelit i może być mieć wpływ na powstawanie niektórych patologii psychicznych.

Żywność bogata w prebiotyki korzystna dla mikrobioty jelit

Większość badań nad interakcjami mikrobioty jelit z gospodarzem skupia się na efekcie suplementacji określonymi pokarmami. Irlandzki zespół postanowił zmierzyć efekt diety psychobiotycznej w pojedynczo zaślepionym, randomizowanym, kontrolowanym badaniu klinicznym. W ciągu 4 tygodni oceniano wpływ tej diety na mikrobiotę jelit, nastrój i percepcję stresu. Badacze zrekrutowali 24 uczestników i 21 zdrowych dorosłych (18–59 lat) osób kontrolnych. Pierwszej grupie zaproponowano dietę, która zawierała produkty pełnoziarniste (5–8 porcji), owoce i warzywa o wysokiej zawartości prebiotyków (6–8 porcji cebuli, sałaty, kapusty, jabłek itp.), inne warzywa (3–4 porcje) oraz żywność fermentowaną (2–3 porcje kiszonej kapusty, kefiru lub kombuchy) każdego dnia. Poproszono ich o ograniczenie słodyczy, napojów bezalkoholowych i fast foodu. Uczestnicy otrzymali również ogólne porady dietetyczne: piramidę żywieniową, dzienne zalecenia kaloryczne w zależności od płci itp. Osoby z grupy kontrolnej otrzymały tylko te porady dietetyczne. Stres doświadczany przez wszystkich badanych był oceniony za pomocą skali postrzeganego stresu Cohena (PSS) na poziomie podstawowym i na koniec badania.

Zmniejszenie poziomu stresu i zmiany w aktywności metabolicznej bakterii

Pod koniec 4 tygodni obie grupy odniosły korzyści ze zmiany nawyków żywieniowych przy jednoczesnym zmniejszeniu poziomu odczuwanego stresu. Ale to zmniejszenie było znaczące tylko w grupie psychobiotycznej. Ponadto zmniejszenie wyniku PSS było skorelowane ze stopniem przestrzegania diety psychobiotycznej. Zaobserwowano niewielkie różnice w składzie mikrobioty jelit w grupie psychobiotycznej w porównaniu z włączeniem (zwiększenie ilości Blautia wexlerae i B. obeum, zmniejszenie ilości Coprococcus comes, Dorea longicatena, Eubacterium rectale, Gemmiger formicilis i Bifidobacterium longum). Analiza metabolomiczna wykazała jednak istotną zmianę 40 metabolitów lipidowych w grupie stosującej dietę psychobiotyczną, ale nie w grupie kontrolnej. Ta zmiana może wynikać ze zmniejszonego spożycia tłuszczów w diecie psychobiotycznej, ale sugeruje również, że mikrobiota jelit wpływa na nastrój poprzez regulację metabolizmu tłuszczów.

Wyniki, które posłużą do opracowania przyszłych zaleceń żywieniowych?

Zdaniem autorów rozwój podejść psychobiotycznych, które modulują oś jelita–mózg, zapewnia możliwości redukcji stresu i związanych z nim zaburzeń. Bardziej złożone badania muszą potwierdzić wpływ takiej diety na stres, a także wyjaśnić mechanizmy leżące u jej podstaw i rolę mikrobioty jelit w tych korzyściach. Te wyniki mogą nadać większe znaczenie wpływowi diety w przyszłych zaleceniach żywieniowych, w profilaktyce lub leczeniu zaburzeń psychicznych

Strach, zmartwienia, problemy z przyjmowaniem złych wiadomości… Wiemy, że jelita i głowa oddziałują ze sobą w zależności od naszych emocji. Ta „oś jelita–mózg”, która przechodzi przez mikrobiotę przewodu pokarmowego, stanowi punkt wyjścia do nowych pokładów wiedzy oraz rozwiązań poprawiających nasze samopoczucie fizyczne i psychiczne. Wiele prac naukowych ujawnia, że mikroflora jelit bierze udział w mechanizmach pracy mózgu, a tym samym w procesach poznawczych (sidenote: Funkcje poznawcze Wszystkie procesy psychiczne związane z wiedzą, które obejmują skupienie uwagi, uczenie się, inteligencję, wysławianie się, pamięć, percepcję, podejmowanie decyzji, rozwiązywanie problemów, rozumowanie itp. Cognition_National Cancer Institute ) i zdrowiu psychicznym.

Lęk, depresja  i niektóre zaburzenia nastroju są zatem związane z dysbiozą  jelitową. Żywność odgrywa ważną rolę w równowadze naszej mikrobioty jelit. Może zatem stanowić środek wspierający nasze samopoczucie, w szczególności jeśli zawiera związki psychobiotyczne (które działają na mózg poprzez mikroflorę jelit), na przykład żywność fermentowana lub żywność naturalnie bogatą w prebiotyki.

Wpływ psychobiotyków w żywności

Zespół badaczy zbadał wpływ 4-tygodniowej diety psychobiotycznej na mikrobiotę jelit, a także na nastrój i poziom stresu 24 zdrowych dorosłych osób w porównaniu z 21 osobami z grupy kontrolnej. Dieta grupy „psychobiotycznej” zawierała korzystne dla mikrobioty jelit pokarmy pełnoziarniste, owoce i warzywami o wysokiej zawartości prebiotyków (cebula, sałata, kapusta, jabłka, banany itp.) oraz żywność fermentowaną (kapusta kiszona, kefir, kombucha), a także ograniczyła do minimum słodycze, napoje gazowane i fast food. Grupa kontrolna kierowała się po prostu klasycznymi poradami dietetycznymi dotyczącymi bilansu pokarmowego.

Mniejszy stres w niecały miesiąc

Pod koniec 4 tygodni obie grupy odniosły korzyści ze zmiany nawyków żywieniowych, przy czym poziom odczuwanego przez uczestników stresu zmniejszył się w porównaniu z początkiem badania. Jednak redukcja ta była znacząca (32%) tylko w grupie „psychobiotycznej”, a im pilniej uczestnicy przestrzegali diety, tym większa była redukcja. Analiza próbek stolca uczestników wykazała jedynie niewielkie różnice w składzie mikrobioty jelit. Zaobserwowano jednak istotną zmianę w niektórych związkach, zwanych metabolitami (sidenote: Metabolity Małe molekuły wytwarzane w wyniku metabolizmu komórkowego lub metabolizmu bakterii. Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe to na przykład metabolity wydzielane przez mikroflorę jelitową podczas fermentacji niestrawnych cukrów złożonych (błonnik itd.). Silva YP, Bernardi A, Frozza RL. The Role of Short-Chain Fatty Acids From Gut Microbiota in Gut-Brain Communication. Front Endocrinol (Lausanne). 2020;11:25.  Lamichhane S, Sen P, Dickens AM, et al An overview of metabolomics data analysis: current tools and future perspectives. Comprehensive analytical chemistry. 2018 ; 82: 387-413 ) lipidowymi, w grupie psychobiotyków (a nie w grupie kontrolnej). Zdaniem badaczy może to wynikać ze zmniejszonego spożycia tłuszczów w diecie psychobiotycznej, ale sugeruje również, że mikrobiota jelit wpływa na nastrój poprzez regulację metabolizmu tłuszczów.

Dobre odżywianie naszej mikrobioty jelit może zatem pomóc w zmniejszeniu stresu. Teraz potrzebne są badania obejmujące większą liczbę osób i trwające dłużej, aby potwierdzić wpływ diety psychobiotycznej na stres, a także wyjaśnić mechanizmy leżące u podstaw roli mikrobioty jelit w tych korzyściach.

Polecane przez naszą społeczność